طبق اطلاعات انتشاری وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، بنیاد رودکی تنها دو دهم درصد از بودجه حمایتی حوزه تئاتر و موسیقی خود را هزینه تئاتر کرده است.

پایگاه خبری تئاتر: چندی پیش بنیاد رودکی در گزارش سالانه هزینه‌های حمایتی خود از آثار هنری، اعلام کرد که مبلغ ۱۶میلیارد و ۵۱۴ میلیون ریال از مجموعه بسته حمایتی بنیاد رودکی به تئاتر اختصاص یافته است. مبلغ کل حمایتی بنیاد از هنرهای مختلف تحت پوشش این نهاد برابر با ۱۵۳ میلیارد و ۲۶ میلیون ریال است. به عبارتی از مجموع ارقام می‌توان گفت این نهاد اندکی بیش از ۱۰درصد از آنچه در دست داشته به تئاتر اختصاص داده است.

اما نکته قابل توجه آن است که بنیاد حمایت مدنظرش را به صورت پول نقد مورد عرضه نکرده است‌؛ بلکه آن را به صورت تخفیف‌ به هنرمندان در گزارش مالی خود رد کرده است. شیوه ارائه به نوعی است که گویی مدیریت بنیاد رودکی در قبال در اختیار نهادن سالن‌هایش، خود به متولی بالادستیش پولی پرداخت کرده است.

بنیاد رودکی در مجموع ۴میلیارد و ۶۳۲میلیون ریال از بودجه خود را هزینه تولید کرده است که از این مقدار ۴میلیارد را صرف تولید «خیام» بهروز غریب‌پور، ۵۰۰میلیون ریال را کمک به تولید نمایش «سهروردی»، ۵۰ میلیون ریال را کمک به نمایش «غسال‌خونه» و ۸۲ میلیون ریال نیز هزینه برگزاری جشنواره تئاتر کوتاه ارسباران کرده است. نمایش «غسال‌خونه» با حمایت امیررضا خادم اجرایی شده است و جشنواره ارسباران متعلق به استان آذربایجان شرقی، محل تولد علی‌اکبر صفی‌پور، مدیرعامل بنیاد رودکی است.

باقی هزینه‌های درج شده در فهرست مالی سالانه بنیاد رودکی به تخفیف‌ها در ارائه سالن خلاصه شده است. این عدد برابر با ۱۱میلیارد و ۸۸۰میلیون ریال بوده است. به عبارت ساده‌تر از ارقام ارائه شده توسط بنیاد رودکی، این نهاد تنها ۳۸درصد پول مدعی شده را برای تئاتر به شکل واقعی هزینه کرده است. نکته جالب دیگر افرادی است که از تخفیف‌های بنیاد رودکی بهره‌مند شده‌اند.

۱٫ نمایش «ایلیا» به کارگردانی سیدجواد هاشمی که حمایت حوزه هنری را نیز پشت خود داشته است. این نمایش به مدت ۱۲ شب به شکل رایگان روی صحنه رفته است.

۲٫ نمایش «رویای شب دهم اردیبهشت» به کارگردانی میلاد جباری مولانا که برای ۱۰ شب به طور رایگان از تالار وحدت استفاده کرده است.

۳٫ نمایش «شاخ نبات» به کارگردانی مهدی شمسایی که به نوعی تولید بنیاد رودکی بوده است و ادعا شده تالار وحدت به طور رایگان در اختیار گروه قرار گذاشته شده است.

۴٫ نمایش «صعود مقاومت‌ناپذیر آرتور اویی» امیر دژاکام.

این چهار نمایش مشمول تخفیف ۱۰۰درصدی شده‌اند. چند نمایش نیز در فهرست تخفیف‌های ۵۰ درصدی هستند که شاید مهمترین آن نمایش «اسب» به کارگردانی آرش دادگر و «پچ‌پچ‌های پشت‌خط نبرد» محمدرضا ستاری و «آینه‌های روبه‌رو» اثر محمد رحمانیان باشد.

اما قابل‌توجه‌ترین تخفیف‌ها متعلق به دو نمایش آزاد از آذربایجان شرقی است که هر دو در برج آزادی روی صحنه رفته‌اند. نمایش «مستاجر جدید» بابک نهرین با ۷۰درصد تخفیف برای ۲ شب و نمایش «مشدی عباد» برای ۲ شب اجرا، مشمول ۶۰درصد تخفیف شده‌اند. نکته قابل‌تأمل رابطه آقای صفی‌پور با هنرمندان آزادکار آذربایجان شرقی است.

در حالی که نمایش‌های دانشجویی در تالارهای تحت‌نظارت بنیاد با اقسام مشکلات مالی و حمایتی دست و پنجه نرم می‌کند، بنیاد رودکی برای ۱۱ شب تمرین حسین پارسایی و پرفروش‌ترین نمایش تمام اعصار تاریخ تئاتر ایران هم تخفیف قائل شده است. بنیاد رودکی هزینه ۱۱ شب تمرین تیم «اولیورتوئیست» در تالار آینه را رایگان حساب کرده است.

نکته قابل‌توجه دیگر شیوه حساب‌‌هایی است که بنیاد رودکی در تخفیف‌های خود قائل شده است. در حالی که برای برگزاری اختتامیه جشنواره تئاتر دانشگاهی، بنیاد رودکی اجاره یک شب تالار وحدت را ۵۴۵میلیون ریال محاسبه کرده است، برای یک نمایش این رقم به عدد ۵۴میلیون و ۵۰۰هزار ریال رسیده است. به عبارتی بنیاد برای نمایش مورد نظر ۱۰درصد برابری قیمت با اجاره برای جشنواره مذکور محاسبه کرده است. به طور شفاف باید گفت بنیاد رودکی بسته به جنس برنامه قیمت‌گذاری متفاوتی قائل شده است.

حمایت بنیاد رودکی از تئاترهای آزاد در حال اتفاق میفتد که در اساسنامه بنیاد رودکی خبری از حمایت نمایش‌های آزاد نیست؛ اما بنیاد رودکی به علیرضا حقانی، یکی از شومن‌های کمدی مشهور برای دو شب اجرا و سوگند دریاباری برای یک شب اجرا، ۲۰درصد تخفیف قائل شده است.

اما وضعیت بنیاد رودکی زمانی بغرنج‌تر می‌شود که درمی‌یابیم این نهاد برای آنچه «حمایت و صیانت از موسیقی ملی و حمایت و گسترش هنرهای نمایشی» نامیده شده است، از وزارت ارشاد ۱۹۵میلیارد ریال کمک دریافت کرده است.

نکته اول آنکه این رقم صرفاً کمک‌های وزارت ارشاد بوده است و زیرمجموعه بودجه بنیاد رودکی نبوده است. پس باید فرض کرد که بنیاد رودکی پولی بیش از رقم مذکور برای هزینه‌کرد تئاتر در اختیار داشته است. با فرض آنکه کل بودجه بنیاد رودکی همان ۱۹۵میلیارد ریال بوده باشد باید پرسید چرا میزان هزینه‌کرد بنیاد رودکی برابر با ۱۵۳ میلیارد ریال است؟ ۴۱ میلیارد ریال اختلاف به وجود آمده در کجا هزینه شده است؟

نکته دوم آنکه اساساً بنیاد رودکی هزینه‌ای در قبال تولید اثر هنری ارائه نکرده است؛ بلکه سالن‌های تحت‌نظرش را با تخفیف در اختیار هنرمندان – آن هم به افرادی خاص – قرار داده است که به حذف اعداد حمایت در شکل تخفیف رقم ۱۹۵ میلیارد با کسری عظیم‌تری روبه‌رو می‌شود. از مجموعه ارقام ارائه شده توسط بنیاد ۴۱میلیارد ریال هزینه تخفیف در واگذاری سالن‌ها بوده است که برابر با اختلاف مطرح شده در بند پیشین است. در حوزه موسیقی نیز در زمینه تولید تنها رقم ۱۵میلیارد ریال، آن هم در حوزه خرید آثار هنری هزینه شده است. نکته جالب آن است که ۶۰ درصد بودجه مذکور صرف ارکستر‌های بنیاد رودکی شده است که ارقام آن قابل‌تأمل است.

نکته سوم آنکه اگر فرض کنیم بنیاد رودکی ۱۹۵میلیارد را هزینه تولید اثر هنری کرده است. سهم تئاتر در چنین شرایطی برابر با ۸درصد این عدد است؛ اما با توجه به اینکه می‌دانیم تنها ۴میلیارد و ۶۳۲ میلیون هزینه تولید شده است این درصد به ۲٫۳ درصد تقلیل پیدا کرده است. به عبارت ساده‌تر ارزش و اعتبار عبارت «حمایت و گسترش هنرهای نمایشی» برای بنیاد رودکی تنها ۲٫۳ درصد بوده است.

حال باید از آقای صفی‌پور پرسید که کسری شکل گرفته در اسناد منتشر شده توسط وزارت ارشاد و فرهنگ اسلامی در کجا هزینه شده است؟ چرا هزینه‌ها صرفاً آثاری شده است که در دستورکار بنیاد رودکی نیست؟ چرا برخلاف اساسنامه بنیاد در ارائه حمایت‌ها رفتار شده است؟

کما اینکه برخی هنرمندان به خبرنگار تسنیم گفته‌اند که حمایت‌های ارائه شده در جدول بنیاد رودکی خلاف واقع است.

  • نویسنده : احسان زیورعالم
  • منبع خبر : خبرگزاری تسنیم