هفت سال بلاتکلیفی «قاتل و وحشی»؛ «بُت» روی پرده میرود
- هفت سال از ساخت و توقیف فیلم «قاتل و وحشی» حمید نعمتالله میگذرد؛ فیلمی که از سال ۱۳۹۸ در انتظار مجوز نمایش است و حضور لیلا حاتمی با سر تراشیده، علت رسمی مخالفت با اکران آن اعلام شده است. حالا «بت»، تازهترین همکاری لیلا حاتمی و حمید نعمتالله، پس از دریافت پروانه نمایش در آستانه اکران عمومی قرار دارد.
چارسو پرس: هفت سال از ساخت و توقیف فیلم «قاتل و وحشی» به کارگردانی حمید نعمتالله میگذرد؛ فیلمی که نخستین بار در سال ۱۳۹۸ متقاضی حضور در جشنواره فیلم فجر شد، اما مجوز شرکت در جشنواره را دریافت نکرد و در سالهای بعد نیز موانع صدور مجوز نمایش عمومی آن همچنان ادامه یافت.
در تمام این سالها، علت رسمی توقیف «قاتل و وحشی» حضور لیلا حاتمی با موی تراشیده عنوان شده است؛ موضوعی که به یکی از بحثبرانگیزترین موارد ممیزی درباره این فیلم تبدیل شده و بارها از سوی سینماگران، بازیگران و مدیران سینمایی مورد بحث قرار گرفته است.
در این سالها بسیاری از سینماگران به شکلهای مختلف درباره وضعیت «قاتل و وحشی» اظهارنظر کرده و نسبت به اکران نشدن آن ابراز تأسف کردهاند. بازیگران فیلم نیز هر کدام در مقاطع مختلف نسبت به توقیف این اثر واکنش نشان دادهاند.
امین حیایی از جمله بازیگران «قاتل و وحشی» است که پنج سال قبل درباره سرنوشت این فیلم گفته بود: «احساس میکنم خدا برای این فیلم صبری خواسته تا زمان اکران آن برسد.»
لیلا حاتمی نیز آذرماه سال گذشته درباره بلاتکلیفی «قاتل و وحشی» اظهارنظر کرده بود. او با عجیب دانستن ادامه ممنوعیت نمایش این فیلم گفته بود که اثر قصد تحریف هیچ موضوعی را ندارد و صرفاً انعکاسی از واقعیتهای زندگی آدمهاست.
حاتمی در آن گفتوگو تأکید کرده بود که «قاتل و وحشی» برای ایجاد جذابیتهای کاذب یا سرگرم کردن مخاطب ساخته نشده و در آن چیزی که بتوان از آن به عنوان بدسلیقگی یا ارائه محتوای نامناسب یاد کرد، وجود ندارد. به گفته این بازیگر، چنین نگاهی در هیچیک از آثار حمید نعمتالله وجود نداشته و این فیلم نیز تنها به خشونت واقعی موجود در انسانها اشاره میکند.
او همچنین گفته بود که صحبت درباره این موضوع اهمیت زیادی دارد، اما به نظرش کسی فرصت ندارد محصول را با دقت ببیند، آن را ارزیابی کند و به اهمیت آن توجه داشته باشد.
اظهارات لیلا حاتمی درباره «قاتل و وحشی» در شرایطی مطرح شده بود که طی دو سال گذشته، بهخصوص پس از جنگ ۴۰ روزه اخیر، برخی سینماداران، پخشکنندگان و تهیهکنندگان بر ضرورت اکران این فیلم تأکید داشتند و آن را اثری میدانستند که میتواند به رونق دوباره سینماها کمک کند.
در همین زمینه، پیگیریهای ایسنا از برخی مجاری رسمی در مقطعی به این پاسخ رسیده بود که خود فیلمساز تمایلی به اکران «قاتل و وحشی» ندارد؛ ادعایی که حمید نعمتالله در گفتوگویی با ایسنا آن را رد کرد.
نعمتالله با رد هرگونه مخالفت خود با نمایش فیلم در ماههای گذشته، تأکید کرده است که همچنان پیگیر دریافت پروانه نمایش «قاتل و وحشی» و اکران سریعتر آن است، اما به گفته خودش تاکنون موفق به دریافت مجوز نشده است.
نعمتالله: درستتر بود اول «قاتل و وحشی» اکران شود
در شرایطی که «قاتل و وحشی» همچنان در انتظار مجوز نمایش است، فیلم جدید حمید نعمتالله با عنوان «بت» زودتر موفق به دریافت پروانه نمایش شده و برای اکران عمومی آماده میشود.
حمید نعمتالله درباره اینکه چرا فیلم جدیدش پیش از «قاتل و وحشی» روی پرده میرود، گفته است: «بدیهی است که درستتر این بود اول فیلم «قاتل و وحشی» اکران شود اما چون ممکن نیست، فیلم «بت» را اکران میکنم.»
این کارگردان همچنین درباره اکران فیلم جدید خود و بازگشتش به پرده سینما پس از یک وقفه طولانی گفته است که پس از ۱۰ سال قرار است فیلمی از او در سینماها نمایش داده شود.
نعمتالله «بت» را فیلم امروز ایران توصیف کرده و گفته است: «بت» فیلم امروزِ ایران است و با احساس مردم هماهنگ است. پیشبینیام این است که تماشاگرانش دوستش خواهند داشت.
«بت»؛ تازهترین همکاری لیلا حاتمی و حمید نعمتالله
«بت» جدیدترین همکاری لیلا حاتمی و حمید نعمتالله پس از تجربههای قبلی این دو هنرمند است. در این فیلم، محمدرضا فروتن نیز برای نخستین بار با حمید نعمتالله همکاری کرده است.
«بت» که درامی اجتماعی معرفی شده، در شرایطی برای اکران عمومی آماده میشود که بلاتکلیفی «قاتل و وحشی» در طول این سالها فرصت تماشای این فیلم را از علاقهمندان به سینما گرفته است.
از سوی دیگر، در بهمنماه ۱۴۰۳ محمدمهدی طباطبایینژاد که بار دیگر به معاونت ارزشیابی و نظارت سازمان سینمایی بازگشته است، درباره وضعیت «قاتل و وحشی» اظهارنظری داشت که بار دیگر موضوع نمایش این فیلم را در مرکز توجه قرار داد.
طباطبایینژاد در آن گفتوگو درباره فیلم «قاتل و وحشی» گفته بود: «میتوان در مورد سر تراشیده بازیگر زن با اغماض به موضوع نگاه کرد.»
او در توضیح وضعیت این فیلم گفته بود علت اینکه «قاتل و وحشی» طی پنج سال، تا سال ۱۴۰۳، در محاق توقیف مانده، موضوع حضور لیلا حاتمی با سر تراشیده در بیش از ۴۳ دقیقه از فیلم بوده است.
این مدیر سینمایی در ادامه به سابقه نمایش زنان با سر تراشیده در سینمای ایران اشاره کرده و گفته بود که پیش از این نیز در چند فیلم چنین تصویری نمایش داده شده است. به گفته او، حدود ۶ یا ۷ مورد سابقه نمایش زن با سر تراشیده در سینمای ایران وجود دارد و یکی از شناختهشدهترین نمونهها فیلم «سرب» است که در آن فریماه فرجامی حدود یک و نیم دقیقه با سر تراشیده در قاب دیده میشود.
او در ادامه این پرسش را مطرح کرده بود که اگر نمایش سر تراشیده یک زن همان حکم نمایش موی او را داشته باشد، چرا نمایش آن در موارد قبلی مجاز بوده و درباره «قاتل و وحشی» چنین حساسیتی وجود دارد و آیا حرمت آن به مدت زمان حضور در فیلم وابسته است یا خیر.
طباطبایینژاد توضیح داده بود که در تمام این سالها دیدگاه برخی مسئولان این بوده که از نظر شرعی برای نمایش «قاتل و وحشی» ممنوعیت وجود دارد، زیرا بر اساس این دیدگاه، پوست سر زن حکم موی سر او را دارد.
او در عین حال تفاوت «قاتل و وحشی» با نمونههای قبلی را در میزان حضور بازیگر زن با سر تراشیده دانسته بود و گفته بود در فیلمهای قبلی، مدت حضور بازیگر زن با این ظاهر بسیار کوتاه بوده و فیلم سریع از آن عبور میکند، اما در «قاتل و وحشی» این حضور در بخش اصلی و قابلتوجهی از فیلم ادامه دارد.
با این حال، طباطبایینژاد به استدلال دیگری نیز اشاره کرده بود؛ اینکه اساساً حرمت موی زن به دلیل مفسدهانگیزی و جلب توجه دانسته میشود، در حالی که «قاتل و وحشی» به گفته او مطلقاً فیلمی جنسیتگرا نیست.
او درباره این فیلم گفته بود که «قاتل و وحشی» اثری کاملاً خشن است و حضور لیلا حاتمی در آن نیز جنبه جنسی ندارد و اساساً زنانگی در این فیلم موضوعیت پیدا نمیکند، بلکه مخاطب با یک موقعیت خشن و مردانه مواجه است. طباطبایینژاد بر همین اساس گفته بود که شاید بتوان در مورد نمایش این فیلم اغماض کرد.
آیا «قاتل و وحشی» به اکران میرسد؟
اظهارات طباطبایینژاد درباره امکان اغماض در موضوع سر تراشیده لیلا حاتمی، در شرایطی مطرح شده بود که در آن مقطع میزان ممیزی در تولیدات تصویری سینمایی و شبکه نمایش خانگی نسبت به سالهای اخیر محدودیتهای بیشتری داشت.
اکنون و با تغییر شرایط اجتماعی و فرهنگی و همچنین تغییر رویکردها در حوزه ممیزی، بار دیگر این پرسش مطرح است که آیا باید انتظار داشت نوع نگاه و برخورد با فیلم «قاتل و وحشی» نیز متناسب با شرایط روز جامعه تغییر کند یا خیر.
در صورت تغییر این رویکرد، این احتمال وجود دارد که فیلم حمید نعمتالله نیز مانند برخی آثار مشابه، با اعمال ردهبندی سنی امکان نمایش عمومی پیدا کند و پس از هفت سال از بلاتکلیفی خارج شود.
در سوی دیگر، «بت» که یکی از مهمترین بازگشتهای حمید نعمتالله به پرده سینما پس از حدود یک دهه محسوب میشود، احتمالاً در مهرماه به اکران عمومی خواهد رسید.
در «بت» علاوه بر لیلا حاتمی و محمدرضا فروتن، بازیگرانی چون لیلی رشیدی، کاظم سیاحی، الناز حبیبی، بانیپال شومون و نوید پورفرج نیز ایفای نقش کردهاند.
این فیلم قرار است با پخش فیلمیران از اوایل پاییز روی پرده سینماها برود؛ در حالی که سرنوشت «قاتل و وحشی» و درخواست چندساله حمید نعمتالله برای اکران این فیلم همچنان در هالهای از ابهام قرار دارد.
