مستندهای داغ جشنواره تورنتو؛ از ایلان ماسک تا تهران: زیر پوست و ادوارد سعید

چارسو پرس: بسیاری از مستندسازان برجسته جهان به‌زودی راهی تورنتو خواهند شد تا در یکی از مهم‌ترین رویدادهای سینمایی جهان آثار تازه خود را به نمایش بگذارند.

پنجاه‌ویکمین دوره جشنواره بین‌المللی فیلم تورنتو بار دیگر مجموعه‌ای قابل توجه از مستندها را در بخش‌های مختلف خود جای داده است؛ آثاری که طیفی گسترده از موضوعات اجتماعی، سیاسی، فرهنگی و شخصیت‌های شناخته‌شده جهان را پوشش می‌دهند.

در میان این آثار، مستند مورد انتظار الکس گیبنی، فیلمساز برنده اسکار، درباره ایلان ماسک قرار دارد. همچنین باربارا کوپل، مستندساز دو بار برنده اسکار، در فیلم تازه خود به جنبش اتحادیه‌های کارگری در شهر نیویورک پرداخته است؛ موضوعی که در شرایط سیاسی و اجتماعی امروز این شهر اهمیت ویژه‌ای پیدا کرده است.

در تازه‌ترین قسمت پادکست Doc Talk، برنامه تخصصی ددلاین درباره سینمای مستند، تام پاورز، برنامه‌ریز بخش مستندهای جشنواره تورنتو (TIFF Docs)، درباره مهم‌ترین فیلم‌های مستند حاضر در این دوره با مجریان برنامه گفت‌وگو کرده است.

او در این گفت‌وگو از مجموعه‌ای از فیلم‌های حاضر در جشنواره فیلم تورنتو سخن می‌گوید که برخی از آنها برای نخستین بار در جهان در تورنتو نمایش داده خواهند شد.

«مرغ مگس‌خوار آوازهای معطر می‌خواند»؛ داستان یک هنرمند بومی

یکی از فیلم‌های جالب توجه حاضر در بخش مستندهای جشنواره، «مرغ مگس‌خوار آوازهای معطر می‌خواند» (The Hummingbird Paints Fragrant Songs) به کارگردانی الیا گاسول بالادا و ماتئو نورث است که نمایش جهانی خود را در تورنتو تجربه خواهد کرد.

این فیلم به زندگی و فعالیت هنری سارا فلورس، هنرمند بومی، می‌پردازد؛ هنرمندی که در دهه هفتم زندگی خود به شهرتی جهانی دست یافته است.

فلورس از خانه‌اش در جنگل‌های آمازون پرو به گالری‌ها و مراکز هنری مختلف در سراسر جهان سفر می‌کند و آثارش مورد توجه جامعه هنری بین‌المللی قرار گرفته است.

تام پاورز این فیلم را یکی از آثار قابل توجه مجموعه مستندهای امسال TIFF می‌داند؛ فیلمی که علاوه بر پرداختن به هنر، نگاهی به فرهنگ بومی و مسیر غیرمعمول یک هنرمند در رسیدن به شهرت جهانی دارد.

«تهران، زیر پوست»؛ تصویری از جامعه معاصر ایران

یکی از فیلم‌های مهم این دوره که برای مخاطبان ایرانی نیز اهمیت ویژه‌ای دارد، «تهران، زیر پوست» (Tehran, Under the Skin) ساخته آفسون سالاری است.

این مستند که نمایش جهانی خود را در جشنواره تورنتو خواهد داشت، تصویری از واقعیت‌های جامعه معاصر ایران ارائه می‌دهد.

تام پاورز در گفت‌وگوی خود با Doc Talk به این فیلم اشاره کرده و آن را اثری می‌داند که می‌تواند مخاطب را با واقعیتی جذاب و کمتر دیده‌شده از زندگی در ایران امروز مواجه کند.

حضور این فیلم در برنامه جشنواره تورنتو، به‌ویژه با توجه به اهمیت سینمای مستند ایران در جشنواره‌های بین‌المللی، یکی از نکات قابل توجه برنامه امسال است.

«ادوارد سعید: میان جهان‌ها»؛ زندگی و اندیشه یک چهره تأثیرگذار

یکی دیگر از مستندهای مورد توجه در برنامه TIFF، «ادوارد سعید: میان جهان‌ها» (Edward Said: Between Worlds) است.

این فیلم درباره ادوارد سعید، اندیشمند و فعال فلسطینی‌تبار شناخته‌شده، ساخته شده است؛ شخصیتی که آثار و دیدگاه‌های او تأثیر عمیقی بر مطالعات فرهنگی، ادبی و سیاسی معاصر گذاشت.

نمایش این مستند در شرایطی انجام می‌شود که جنگ و خشونت در فلسطین، اسرائیل و دیگر نقاط خاورمیانه همچنان یکی از مهم‌ترین موضوعات خبری و سیاسی جهان است.

به همین دلیل، پرداختن دوباره به زندگی و میراث فکری سعید می‌تواند به فیلم ابعادی فراتر از یک پرتره شخصی یا زندگی‌نامه‌ای ببخشد.

«راپینو»؛ فراتر از یک مستند درباره یک چهره مشهور

در بخش دیگری از برنامه مستندهای جشنواره، «راپینو» (Rapinoe) ساخته ربکا هانت قرار دارد؛ فیلمی درباره مگان راپینو، ستاره سرشناس فوتبال زنان آمریکا.

تام پاورز معتقد است این فیلم برخلاف بسیاری از آثار موسوم به «مستندهای چهره‌های مشهور»، انتظارات معمول از این گونه آثار را به چالش می‌کشد.

راپینو فقط به شهرت ورزشی این فوتبالیست نمی‌پردازد و تلاش می‌کند ابعاد مختلف شخصیت و مسیر حرفه‌ای او را بررسی کند.

مستندی درباره دارلین لاو؛ ادای احترام به یک اسطوره موسیقی

یکی دیگر از فیلم‌های مورد توجه، «دارلین لاو: می‌دانم کجا بوده‌ام» (Darlene Love: I Know Where I’ve Been) است که آن هم برای نخستین بار در جهان در جشنواره تورنتو نمایش داده می‌شود.

این فیلم درباره دارلین لاو، خواننده و چهره تأثیرگذار موسیقی، است؛ هنرمندی که به اعتقاد سازندگان و برخی چهره‌های سرشناس موسیقی، آن‌طور که شایسته بوده مورد تقدیر قرار نگرفته است.

در این فیلم چهره‌هایی همچون بروس اسپرینگستین، شر و دیان وارویک از جایگاه و اهمیت دارلین لاو سخن می‌گویند.

کارگردانی این مستند را بری آوریک بر عهده دارد؛ فیلمسازی که سال گذشته نیز در جشنواره تورنتو درگیر حاشیه‌هایی درباره یکی از مستندهایش شد.

جنجال «جاده میان ما» در جشنواره تورنتو

آوریک سال گذشته با مستندی که قرار بود در جشنواره تورنتو به نمایش درآید، با حاشیه‌هایی روبه‌رو شد.

فیلم «جاده میان ما» (The Road Between Us) ابتدا برای نمایش در جشنواره دعوت شد، سپس از برنامه کنار گذاشته شد و در نهایت بار دیگر به جشنواره بازگشت.

این اتفاق بحث و جنجال قابل توجهی در ارتباط با نحوه مواجهه جشنواره تورنتو با آثار مستند سیاسی و موضوعات مرتبط با جنگ غزه و حمله ۷ اکتبر ایجاد کرد.

در قسمت جدید Doc Talk، این سابقه نیز در گفت‌وگو با تام پاورز مورد توجه قرار گرفته است.

دو مستند پیشنهادی تام پاورز برای TIFF

تام پاورز در ادامه گفت‌وگو، دو فیلم «Low Lies the Land» و «Rescue» را نیز در فهرست مستندهایی قرار می‌دهد که تماشای آنها را به مخاطبان جشنواره پیشنهاد می‌کند.

هر دو فیلم از آثار بخش TIFF Docs هستند و نمایش جهانی خود را در جشنواره تورنتو تجربه خواهند کرد.

به این ترتیب، برنامه مستندهای جشنواره امسال نه‌تنها شامل پروژه‌هایی درباره شخصیت‌های مشهور و موضوعات شناخته‌شده است، بلکه آثاری را نیز دربرمی‌گیرد که به سراغ تجربه‌های شخصی، مسائل اجتماعی و روایت‌های کمتر دیده‌شده می‌روند.

«Doc Talk» با اجرای جان ریدلی و مت کری

این گفت‌وگو در قسمت تازه پادکست Doc Talk منتشر شده است؛ برنامه‌ای که با اجرای جان ریدلی، برنده اسکار و کارگردان فیلم ۱۲ سال بردگی و شرلی، و مت کری، سردبیر ارشد بخش مستند ددلاین، تهیه می‌شود.

Doc Talk محصول مشترک Deadline و استودیوی Nō Studios به مدیریت جان ریدلی است.

تام پاورز در این قسمت تصویری از مهم‌ترین آثار مستند حاضر در پنجاه‌ویکمین دوره جشنواره تورنتو ارائه می‌کند؛ جشنواره‌ای که در کنار فیلم‌های داستانی، امسال نیز بخش قابل توجهی از توجه خود را به مستندهایی اختصاص داده که می‌توانند در فصل جوایز سینمایی نیز مورد توجه قرار گیرند.

اطلاعات فیلم‌ها و آثار مطرح‌شده

• The Hummingbird Paints Fragrant Songs — کارگردانان: الیا گاسول بالادا و ماتئو نورث — نمایش جهانی در TIFF
• Tehran, Under the Skin — کارگردان: آفسونه سالاری — نمایش جهانی در TIFF
• Edward Said: Between Worlds — درباره ادوارد سعید
• Rapinoe — کارگردان: ربکا هانت — درباره مگان راپینو
• Darlene Love: I Know Where I’ve Been — کارگردان: بری آوریک — نمایش جهانی در TIFF
• Low Lies the Land — نمایش جهانی در بخش TIFF Docs
• Rescue — نمایش جهانی در بخش TIFF Docs

جشنواره فیلم تورنتو

پنجاه‌ویکمین دوره جشنواره بین‌المللی فیلم تورنتو (TIFF) یکی از مهم‌ترین رویدادهای سینمایی جهان است و علاوه بر رقابت‌ها و نمایش‌های سینمایی، یکی از مهم‌ترین محل‌های معرفی آثار مستند در آستانه فصل جوایز محسوب می‌شود.

سؤالات متداول

کدام مستند درباره ایران در جشنواره تورنتو ۲۰۲۶ حضور دارد؟

مستند «تهران، زیر پوست» (Tehran, Under the Skin) ساخته آفسونه سالاری از فیلم‌های حاضر در برنامه امسال جشنواره تورنتو است و نمایش جهانی خود را در این جشنواره تجربه می‌کند.

«تهران، زیر پوست» درباره چیست؟

این مستند به جامعه معاصر ایران می‌پردازد و تلاش می‌کند تصویری از واقعیت‌های زندگی و جامعه امروز تهران و ایران ارائه دهد.

چه مستندی درباره ادوارد سعید در TIFF ۲۰۲۶ نمایش داده می‌شود؟

فیلم «ادوارد سعید: میان جهان‌ها» (Edward Said: Between Worlds) درباره زندگی و میراث فکری ادوارد سعید، اندیشمند و فعال فلسطینی‌تبار، در برنامه جشنواره قرار دارد.

کدام مستند درباره مگان راپینو در جشنواره تورنتو حضور دارد؟

مستند «راپینو» (Rapinoe) ساخته ربکا هانت درباره مگان راپینو، ستاره سرشناس فوتبال زنان آمریکا، در جشنواره تورنتو نمایش داده می‌شود.

کدام مستند درباره دارلین لاو در TIFF ۲۰۲۶ حضور دارد؟

«دارلین لاو: می‌دانم کجا بوده‌ام» (Darlene Love: I Know Where I’ve Been) ساخته بری آوریک، یکی از مستندهای حاضر در جشنواره تورنتو است و نمایش جهانی خود را در این رویداد خواهد داشت.

برنامه‌ریز بخش مستندهای جشنواره تورنتو چه کسی است؟

تام پاورز (Thom Powers) از برنامه‌ریزان بخش مستندهای جشنواره تورنتو است و در پادکست Doc Talk درباره آثار مهم این دوره صحبت کرده است.