اولیویا وایلد در آستانه تاریخ‌سازی در اسکار
- فیلم تازه اولیویا وایلد به نام «The Invite» می‌تواند او را در دو بخش بازیگری و کارگردانی به رقابت اسکار ۲۰۲۷ برساند و فرصتی کم‌سابقه برای تاریخ‌سازی زنان در هالیوود فراهم کند.
چارسو پرس: بازیگرانی که به کارگردانی روی می‌آورند، پدیده تازه‌ای در هالیوود نیستند؛ اما زنان فیلم‌سازی که هم‌زمان مقابل دوربین هم ظاهر می‌شوند، به‌ندرت فرصت مشابهی برای حضور در رقابت اسکار پیدا کرده‌اند.
مردان تاکنون ۲۰ بار برای بازی در فیلم‌هایی نامزد اسکار شده‌اند که خودشان کارگردانی کرده بودند. هشت نفر از آن‌ها نیز برای همان فیلم، نامزدی اسکار بهترین کارگردانی و یکی از جوایز بازیگری را به دست آورده‌اند. در مقابل، هیچ زنی تاکنون موفق به ثبت هیچ‌یک از این دو رکورد نشده است. اولیویا وایلد ممکن است نخستین زنی باشد که این مرز را پشت سر می‌گذارد.
وایلد در سومین فیلم بلند خود به‌عنوان کارگردان، «The Invite»، هم جایگاهش پشت دوربین را تقویت کرده و هم نقشی برای خودش در نظر گرفته است که می‌تواند نام او را وارد تاریخ جوایز اسکار کند.
در سالی که فیلم‌های پرهزینه‌ای مانند «ادیسه» ساخته کریستوفر نولان، درام اسپانیایی‌زبان «La Bola Negra» از گروه کارگردانی لوس خاویس و فیلم پیش‌روی «تلماسه: بخش سوم» ساخته دنی ویلنوو توجه‌ها را به خود جلب کرده‌اند، «The Invite» نیز توانسته است به یکی از آثار بحث‌برانگیز فصل جوایز تبدیل شود.
تماشاگران عمومی از فیلم استقبال کرده‌اند و نمایش‌های ویژه آن برای رأی‌دهندگان صنعت سینما همچنان با استقبال همراه است؛ حتی با وجود اینکه فیلم از طریق نمایش خانگی نیز در دسترس قرار دارد. به این ترتیب، «The Invite» به‌سرعت در حال تبدیل شدن به جدی‌ترین گزینه شرکت ای۲۴ برای رقابت‌های فصل جوایز است.
داستان فیلم دعوت (The Invite) چیست؟
فیلمنامه این فیلم را رشیدا جونز و ویل مک‌کورمک براساس فیلم اسپانیایی «همسایه‌های طبقه بالا» محصول سال ۲۰۲۰، ساخته سسک گای، نوشته‌اند.
داستان درباره جو با بازی ست روگن و آنجلا با بازی اولیویا وایلد است که همسایه‌های طبقه بالای خود، هاوک با بازی ادوارد نورتون و پینا با بازی پنه‌لوپه کروز، را برای صرف شام دعوت می‌کنند. اما شبی که قرار است با یک دورهمی دوستانه آغاز شود، به تجربه‌ای تبدیل می‌شود که هیچ‌یک از دو زوج برای آن آمادگی ندارند.
فضای جمع‌وجور و شخصیت‌محور فیلم، فرصتی برای وایلد فراهم کرده است تا توانایی خود را در هدایت بازیگران و اجرای نقشی در برابر دوربین به نمایش بگذارد.
رقابت کارگردانی اسکار و حضور محدود زنان
مسیر احتمالی وایلد به سوی نامزدی اسکار بهترین کارگردانی نیز در شرایطی دنبال می‌شود که تعداد زنان حاضر در میان مدعیان اصلی این جایزه محدود است.
در تازه‌ترین پیش‌بینی‌های مجله ورایتی برای اسکار ۲۰۲۷ که هشتم اکتبر منتشر شده، وایلد در میان ۳۰ نامزد احتمالی برتر این بخش، در کنار تنها دو فیلم‌ساز زن دیگر قرار دارد: سیان هدر برای فیلم «Being Heumann» و بث دِ آرائوخو برای «Josephine».
این وضعیت نشان می‌دهد که حتی با افزایش توجه به آثار ساخته‌شده توسط زنان، حضور آن‌ها در بالاترین سطوح رقابت کارگردانی اسکار همچنان با محدودیت روبه‌رو است.
مردانی که برای بازیگری در فیلم‌های خود نامزد اسکار شدند
بازیگران مرد در تاریخ هالیوود بارها موفق شده‌اند از شهرت خود در برابر دوربین برای ورود به عرصه کارگردانی استفاده کنند. لارنس الیویه فیلم‌هایی براساس اجراهای شکسپیری خود ساخت و اورسن ولز تنها ۲۵ سال داشت که فیلم کلاسیک «همشهری کین» را کارگردانی کرد و در آن به ایفای نقش پرداخت.
از وارن بیتی و کلینت ایستوود تا کوین کاستنر، چهره‌های سرشناسی توانسته‌اند بدون کنار گذاشتن نقش‌آفرینی در فیلم‌های خود، به کارگردانانی مطرح تبدیل شوند.
لسلی هاوارد نخستین فردی بود که برای بازی در فیلمی که خودش کارگردانی کرده بود، نامزد اسکار شد. او در فیلم «پیگمالیون» محصول ۱۹۳۸، کارگردانی را به‌طور مشترک با آنتونی آسکوئیت بر عهده داشت. پس از او، چارلی چاپلین، اورسن ولز، وودی آلن و چهره‌های دیگر نیز به این فهرست پیوستند.
در مجموع، مردان ۲۰ بار برای بازی در فیلم‌هایی که خودشان کارگردانی کرده‌اند نامزد اسکار شده‌اند و دو بار نیز این جایزه را برده‌اند:
- لسلی هاوارد برای «پیگمالیون» (۱۹۳۸)
- چارلی چاپلین برای «دیکتاتور بزرگ» (۱۹۴۰)
- اورسن ولز برای «همشهری کین» (۱۹۴۱)
- لارنس الیویه برای «هنری پنجم» (۱۹۴۴)
- لارنس الیویه برای «هملت» (۱۹۴۸)؛ برنده اسکار
- لارنس الیویه برای «ریچارد سوم» (۱۹۵۵)
- وودی آلن برای «آنی هال» (۱۹۷۷)
- وارن بیتی برای «بهشت می‌تواند صبر کند» (۱۹۷۸)
- وارن بیتی برای «سرخ‌ها» (۱۹۸۱)
- کنت برانا برای «هنری پنجم» (۱۹۸۹)
- کوین کاستنر برای «با گرگ‌ها می‌رقصد» (۱۹۹۰)
- کلینت ایستوود برای «نابخشوده» (۱۹۹۲)
- بیلی باب تورنتون برای «تیغ‌زن» (۱۹۹۶)
- رابرت دووال برای «حواری» (۱۹۹۷)
- روبرتو بنینی برای «زندگی زیباست» (۱۹۹۷)؛ برنده اسکار
- اد هریس برای «پولاک» (۲۰۰۰)
- کلینت ایستوود برای «دختر میلیون‌دلاری» (۲۰۰۴)
- دنزل واشینگتن برای «حصارها» (۲۰۱۶)
- بردلی کوپر برای «ستاره‌ای متولد شده است» (۲۰۱۸)
- بردلی کوپر برای «مایسترو» (۲۰۲۳)
این فهرست نشان می‌دهد که نامزدی هم‌زمان در مقام بازیگر و کارگردان، اگرچه دشوار است، برای مردان سابقه‌ای طولانی دارد.
چرا زنان هنوز به این رکورد نرسیده‌اند؟
زنان در تاریخ اسکار فرصت‌های بسیار کمتری برای رسیدن به جایگاه کارگردانان مرد داشته‌اند. در طول ۹۸ سال تاریخ این جوایز، تنها ۹ زن نامزد اسکار بهترین کارگردانی شده‌اند و سه نفر از آن‌ها این جایزه را به دست آورده‌اند.
فهرست زنان نامزدشده در این بخش عبارت است از:
- لینا ورتمولر برای «هفت زیبایی» (۱۹۷۵)
- جین کمپیون برای «پیانو» (۱۹۹۳) و «قدرت سگ» (۲۰۲۱)؛ برنده اسکار برای فیلم دوم
- سوفیا کوپولا برای «گمشده در ترجمه» (۲۰۰۳)
- کاترین بیگلو برای «مهلکه» (۲۰۰۹)؛ برنده اسکار
- گرتا گرویگ برای «لیدی برد» (۲۰۱۷)
- کلوئی ژائو برای «سرزمین آوارگان» (۲۰۲۰)؛ برنده اسکار، و «همنت» (۲۰۲۵)
- امرالد فنل برای «زن جوان آتیه‌دار» (۲۰۲۰)
- ژوستین تریه برای «آناتومی یک سقوط» (۲۰۲۳)
- کورالی فارژا برای «ماده» (۲۰۲۴)
با وجود این دستاوردها، هیچ‌یک از این زنان در فیلمی که برای آن نامزد اسکار بهترین کارگردانی شده‌اند، نقش اصلی بازیگری را بر عهده نداشته‌اند. در تاریخ اسکار، نمونه‌های نزدیک به چنین اتفاقی نیز بسیار اندک بوده‌اند.
یکی از مهم‌ترین نمونه‌ها باربارا استرایسند است که دو بار با چنین موقعیتی روبه‌رو شد. او فیلم «ینتل» محصول ۱۹۸۳ را کارگردانی کرد و خودش نیز در آن بازی کرد. فیلم جایزه اسکار موسیقی را برد و ایمی اروینگ نامزد اسکار بهترین بازیگر نقش مکمل زن شد، اما استرایسند برای بازیگری یا کارگردانی نامزدی اسکار دریافت نکرد؛ با وجود آنکه نخستین زنی بود که جایزه گلدن گلوب بهترین کارگردانی را به دست آورد.
استرایسند در فیلم بعدی خود، «شاهزاده جزر و مد» محصول ۱۹۹۱، نیز کارگردانی و بازیگری را هم‌زمان بر عهده داشت. این فیلم هفت نامزدی اسکار، از جمله بهترین فیلم و بهترین بازیگر مرد برای نیک نولتی، کسب کرد؛ اما استرایسند بار دیگر از فهرست نامزدهای کارگردانی کنار ماند، هرچند نامزدی‌هایی از گلدن گلوب و انجمن کارگردانان آمریکا دریافت کرده بود.
نامزدی هم‌زمان بازیگری و کارگردانی؛ باشگاه هشت‌نفره اسکار
اگر اولیویا وایلد برای بازیگری و کارگردانی «The Invite» نامزد اسکار شود، به جمع کوچکی از مردانی خواهد پیوست که در تاریخ این جوایز برای هر دو بخش و برای یک فیلم نامزد شده‌اند.
این فهرست شامل هشت نفر است:
- اورسن ولز برای «همشهری کین» (۱۹۴۱)
- لارنس الیویه برای «هملت» (۱۹۴۸)
- وودی آلن برای «آنی هال» (۱۹۷۷)
- وارن بیتی برای «بهشت می‌تواند صبر کند» (۱۹۷۸) و «سرخ‌ها» (۱۹۸۱)
- کنت برانا برای «هنری پنجم» (۱۹۸۹)
- کوین کاستنر برای «با گرگ‌ها می‌رقصد» (۱۹۹۰)
- کلینت ایستوود برای «نابخشوده» (۱۹۹۲) و «دختر میلیون‌دلاری» (۲۰۰۴)
- روبرتو بنینی برای «زندگی زیباست» (۱۹۹۷)
وارن بیتی و کلینت ایستوود هرکدام دو بار موفق به ثبت این دستاورد شده‌اند؛ با این حال، هیچ زنی تاکنون حتی یک بار نیز به این جایگاه نرسیده است. موفقیت احتمالی وایلد می‌تواند این الگوی تاریخی را تغییر دهد.
مسیر حرفه‌ای اولیویا وایلد؛ از «بوک‌اسمارت» تا «The Invite»
کارنامه کارگردانی وایلد مسیری یکدست نداشته است. فیلم «بوک‌اسمارت» محصول ۲۰۱۹ او را به‌عنوان فیلم‌سازی تازه‌نفس با نگاه بصری مشخص و توانایی قابل توجه در هدایت بازیگران مطرح کرد.
اما فیلم «نگران نباش عزیزم» محصول ۲۰۲۲، بیش از آنکه صرفاً با ویژگی‌های سینمایی‌اش شناخته شود، به دلیل حواشی تولید و اکران در کانون توجه رسانه‌ها قرار گرفت.
«The Invite» وایلد را بار دیگر به داستانی کوچک‌تر و صمیمی‌تر بازمی‌گرداند؛ اثری که شرکت ای۲۴ نیز حمایت قابل توجهی از آن به عمل آورده است. این ترکیب می‌تواند موقعیتی مناسب برای نمایش توانایی‌های او در بازیگری و کارگردانی فراهم کند.
نقش اولیویا وایلد در فیلم «بهموت!» و دیگر مدعیان اسکار
وایلد تنها با «The Invite» در فصل جوایز حضور ندارد. او در فیلم «بهموت!» به کارگردانی تونی گیلروی نیز نقش‌آفرینی کرده است؛ اثری که به‌عنوان فیلم محوری جشنواره فیلم نیویورک به نمایش درآمد و توجه‌ها را به بازی پدرو پاسکال، بازیگر اصلی آن، در رقابت اسکار بهترین بازیگر مرد جلب کرد.
در این درام محصول سرچ‌لایت پیکچرز، وایلد نقش دوست‌دختر سابق شخصیت پاسکال را بازی می‌کند؛ زنی که هم از نظر ظاهر و سبک پوشش چشمگیر است و هم شخصیتی هراس‌انگیز دارد.
بازی او در فیلم «I Want Your Sex» که یکی دیگر از آثار مورد توجه جشنواره ساندنس بوده، نیز در میان فعالان صنعت سینما با استقبال روبه‌رو شده است. مجموع این نقش‌ها باعث شده است که سال جاری به یکی از دوره‌های مهم کارنامه حرفه‌ای وایلد تبدیل شود.
آیا اولیویا وایلد از دو شاخه اسکار دعوت‌نامه می‌گیرد؟
هنوز بخش زیادی از فصل جوایز باقی مانده است و نمی‌توان با قطعیت درباره نامزدی‌های نهایی پیش‌بینی کرد. با این حال، «The Invite» شرایطی فراهم کرده که اولیویا وایلد بتواند هم برای بازیگری و هم برای کارگردانی در کانون توجه قرار بگیرد.
اگر آکادمی علوم و هنرهای سینمایی او را در هر دو بخش نامزد کند، وایلد نه‌تنها به یکی از معدود هنرمندانی تبدیل خواهد شد که برای یک فیلم نامزدی هم‌زمان بازیگری و کارگردانی می‌گیرند، بلکه نخستین زنی خواهد بود که چنین رکوردی را ثبت می‌کند.
پرسش اصلی این است که آیا موفقیت فیلم در جلب تماشاگران و توجه رأی‌دهندگان صنعت سینما می‌تواند به نامزدی تاریخی وایلد منجر شود یا خیر. پاسخ نهایی را باید در ادامه فصل جوایز و با انتشار فهرست نامزدهای اسکار دید.
