سرنوشت تالار مولوی چه می‌شود؟ پاسخ دانشگاه تهران به شایعه تغییر کاربری

چارسو پرس: در هفته‌های اخیر، شایعه‌ای درباره احتمال تغییر کاربری تالار مولوی و تبدیل آن به فضایی خارج از کارکرد یک تماشاخانه در میان اهالی تئاتر مطرح شده است؛ خبری که به دلیل جایگاه تاریخی این مجموعه، نگرانی‌هایی را درباره آینده یکی از مهم‌ترین مراکز تئاتر دانشگاهی کشور به وجود آورد.

خبرگزاری مهر در گزارشی به قلم علی حیدری که ۲۱ مهر ۱۴۰۵ منتشر شد، موضوع را پیگیری کرد. بر اساس این گزارش، دانشگاه تهران برنامه‌ای برای تغییر کاربری تالار مولوی نداشته و این موضوع در دستور کار دانشگاه قرار ندارد.

بنابراین، در شرایط فعلی نمی‌توان از تصمیم قطعی برای تغییر کاربری این مجموعه سخن گفت. با این حال، طرح چنین شایعه‌ای بار دیگر توجه‌ها را به وضعیت تالار مولوی و نقش آن در ساختار تئاتر ایران جلب کرده است.

تالار مولوی؛ فراتر از یک سالن نمایش

اهمیت تالار مولوی را نمی‌توان تنها با تعداد اجراها، ظرفیت سالن یا موقعیت جغرافیایی آن سنجید. این مجموعه در سال ۱۳۴۷ به همت پری صابری و با تبدیل یک انبار قدیمی در دانشگاه تهران به فضای نمایشی شکل گرفت. فعالیت رسمی تالار نیز با اجرای نمایش «ملاقات بانوی سالخورده» به کارگردانی حمید سمندریان در دی‌ماه ۱۳۵۱ آغاز شد.

مولوی در طول دهه‌های فعالیت خود به یکی از مهم‌ترین پایگاه‌های تئاتر دانشگاهی و تجربه‌گرا تبدیل شد؛ فضایی که دانشجویان، گروه‌های جوان و هنرمندانی که به دنبال آزمودن شیوه‌های تازه اجرا بودند، امکان حضور در آن را پیدا می‌کردند.

بخشی از اهمیت این تالار به همین کارکرد بازمی‌گردد: فراهم کردن فرصتی برای شکل‌گیری تجربه‌های هنری پیش از ورود کامل هنرمندان به چرخه حرفه‌ای تئاتر. به همین دلیل، هرگونه ابهام درباره آینده این مجموعه، صرفاً یک مسئله اداری یا ساختمانی نیست و می‌تواند پرسش‌هایی درباره جایگاه تئاتر دانشگاهی در کشور ایجاد کند.

چرا حفظ کاربری تالار مولوی کافی نیست؟

پاسخ منتشرشده درباره نبود برنامه تغییر کاربری، از اهمیت برخوردار است؛ اما مسئله آینده تالار مولوی را نمی‌توان تنها به باقی ماندن عنوان تماشاخانه یا حفظ ساختمان محدود کرد.

یک مرکز تئاتر دانشگاهی زمانی می‌تواند نقش مؤثر خود را ایفا کند که امکان تولید و اجرای آثار دانشجویی، تجربه‌گرایی، پژوهش، آموزش و ارتباط میان دانشگاه و بدنه حرفه‌ای تئاتر در آن وجود داشته باشد.

اگر چنین فضایی صرفاً به محلی برای میزبانی اجراها تبدیل شود و نقش آن در کشف استعدادهای تازه و شکل‌گیری جریان‌های مستقل و تجربی کمرنگ شود، بخش مهمی از هویت تاریخی آن از دست خواهد رفت؛ حتی اگر ساختمان و نام مجموعه همچنان پابرجا بماند.

از این منظر، بحث درباره تالار مولوی فرصتی است برای طرح یک پرسش اساسی‌تر: تئاتر دانشگاهی ایران چه جایگاهی در سیاست‌گذاری فرهنگی دارد و چه سازوکارهایی برای حمایت پایدار از آن در نظر گرفته شده است؟

آینده تالار مولوی به چه چیزی وابسته است؟

تداوم فعالیت یک مجموعه دانشگاهی به حمایت مدیریتی، برنامه‌ریزی بلندمدت و تعریف روشن مأموریت آن وابسته است. تالار مولوی نیز برای حفظ جایگاه خود به برنامه‌ای نیاز دارد که در آن، هم امکان اجرای عمومی آثار فراهم باشد و هم اولویت‌های آموزشی، پژوهشی و هنری مجموعه حفظ شود.

انتشار فراخوان‌های منظم برای پذیرش آثار، حمایت از گروه‌های دانشجویی، فراهم کردن فرصت تجربه برای هنرمندان جوان و ایجاد ارتباط میان دانشجویان و تماشاگران تئاتر می‌تواند به تقویت این جایگاه کمک کند.

در عین حال، شفافیت درباره برنامه‌های آینده مجموعه می‌تواند از گسترش شایعات جلوگیری کند. اطلاع‌رسانی روشن درباره سیاست‌های دانشگاه تهران، برنامه اجرایی تالار و چشم‌انداز فعالیت‌های آن، به هنرمندان و دانشجویان امکان می‌دهد با اطمینان بیشتری برای آینده کاری خود برنامه‌ریزی کنند.

تالار مولوی باید خانه تئاتر دانشگاهی بماند

بر اساس گزارش مهر، دانشگاه تهران در حال حاضر برنامه‌ای برای تغییر کاربری تالار مولوی ندارد. این موضع، دست‌کم در شرایط فعلی، به معنای منتفی بودن تصمیمی است که شایعه آن در میان اهالی تئاتر مطرح شده بود؛ اما به‌تنهایی پاسخ‌گوی همه پرسش‌ها درباره آینده این مجموعه نیست.

تالار مولوی بخشی از حافظه تاریخی تئاتر ایران است؛ فضایی که در طول دهه‌ها امکان حضور و تجربه‌اندوزی برای نسل‌های مختلف هنرمندان را فراهم کرده است. حفظ چنین مجموعه‌ای، علاوه بر نگهداری از ساختمان، به صیانت از کارکرد فرهنگی، آموزشی و هنری آن نیاز دارد.

از این رو، مهم‌ترین مسئله امروز نه صرفاً تغییر نکردن کاربری تالار مولوی، بلکه تضمین ادامه فعالیت مؤثر آن به‌عنوان یکی از پایگاه‌های اصلی تئاتر دانشگاهی ایران است.