۱۰ نکته از جشنواره سن‌سباستین؛ از درخشش برد پیت تا هوش مصنوعی، معاملات و صنعت سینمای اسپانیا

چارسو پرس: هفتاد و چهارمین دوره جشنواره سن‌سباستین در روزهایی با آفتاب گرم و بدون باران نم‌نم همیشگی باسک برگزار شد؛ دوره‌ای که همچنین آخرین دوره جشنواره با مدیریت خوزه لوئیس ربوردینوس بود. ربوردینوس از سال ۲۰۱۱ مدیریت جشنواره را بر عهده داشت و در این مدت به تثبیت جایگاه رویداد، جذب حامیان مالی، گسترش بخش صنعتی و ایجاد رابطه‌ای نزدیک با جشنواره کن کمک کرد.

از نگاه گزارش حاضر، یکی از ویژگی‌های اصلی این دوره، قدرت‌گرفتن صنعت فیلم و تلویزیون اسپانیا بود؛ روندی که ربوردینوس نیز در سال‌های مدیریت خود سهم قابل توجهی در آن داشته است.

درست پیش از جشنواره، «La Bola Negra» ساخته خاویر کالوو و خاویر آمبروسی جایزه انتخاب مردم جشنواره تورنتو را به دست آورد و توجه‌ها به شانس این فیلم در فصل جوایز افزایش یافت. همزمان با جشنواره سن‌سباستین نیز اسپانیا پنج نامزدی در جوایز بین‌المللی امی به دست آورد و کمیسیون فیلم اسپانیا اعلام کرد ارزش تولیدات سینمایی و تلویزیونی این کشور در سال ۲۰۲۵ به رکورد ۵.۶۸ میلیارد یورو رسیده است.

در ادامه، ۱۰ نکته مهم از این دوره جشنواره را مرور می‌کنیم.

۱. برد پیت سن‌سباستین را تحت تأثیر قرار داد؛ جسی آیزنبرگ همچنان خودانتقادی می‌کند

برد پیت حدود یک ساعت و نیم برای طرفدارانش امضا کرد و با آنها عکس سلفی گرفت. او همچنین در نشست مطبوعاتی خود با شور و علاقه درباره بازی همبازی‌اش، سگی به نام «اوبر»، صحبت کرد.

فیلم «The Heart of the Beast» به کارگردانی دیوید آیر و تهیه‌کنندگی شرکت Plan B یکی از آثار محبوب جشنواره بود و بر اساس گزارش حاضر، هم منتقدان و هم تماشاگران از آن استقبال کردند.

در سوی دیگر، جسی آیزنبرگ با همان لحن خودانتقادی همیشگی‌اش گفت جرمی استرانگ در نقش مارک زاکربرگ در دنباله فیلم «شبکه اجتماعی» به کارگردانی آرون سورکین «فوق‌العاده» خواهد بود.

خاویر کالوو و خاویر آمبروسی، معروف به «لوس خاویس»، نیز با «La Bola Negra» در جشنواره حضور یافتند و پس از موفقیت فیلم در تورنتو، توجه بیشتری را در مسیر فصل جوایز به خود جلب کردند.

آنها همچنین از سوی تیری فرمو نسخه‌ای از جایزه بهترین کارگردانی جشنواره کن را دریافت کردند تا هر دو فیلمساز یک تندیس داشته باشند.

۲. فیلم‌های پرسر‌وصدا در سن‌سباستین

در بخش مسابقه اصلی، چند فیلم بیش از دیگر آثار مورد توجه منتقدان بین‌المللی قرار گرفتند.

از جمله این آثار می‌توان به فیلم جاده‌ای ترکی «What Remains» ساخته یشیم اوستااوغلو، نخستین فیلم بلند ماها هارادا نویسنده ژاپنی با عنوان «In My Father’s Room»، فیلم «Saints» با بازی ویکتوریا لوئنگو و «Border» اشاره کرد.

«Tender Loving Care» ساخته مایک لی نیز در نظرسنجی منتقدان اسپانیایی روزنامه «ال‌دیاریو باسکو» در جایگاه نخست قرار داشت.

به همین دلیل، از نگاه نویسنده گزارش، احتمال دریافت جایزه توسط مایک لی برای آخرین فیلم احتمالی‌اش می‌توانست معنایی احساسی نیز داشته باشد. جولیان مور نیز پس از دریافت توجه قابل توجه در تورنتو برای «The Debut»، در سن‌سباستین همچنان یکی از نام‌های مورد توجه بود.

۳. مشکلات صنعت بین‌المللی همچنان ادامه دارد

در سن‌سباستین، موفقیت ناگهانی فیلم‌هایی مانند «Obsession» و «Backrooms» بحث‌هایی را درباره وضعیت صنعت سینمای آمریکا و بازار جهانی به وجود آورد؛ اما از نگاه این گزارش، موفقیت چند فیلم نمی‌تواند مشکلات انباشته‌شده صنعت بین‌المللی را حل کند.

همزمان با جشنواره، گزارشی درباره وضعیت صنعت فیلم و تلویزیون فرانسه منتشر شد که این بازار سنتی سینمای هنری جهان را با مشکلات جدی توصیف می‌کرد.

در برزیل نیز با وجود فروش قابل توجه فیلم‌هایی مانند «I’m Still Here» و «The Secret Agent»، بسیاری از فیلم‌های داخلی تنها حدود ۱۰ هزار تماشاگر در سینما دارند؛ رقمی که به گفته فعالان صنعت می‌تواند ادامه حیات چنین آثاری را دشوار کند.

در کره جنوبی نیز هیجون کیم از شرکت Barunson C&C گفت تعداد فیلم‌ها و میزان درآمدها در حال کاهش است و سرمایه‌گذاران برای تأمین مالی پروژه‌ها با دشواری بیشتری روبه‌رو هستند.

این وضعیت از آن جهت اهمیت دارد که فرانسه، کره جنوبی و برزیل از بازارهای مهم و اثرگذار سینمای جهان محسوب می‌شوند.

۴. اروپا به دنبال سرمایه خصوصی می‌رود

با محدودتر شدن منابع عمومی، تهیه‌کنندگان اروپایی بیش از گذشته به سمت سرمایه‌گذاری خصوصی حرکت می‌کنند.

بازار فیلم جشنواره کن نیز تلاش دارد برای ورود سرمایه خصوصی به سینما ساختار مشخص‌تری ایجاد کند. در نخستین همکاری میان بازار فیلم کن و کنفرانس سرمایه‌گذاران خلاق سن‌سباستین، برنامه Investors Circle چهار سرمایه‌گذار را برای جلسات تخصصی و غیرعمومی با کارشناسان گرد هم آورد.

الکساندرا زاخارچنکو، مدیر برنامه‌های صنعتی بازار فیلم کن، گفت تقاضا برای سرمایه‌گذاری افزایش یافته، زیرا تأمین مالی فیلم‌ها با استفاده از منابع عمومی، به‌ویژه برای فیلم‌های دوم، سوم و چهارم کارگردانان، دشوارتر شده است.

او همچنین تأکید کرد که بسیاری از سرمایه‌گذاران هنوز تفاوت میان کمک مالی و سرمایه‌گذاری سهامی را به‌درستی درک نمی‌کنند.

به گفته او، سرمایه‌گذاری سهامی برای هر فیلمی مناسب نیست و پروژه باید قابلیت تجاری و مسیر مشخصی برای بازگشت سرمایه داشته باشد.

زاخارچنکو در نهایت بر یک نکته تأکید کرد: صنعت سینما بیش از هر چیز یک کسب‌وکار انسانی است و اعتماد نقش اساسی در آن دارد.

۵. تقسیم ریسک؛ یک مدل دیگر برای تأمین مالی

راهکار دیگر، تقسیم هزینه و ریسک میان چند پلتفرم و بازار است.

در اسپانیا، مجموعه‌های بزرگ تلویزیونی دیگر همیشه صرفاً به شکل سفارش مستقیم یک پلتفرم ساخته نمی‌شوند. سریال «Sira»، دنباله «The Time in Between»، نمونه‌ای از این مدل است که توسط Buendía Estudios با همکاری Atresmedia و Netflix تولید شده است.

این سریال ابتدا در سرویس پخش اینترنتی Atresplayer عرضه می‌شود، سپس به شبکه Antena ۳ می‌رود و از طریق Atresmedia Sales در بازار بین‌المللی عرضه خواهد شد.

ایگناسیو کورالس، مدیرعامل Buendía Estudios، توضیح داد که ترکیب پنجره‌های پخش و مناطق جغرافیایی مختلف میان چند خریدار می‌تواند هزینه سرمایه‌گذاری را تقسیم کند.

اما نکته مهم‌تر از نگاه او، حفظ مالکیت اثر است. Buendía مالکیت حقوق مالکیت فکری پروژه را حفظ می‌کند و بنابراین صرفاً برای یک خریدار محتوا تولید نمی‌کند، بلکه یک دارایی متعلق به خود ایجاد و حفظ می‌کند.

۶. سن‌سباستین؛ بهشت غذا

جشنواره سن‌سباستین تنها برای سینما شناخته نمی‌شود؛ غذا نیز یکی از بخش‌های جدایی‌ناپذیر تجربه حضور در این شهر است.

هفته‌ها پیش از آغاز جشنواره، فعالان صنعت شروع به ردوبدل کردن یک فایل ورد ۱۶ صفحه‌ای کردند که یکی از آنها آن را «باارزش‌ترین کالا» می‌نامید. این فایل که به‌طور مداوم به‌روزرسانی می‌شد، فهرستی از بهترین مکان‌های شهر برای غذا خوردن و نوشیدن بود.

سن‌سباستین یکی از مقصدهای مهم غذایی جهان است و خیابان‌های سنگ‌فرش‌شده آن مملو از بارها و رستوران‌هایی است که تاپاس‌های محلی، غذاهای دریایی و انواع گوشت را عرضه می‌کنند.

در میان غذاهای مشهور منطقه، چولتای باسکی یا Txuleta، نوعی استیک بزرگ با استخوان، جایگاه ویژه‌ای دارد.

گزارش حاضر حتی به شوخی می‌گوید شاید کمتر جشنواره سینمایی دیگری وجود داشته باشد که گفت‌وگوهای صبحگاهی در آن بیشتر با این سؤال آغاز شود که «دیشب چه غذایی خوردی؟» تا اینکه «چه فیلمی دیدی؟»

۷. موویستار پلاس ترکیب جدید خود را معرفی کرد

در میان شرکت‌های اروپایی که عملکرد موفقی در سال‌های اخیر داشته‌اند، Movistar Plus، بزرگ‌ترین اپراتور تلویزیون پولی و سرویس پخش اینترنتی اسپانیا، یکی از نمونه‌های مورد توجه گزارش است.

این شرکت در سال جاری دو فیلم در بخش مسابقه اصلی کن داشت: «The Beloved» و «La Bola Negra». سال گذشته نیز «Sirāt» در کن حضور داشت و در جشنواره سریال منیا، دو جایزه اصلی به «Querer» و «Celeste» رسید.

مدل موویستار پلاس بر اعطای آزادی خلاقانه و منابع مالی به فیلمسازان جوان و مطرح اسپانیایی استوار شده است.

این شرکت در سن‌سباستین برای نخستین بار ترکیب جدید پروژه‌های خود را تحت مدیریت جدید معرفی کرد و بار دیگر بر تمایل خود برای ادامه نقش‌آفرینی به‌عنوان یکی از حامیان اصلی صنعت داخلی اسپانیا تأکید کرد.

---

بیشتر بخوانید

مایک لی برنده صدف طلایی جشنواره سن‌سباستین شد

---

۸. هوش مصنوعی؛ صنعت مستقل هم دیگر آن را کاملاً رد نمی‌کند

یکی از بحث‌های مهم جشنواره، استفاده از هوش مصنوعی در تولید فیلم بود.

چهره‌هایی باسابقه در صنعت مستقل، از جمله ونسان ماراوال و پاتریک واچسبرگر، درباره احتمال استفاده از هوش مصنوعی در شرایط مشخص صحبت کردند.

ماراوال در گفت‌وگویی با روگ ساترلند از CAA Media Finance در کنفرانس سرمایه‌گذاران خلاق سن‌سباستین گفت هوش مصنوعی می‌تواند در برخی موارد عاملی تعیین‌کننده برای ساخته‌شدن یک فیلم باشد و در نتیجه به ایجاد فرصت‌های شغلی کمک کند.

واچسبرگر نیز در نشست پایانی کنفرانس گفت با استفاده از هوش مصنوعی برای بازیگران موافق نیست، اما اگر از این فناوری برای گسترش دامنه یک فیلم یا ایجاد ظرفیت‌های بیشتر در پروژه استفاده شود، با آن مخالفتی ندارد.

این اظهارات نشان می‌دهد بحث صنعت سینما درباره هوش مصنوعی بیش از گذشته از یک «بله یا خیر» مطلق فاصله گرفته و به سمت بررسی کاربردهای مشخص آن حرکت می‌کند.

۹. اسپانیا در سن‌سباستین جایگاه مسلطی داشت

بر اساس داده‌های رصدخانه سمعی‌وبصری اروپا، اسپانیا سال گذشته ۴۲۳ فیلم تولید کرده است؛ بیشتر از هر کشور اروپایی دیگر، از جمله بریتانیا و فرانسه.

این حجم تولید در فضای جشنواره سن‌سباستین نیز کاملاً محسوس بود.

بخش Made in Spain به معرفی آثار اسپانیایی اختصاص داشت و بخش Perlak نیز فیلم‌هایی مانند «La Bola Negra» و «The Beloved» را نمایش داد.

موویستار پلاس، Atresmedia و کمیسیون فیلم اسپانیا نیز نشست‌های خبری برگزار کردند و وزارت تحول دیجیتال اسپانیا یک کنفرانس کامل را به خود اختصاص داد.

بخش قابل توجهی از فعالان صنعت و رسانه‌های بین‌المللی برای بررسی ظرفیت‌های تولید و همکاری در اسپانیا به سن‌سباستین می‌آیند و از نگاه گزارش، جشنواره امسال نیز این هدف را محقق کرد.

۱۰. «Flamenco» کلارا سیمون؛ فیلمی که نباید از دست داد

یکی از فیلم‌های اسپانیایی مورد توجه گزارش، «Flamenco» ساخته کلارا سیمون بود؛ فیلمی که برخلاف بسیاری از آثار مورد توجه جشنواره، در هیچ‌یک از بخش‌های رسمی آن نمایش داده نشد.

سیمون روز سه‌شنبه در یک برنامه معرفی ICEX حاضر شد و فیلم خود را برای حاضران معرفی کرد.

«Flamenco» با استفاده از سه بخش برجسته و پرانرژی مربوط به اجرای فلامنکو، درباره میراث هنری و خانوادگی و رابطه میان این دو موضوع صحبت می‌کند.

از نگاه نویسنده، این فیلم همچنین به یکی از ویژگی‌های متمایز فرهنگ اسپانیا می‌پردازد: تأثیر عمیق و همچنان قدرتمند فرهنگ عامه بر زندگی اجتماعی و هنری؛ ویژگی‌ای که به باور او در اسپانیا بیش از بسیاری از کشورهای اروپایی دوام آورده است.

یک کشف دیگر در سن‌سباستین: «El Castillo»

از میان آثار داستانی جدید اسپانیا، «El Castillo» یکی از آثاری بود که بیشترین استقبال را دریافت کرد.

این مجموعه نخستین تجربه تلویزیونی ایزابل پنیا بدون همکاری همیشگی‌اش با رودریگو سورویوگن است. پنیا در این پروژه با ادواردو بییا‌نووا، نویسنده‌ای که در «Riot Police» نیز حضور داشت، همکاری کرده است.

«El Castillo» تاریخچه تبدیل صنعت دلالی جنسی در اسپانیا به نوعی از جرایم سازمان‌یافته سرمایه‌محور را روایت می‌کند؛ شبکه‌ای از روسپی‌خانه‌های بزرگ که ساختاری سازمان‌یافته پیدا کرده‌اند.

داستان از سه زاویه روایت می‌شود: یک زن مهاجر کلمبیایی که به‌عنوان کارگر جنسی فعالیت می‌کند، فرد قدرتمند پشت شبکه روسپی‌گری و پلیسی که در تلاش برای دستگیری اوست.

گزارش، شخصیت‌پردازی چندلایه و پرداخت صریح این مجموعه را از ویژگی‌های برجسته آن می‌داند.

معاملات مهم در سن‌سباستین

جشنواره سن‌سباستین علاوه بر نمایش فیلم‌ها، محل انجام چندین معامله مهم بین‌المللی نیز بود.

• سلینا مورگا، شاگرد مارتین اسکورسیزی و کارگردان «The Freshly Cut Grass»، در حال آماده‌سازی فیلم جدید خود با عنوان «The Rehearsals» است؛ فیلمی درباره اینکه مراقبت از یک انسان دیگر چگونه می‌تواند به عشق، ارتباط و احساسی تازه نسبت به زندگی منجر شود.
• شرکت M-Appeal فیلم «Saints» ساخته میکل گورئا با بازی ویکتوریا لوئنگو را پیش از آغاز جشنواره خریداری کرد.
• شرکت Latido Films حقوق فروش بین‌المللی «Flamenco Sketches» ساخته ایساکی لاکوئستا، برنده دو صدف طلایی سن‌سباستین، را به دست آورد.
• «In My Father’s Room» ساخته ماها هارادا پیش از نمایش جهانی در سن‌سباستین به فرانسه، کره جنوبی، تایوان و هنگ‌کنگ پیش‌فروش شده بود و پس از سن‌سباستین راهی بوسان می‌شود.
• شرکت مکزیکی Sula Films به پروژه «Galerna» ساخته تاتیانا اوئسو پیوست؛ فیلمی که یکی از جوایز اصلی بخش صنعت سن‌سباستین را دریافت کرد و توسط شرکت Pimienta Films، تهیه‌کننده «Roma»، تولید می‌شود.
• فیلم «Border»، نخستین فیلم بلند آه بیائو، توسط شرکت پاریسی Reel Suspects برای فروش بین‌المللی خریداری شد.
• شرکت New Regency حقوق بین‌المللی «Genesi» را به دست آورد؛ فیلمی که بخشی از داستان تحول فران آدریا و رستوران ال‌بولی به یک نام بزرگ در دنیای آشپزی مدرن را روایت می‌کند. نتفلیکس فیلم را در اسپانیا، اروپا، آمریکای لاتین و آمریکا عرضه خواهد کرد.
• لی کانگ‌شنگ، میراندا د لا سرنا و مارچلو سوبیوتو در فیلم «Bodies of Summer» محصول RT Features بازی خواهند کرد؛ فیلمی به کارگردانی ایوان فوند، برنده جشنواره برلین برای «The Message».
• شرکت Filmax حقوق «This Solitude» ساخته خاویر خینر را خرید؛ فیلمی که از آثار نخست مورد توجه جشنواره امسال بود.
• شرکت Txintxua Films، تهیه‌کننده «Intimacy»، به فیلم «This Is the Memory I Would Like to Have of Mom» پیوست؛ پروژه‌ای که در بخش Forum سن‌سباستین حضور داشت و برنده نخستین جایزه فیلم بلند در بخش Perspectives جشنواره برلین شده بود.
• شرکت مکزیکی Martfilms در تولید «Looking for Sam» ساخته ماریانا روندون مشارکت خواهد کرد؛ این فیلم ادامه فیلم تحسین‌شده «Bad Hair» است و یکی از پروژه‌های مهم مجمع تولید مشترک سن‌سباستین بود.
• شرکت Urban Sales حقوق فروش بین‌المللی تریلر مذهبی «The French Teacher» ساخته ریکاردو آلوز جونیور را پیش از نمایش فیلم در سن‌سباستین به دست آورد.
• شرکت The Yellow Affair مستقر در هلسینکی و لندن حقوق فروش جهانی «Morro» ساخته رودریگو گارسیا سایز را پیش از نمایش جهانی آن در بخش کارگردانان جدید سن‌سباستین خریداری کرد.
• «Lovers Go Home!» ساخته خوان سباستین مسا در سن‌سباستین معرفی شد و جایزه اصلی بخش جوایز صنعت جشنواره را دریافت کرد.
• شرکت Latido Films در معامله‌ای دیگر، نمایندگی فروش جهانی «۲۰۰ Lives, Paco Rabal» را بر عهده گرفت؛ مستندی درباره اسطوره سینمای اسپانیا که روایت آن را خود پاکو رابال انجام داده است.
• در ادامه همکاری میان جشنواره‌های سن‌سباستین و بوسان، درام دوران بلوغ تایوانی «Will You Still Be My Friend» برای فروش توسط شرکت Moveria انتخاب شد.
• شرکت مکزیکی Madrefoca Cine به همراه Zoe Films، LaDoc و Fiasco در تولید «Isabel Hernández» مشارکت می‌کند؛ نخستین فیلم بلند جورجو جامپا فیلمساز ایتالیایی که یکی از پروژه‌های بخش Forum سن‌سباستین بود.