از ماهایا پطروسیان تا فریبرز عربنیا؛ بازیگرانی که سالهاست از سینما دور ماندهاند
- همزمان با روز سینما، مروری داریم بر سرنوشت شماری از بازیگران شناختهشده سینمای ایران که با وجود سالها فعالیت و ثبت نقشهای ماندگار، مدتی است کمتر بر پرده سینما دیده میشوند؛ از ماهایا پطروسیان و فرامرز قریبیان تا فرامرز صدیقی، جمشید هاشمپور، گلچهره سجادیه و فریبرز عربنیا.
چارسو پرس: همزمان با روز سینما، مرور نام برخی بازیگرانی که طی دو دهه گذشته در فیلمهای مهمی حضور داشتهاند اما سالهاست کمتر روی پرده سینما دیده میشوند، یادآور بخشی از خاطرات سینمای ایران است؛ چهرههایی که هر یک به دلایل متفاوتی از جریان اصلی سینما فاصله گرفتهاند.
این غیبت برای همه معنای یکسانی ندارد؛ برخی انتخابهای سختگیرانهتری داشتهاند، برخی از بازیگری کنارهگیری کردهاند و گروهی نیز به دلایل مختلف، سالهاست حضور کمرنگی در سینما دارند. در ادامه، به بهانه روز سینما، مروری بر کارنامه و آخرین حضور سینمایی تعدادی از این بازیگران داریم.
ماهایا پطروسیان
نسخه مرمتشده «پرده آخر» ساخته واروژ کریممسیحی که به مناسبت روز سینما اکران میشود، فرصتی است برای دوباره دیدن ماهایا پطروسیان روی پرده نقرهای؛ بازیگری که حدود یک دهه است حضور پررنگی در سینما نداشته است.
پطروسیان که اکنون ۵۷ سال دارد، آخرین بار در سال ۱۳۹۶ در فیلم «لسآنجلس تهران» بازی کرد و به نظر میرسد دستکم در سالهای پایانی دهه ۹۰، انتخابهای سختگیرانه او یکی از دلایل فاصله گرفتنش از سینما بوده است.
او پیشتر گفته بود بیکاری را به کار در اثری متوسط با کیفیت پایین ترجیح میدهد.
«هنرپیشه»، «خفهگی»، «پرده آخر»، «دختری به نام تندر»، «عروس خوشقدم»، «اسب حیوان نجیبی است»، «ناصرالدین شاه آکتور سینما»، «دیگه چه خبر»، «نابخشوده» و «ملاقات با طوطی» از جمله آثار مهم کارنامه چهار دهه فعالیت این بازیگر هستند.
فرامرز قریبیان
«خروج» ساخته ابراهیم حاتمیکیا آخرین حضور فرامرز قریبیان در سینما بود؛ فیلمی که این بازیگر در نشست خبری آن در جشنواره فجر، از خداحافظی خود از بازیگری خبر داد.
قریبیان بعدها گفت تنها در صورتی حاضر است دوباره مقابل دوربین برود که مسعود کیمیایی، رفیق دیرینهاش، از او بخواهد در فیلمش بازی کند.
او در سال ۱۳۹۸ و با «خروج» از بازیگری خداحافظی کرد؛ در حالی که پیش از آن نیز حدود هفت سال فیلمنامهای را نپذیرفته بود.
«گوزنها»، «ترن»، «بندر مهآلود»، «کانیمانگا»، «مرد بارانی»، «رقص در غبار»، «شهر زیبا»، «دو نفر و نصفی» و «آلزایمر» بخشی از کارنامه ماندگار قریبیان در حدود ۷۰ فیلمی است که از دهه ۴۰ خورشیدی در سینما به یادگار گذاشته است.
فرامرز صدیقی
فرامرز صدیقی از جمله بازیگرانی است که سالهاست از عرصه بازیگری فاصله گرفته و حضور عمومی بسیار محدودی دارد.
انتشار تصویری از او در سالهای گذشته توجهها را به سمت این بازیگر جلب کرد؛ چهرهای که پس از کنارهگیری از سینما، اطلاعات چندانی درباره فعالیت و زندگیاش در دسترس نیست.
آخرین فیلم شناختهشده صدیقی «خاک و آتش» در سال ۱۳۸۹ است و پس از آن حضور او در فضای عمومی بسیار محدود شد.
«دندان مار»، «دلشدگان»، «تیغ و ابریشم»، «سرب» و «طعمه» از مهمترین آثار او هستند. صدیقی در «طعمه» علاوه بر بازیگری، نویسندگی و کارگردانی را نیز تجربه کرد؛ فیلمی که تنها تجربه کارگردانی او محسوب میشود.
بیژن امکانیان
بیژن امکانیان اگرچه طی سالهای گذشته در چند سریال شبکه نمایش خانگی حضور داشته، اما آخرین سالهای حضور جدی او در سینما به اوایل دهه ۹۰ بازمیگردد.
این بازیگر که سابقه تهیهکنندگی نیز دارد، سال گذشته پس از حدود دو دهه با نمایش «خانه دراکولا» به صحنه تئاتر بازگشت.
«گلهای داوودی»، «آواز تهران»، «نابخشوده»، «سربازهای جمعه»، «رخ دیوانه» و «تقاطع» از جمله آثار برجسته کارنامه سینمایی او هستند.
گلچهره سجادیه
گلچهره سجادیه با وجود اینکه بازیگری را کنار نگذاشته، طی سالهای اخیر کمتر در آثار سینمایی حضور داشته است.
او که در سالهای گذشته نقشی پررنگ در سریال «آنام» داشت، آخرین بار با فیلم «ترک عمیق» روی پرده سینما دیده شد؛ اثری که در آن همراه با رضا بابک، دیگر بازیگر کمکار سینما و تلویزیون، نقشی متفاوت را ایفا کرد.
«دندان مار»، «گروهبان»، «سرزمین خورشید»، «کلاغ»، «زشت و زیبا»، «هبوط» و «ردپای گرگ» از جمله فیلمهای مهم کارنامه او هستند. سجادیه همچنین در سال ۱۳۹۶ با نمایش «سونات پاییزی» روی صحنه تئاتر حضور داشت.
جمشید آریا
جمشید هاشمپور، معروف به آریا، سالها یکی از سوپراستارهای فیلمهای اکشن سینمای ایران بود و سیمرغ بلورین بازیگری جشنواره فجر را نیز دریافت کرده است.
او فعالیت خود را در سینما از دهه ۴۰ و ابتدا به عنوان بدلکار آغاز کرد و بعدها با بازی در فیلمهایی همچون «عقابها»، «تاراج»، «تیغ و ابریشم»، «روز باشکوه» و «مادر» به اوج شهرت رسید.
حضور او در سینما با فیلمهایی همچون «دلشدگان»، «افعی»، «هیوا»، «آواز قو»، «قارچ سمی»، «واکنش پنجم»، «مزرعه پدری»، «یه بوس کوچولو»، «قاعده بازی»، «نفوذی»، «هیس! دخترها فریاد نمیزنند»، «دارکوب»، «من دیگو مارادونا هستم»، «انزوا»، «گیجگاه» و آثار دیگری ادامه پیدا کرد و در سالهای گذشته نیز در «پرواز ۱۷۵» و «مارون» بازی داشت.
با این حال، اگرچه هاشمپور همچنان از فضای سینما دور نبوده، دیگر خبری از حضور و جایگاه پررنگ گذشته او در سینما نیست.
مهوش افشارپناه
مهوش افشارپناه که شاید بیشتر با نقشهای تلویزیونی در ذهن مخاطبان شناخته شود، از دهه ۶۰ در سینما و تلویزیون فعالیت داشته است.
طبق کارنامه ثبتشده او، نزدیک به ۱۰ سال است که پس از فیلمهای «کمدی انسانی» و «ترومای سرخ» روی پرده سینما دیده نشده است.
افشارپناه برای فیلمهای «زیربامهای شهر» و «به خاطر هانیه» نامزد دریافت سیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش مکمل زن جشنواره فجر بوده و «زینت»، «امشب شب مهتابه»، «پاییز بلند» و سریالهایی همچون «این خانه دور است»، «کلانتر» و «تصویر یک رویا» از دیگر آثار او هستند.
پری امیرحمزه
پری امیرحمزه در دهه ۵۰ در فیلمهایی همچون «دایره مینا» ساخته داریوش مهرجویی و «ملکوت» ساخته خسرو هریتاش بازی کرد، اما فعالیت مستمری در سینما نداشت و بیشتر با حضور در آثار تلویزیونی مانند «در پناه تو»، «مدرسه مادربزرگها» و «آرایشگاه زیبا» شناخته میشود.
او در «مجنون» ساخته رسول ملاقلیپور و «بیپناه» ساخته علیرضا داوودنژاد نیز بازی کرده است. آخرین حضور جدی او روی پرده سینما به فیلم «اعتراض» ساخته مسعود کیمیایی در سال ۱۳۷۸ بازمیگردد.
امیرحمزه پس از آن تا سال ۱۳۹۰ در سریالها حضور داشت، اما از آن زمان تاکنون نیز فعالیت بازیگری او متوقف شده است. او نیز از جمله بازیگرانی است که برای حضور در سینما حاضر نیست هر نقشی را بپذیرد.
سیروس ابراهیمزاده
سیروس ابراهیمزاده برای بسیاری از مخاطبان با کلام و بیان خاص خود شناخته میشود؛ بازیگری باسابقه در سینما، تئاتر و تلویزیون که در کنار بازیگری، در حوزه شاعری و نمایشنامهنویسی نیز فعالیت داشته است.
ابراهیمزاده که این روزها خارج از ایران زندگی میکند، در فیلمهایی همچون «حسن کچل»، «ستارخان»، «کمالالملک»، «تحفهها»، «مجسمه»، «همسر»، «چهره»، «هتل کارتون»، «شمعی در باد»، «مکس»، «شام عروسی»، «تله» و «سوغات فرهنگ» و آثار متعدد دیگری در سینما، تلویزیون و تئاتر حضور داشته است.
آخرین فیلمی که از او در سینما اکران شد، «تاکسی نارنجی» به کارگردانی ابراهیم وحیدزاده در سال ۱۳۸۷ بود.
چنگیز وثوقی
چنگیز وثوقی که فعالیتش در سینما تا حدی زیر سایه شهرت برادرش، بهروز وثوقی، قرار گرفته بود، از دهه ۵۰ در سینما فعالیت داشت.
پس از انقلاب نیز در فیلمهایی همچون «تیغ آفتاب»، «آواز تهران»، «بدل»، «حادثه در کندوان»، «عروس خوشقدم» و «دختری در قفس» و سریالهایی مانند «سربداران» و «امام علی» بازی کرد.
این بازیگر که اخیراً در بیمارستان بستری شده بود، آخرین بار با فیلم «جانان» ساخته کامران قدکچیان در سینما حضور داشت و بنا بر اطلاعات منتشرشده، در سریال «سلمان فارسی» به کارگردانی داوود میرباقری نیز بازی کرده است.
داریوش ارجمند
داریوش ارجمند در سالهای اخیر بیشتر به واسطه برخی اظهارنظرها و بازی در سریالهایی مانند «ستایش» و «یاور» در اخبار مطرح بوده است؛ اما او از بازیگران باسابقه سینمای ایران است که برای «ناخدا خورشید» و «سگکشی» سیمرغ بلورین نقشهای اول و مکمل جشنواره فجر را دریافت کرده است.
«آدم برفی»، «اعتراض»، «ناصرالدین شاه آکتور سینما» و «پرده آخر» از دیگر آثار ماندگار این بازیگر هستند.
ارجمند آخرین بار در سال ۱۳۹۸ با فیلم «روز بلوا» ساخته بهروز شعیبی در سینما بازی کرد و طی سالهای اخیر نیز به عنوان یکی از اعضای اصلی مؤسسه هنرمندان پیشکسوت در برنامهها و گردهماییهای این مؤسسه حضور داشته است.
فریبرز عربنیا
تکرار سریال «مختارنامه» باعث شده نام و چهره فریبرز عربنیا همچنان برای مخاطبان آشنا باشد، اما این بازیگر سالهاست از جریان اصلی بازیگری در ایران فاصله گرفته و خارج از کشور زندگی میکند.
عربنیا در اوج دوران کاری خود یکی از ستارگان سینمای ایران بود و با فیلمسازانی همچون بهرام بیضایی، مسعود کیمیایی، ایرج قادری، سیروس الوند، ابوالحسن داوودی، تهمینه میلانی، رسول ملاقلیپور، ابراهیم حاتمیکیا و فرزاد مؤتمن همکاری کرده است.
«ضیافت»، «سلطان»، «وصل نیکان»، «مسافران»، «من زمین را دوست دارم»، «جهان پهلوان تختی»، «طوطیا» و «شوکران» از جمله فیلمهای کارنامه او هستند. عربنیا حدود ۱۱ سال پیش با «آخرین بار کی سحر را دیدی؟» به کارگردانی فرزاد مؤتمن روی پرده سینما دیده شد.
مجید مظفری
مجید مظفری که به تازگی با دریافت گواهینامه درجه یک هنری نامش دوباره در رسانهها مطرح شد، از بازیگرانی است که در دهههای گذشته در فیلمهای شاخصی حضور داشته اما سالهاست حضور پررنگی در سینما ندارد.
او سابقه همکاری با فریدون گله را نیز دارد و آخرین بار در سال ۱۳۹۸ در فیلم «کوچه ژاپنیها» بازی کرد؛ فیلمی که شورای پروانه نمایش اجازه حضور آن در جشنواره فجر همان سال را نداد و چند سال بعد اکران شد.
«غریبه و مه»، «تنوره دیو»، «تیغ و ابریشم»، «کشتی آنجلیکا»، «ساوالان»، «ریحانه»، «مسافران»، «سگکشی»، «جنگ نفتکشها»، «تقاطع» و «کفشهایم کو؟» از آثار برجسته کارنامه سینمایی او هستند.
فهرست بازیگران غایب، طولانیتر از اینهاست
این مرور، تنها یادآوری کوتاهی به بهانه روز سینماست و طبیعتاً فهرست بازیگرانی که سالهاست کمتر در سینما دیده شدهاند، بسیار گستردهتر است.
در میان بازیگران قدیمیتر میتوان از پوراندخت مهیمن، ثریا قاسمی، رزیتا غفاری، صفر کشکولی، اکرم محمدی، رضا ناجی، جهانگیر الماسی، پریوش نظریه، آتنه فقیهنصیری و رضا بابک نیز نام برد.
در میان بازیگران زن نیز چهرههایی هستند که بعضاً در اوج شهرت، به صورت خودخواسته یا تحت تأثیر شرایط مختلف، طی سالهای اخیر از بازیگری فاصله گرفتهاند؛ از جمله ترانه علیدوستی، هنگامه قاضیانی، افسانه بایگان، پانتهآ بهرام، باران کوثری، کتایون ریاحی و فاطمه معتمدآریا.
