مترجم «اودیسه» از فیلمنامه کریستوفر نولان انتقاد کرد: «از نوشتن هر بخشی از این فیلمنامه شرمنده میشدم»
- امیلی ویلسون، مترجم مشهور شعر حماسی «اودیسه» هومر، که ترجمه سال ۲۰۱۷ او یکی از منابع الهام کریستوفر نولان برای ساخت نسخه سینمایی این اثر معرفی شده بود، در نقدی تند فیلمنامه و اقتباس نولان را زیر سؤال برد و آن را فاقد عمق روانشناختی، احساسی، سیاسی و اخلاقی دانست. ویلسون که استاد مطالعات کلاسیک دانشگاه پنسیلوانیاست، گفت فیلمنامه «اودیسه» چنان ضعیف نوشته شده که «از نوشتن هر بخشی از آن شرمنده میشدم».
چارسو پرس: اقتباس کریستوفر نولان از «اودیسه» هومر از همان ابتدا بهعنوان یکی از بلندپروازانهترین پروژههای سینمایی سال مطرح شد؛ فیلمی که قرار بود یکی از ماندگارترین حماسههای ادبی تاریخ را با زبان تصویر بازآفرینی کند. اما در کنار استقبال گسترده تماشاگران و موفقیت خیرهکننده در گیشه، این اثر با موجی از نقدهای تند نیز روبهرو شده است. تازهترین و شاید جنجالیترین انتقاد از سوی امیلی ویلسون، مترجم مشهور نخستین ترجمه انگلیسی زنانه از «اودیسه»، مطرح شده که فیلمنامه نولان را «ناامیدکننده» و فاقد عمق روانشناختی و اخلاقی لازم برای بازتاب جهان هومر دانسته است.
امیلی ویلسون در نقدی برای نشریه London Review of Books که بازتاب آن در گاردین منتشر شده، واکنش منفی شدیدی به فیلم «اودیسه» ساخته کریستوفر نولان نشان داده است.
ویلسون که ترجمه انگلیسی او از منظومه هومر در سال ۲۰۱۷ با استقبال گستردهای روبهرو شد، معتقد است نولان نتوانسته ظرفیتهای انسانی و فلسفی این اثر کلاسیک را به سینما منتقل کند.
او نوشت:
«امیدوار بودم علاقه نولان به مضامین هومری او را به مسیرهای خلاقانه تازهای هدایت کند و باعث شود شخصیتهای باورپذیرتری خلق کند. اما “اودیسه” ترکیب همیشگی او از عظمتگرایی و سطحینگری را دارد.»
به گفته ویلسون، فیلم نولان «چشماندازی سردرگم» دارد و شخصیتهای آن آنقدر پرداخت نشدهاند که بتوانند ایدههای بزرگی را که فیلم وعده میدهد، منتقل کنند.
بیشتر بخوانید
نقد فیلم «اودیسه»؛ کریستوفر نولان در سفری عظیم میان اسطوره، زمان و سرنوشت
«فیلمنامه نولان فاجعهبار است»
شدیدترین بخش انتقادات ویلسون مربوط به فیلمنامه فیلم است. او نوشته است:
«اودیسه نولان بسیاری از عناصری را که این شعر را بزرگ میکنند، ندارد. این فیلم هیچ حرف قانعکنندهای درباره زمان، حافظه، تاریخ، جنگ یا رابطه میان بازگشت باشکوه یک جنگجو و زندگی خانواده، دشمنان، دوستان و همرزمانش ندارد.»
او همچنین اضافه کرد:
«این فیلم فاقد عمق روانشناختی، احساسی، سیاسی و اخلاقی است. ساختار روایی آن بیشتر یک بازی فرمی است. نویسندگی فاجعهبار است. هیچکدام از شخصیتها انگیزهای باورپذیر برای رفتار یا سخنان خود ندارند. هیچ صحنه جنسی وجود ندارد و تمام غذاها هم ظاهر بدی دارند.»
ویلسون در پایان نقد خود درباره فیلمنامه نوشت:
«من از اینکه بخشی از این فیلمنامه را نوشته بودم، شرمنده میشدم.»
نولان پیشتر از ترجمه ویلسون تمجید کرده بود
این انتقادها در حالی مطرح شده که کریستوفر نولان در جریان تبلیغات فیلم بارها از ترجمه امیلی ویلسون تمجید کرده بود.
نولان در گفتوگو با مجله Empire گفته بود جمله آغازین ترجمه ویلسون:
«از مردی پیچیده برایم بگو»
را بهعنوان راهنمای خلق شخصیت اودیسئوس با بازی مت دیمون استفاده کرده است.
بیشتر بخوانید
۵ دلیل موفقیت فراتر از انتظار «اودیسه» در گیشه؛ از رکوردشکنی آیمکس تا قدرت برند کریستوفر نولان
ویلسون: موفقیت فیلم برای فرهنگ ادبی مفید است
با وجود انتقادهای شدید، ویلسون تأکید کرده که اکران «اودیسه» اتفاقی مثبت برای ادبیات کلاسیک محسوب میشود.
او در گفتوگویی با Sunday Times گفت:
«انتشار “اودیسه” همچنان رویدادی قابل جشن گرفتن است. این حماسه دوباره مخاطبان را به سینماها بازگردانده، ترجمههای مختلف اودیسه از جمله ترجمه من دوباره فروش بالایی پیدا کردهاند و شاید این فیلم باعث شود برخی مدیران دانشگاهی از حذف رشتههای ادبیات، زبان و تاریخ صرفنظر کنند.»
تماشاگران نظر متفاوتی دارند
در حالی که ویلسون فیلم را به شدت نقد کرده، واکنش عمومی تماشاگران بسیار متفاوت بوده است.
«اودیسه» در نخستین هفته اکران خود امتیاز A در نظرسنجی CinemaScore دریافت کرد و به یکی از موفقترین فیلمهای سال در گیشه تبدیل شد.
این فیلم در دومین هفته اکران داخلی خود نیز حدود ۹۰ میلیون دلار فروش داشت و همچنان یکی از مهمترین رویدادهای سینمایی سال محسوب میشود.
