«ری گان»؛ رؤیای ۳۰ ساله برد برد در نتفلیکس جان می‌گیرد

چارسو پرس: برد برد، فیلم‌ساز برنده دو جایزه اسکار که با آثاری چون «غول آهنی» (The Iron Giant)، «شگفت‌انگیزان» (The Incredibles) و «راتاتویی» (Ratatouille) شناخته می‌شود، سرانجام یکی از قدیمی‌ترین ایده‌های شخصی خود را به پرده می‌آورد. «ری گان» پروژه‌ای است که بیش از ۳۰ سال در ذهن او حضور داشته و شکل‌گیری آن به سال‌هایی بازمی‌گردد که هنوز نخستین فیلم بلندش را نساخته بود.

این اثر تازه، ترکیبی از علمی‌تخیلی و فیلم‌های کارآگاهی کلاسیک است؛ ترکیبی که برد از آن با تعبیر «شاهین مالت در کنار باک راجرز» یاد کرده است. اشاره او به فیلم نوآر «شاهین مالت» (The Maltese Falcon) و شخصیت ماجراجوی علمی‌تخیلی «باک راجرز» (Buck Rogers)، دو سوی اصلی جهان فیلم را مشخص می‌کند: از یک طرف معما، جنایت و کارآگاهی بدبین و سرسخت؛ از طرف دیگر آینده‌ای پر از فناوری‌های عجیب، شهرهای عظیم و موجودات فرازمینی.

ساخت چنین فیلمی برای برد برد فقط بازگشت به یک ایده قدیمی نیست؛ این پروژه فرصتی است تا او بار دیگر مرزهای روایت در انیمیشن را آزمایش کند و داستانی را به تصویر بکشد که از ابتدا برای مخاطبانی فراتر از کودکان در نظر گرفته شده است.

داستان در شهری آینده‌نگر با حال‌وهوای سال ۱۹۳۹

ماجرای «ری گان» در شهر عظیم و خیالی متروپیا (Metropia) جریان دارد؛ شهری در آینده‌ای بدیل که از زاویه دید سال ۱۹۳۹ تصور شده است. این جهان، تصویری از آینده است که با معماری آرت دکو، ساختمان‌های سر به فلک کشیده، خودروهای پرنده و جت‌پک‌ها شکل گرفته، اما در عین حال سایه‌های تیره و نابرابری‌های اجتماعی فیلم نوآر را نیز در خود دارد.

شخصیت اصلی داستان، ریموند گان با صداپیشگی سم راکول، کارآگاهی خصوصی است که در دوره‌ای زندگی می‌کند که بخش بزرگی از کارهای تحقیقاتی به ماشین‌ها سپرده شده است. با وجود این تغییرات، گان همچنان به روش‌های قدیمی خود وفادار مانده و از دفتر کاری استفاده می‌کند که به خانه‌اش نیز تبدیل شده است.

ورود ونوس نوا، ستاره مشهور دنیای سرگرمی با صداپیشگی اسکارلت جوهانسون، مسیر زندگی این کارآگاه را تغییر می‌دهد. ونوس چهره‌ای بسیار مشهور و جنجالی است که رسوایی‌های پیرامونش می‌تواند حرفه او را نابود کند و حتی جانش را به خطر بیندازد. گان درگیر پرونده‌ای می‌شود که به قتل، موجودات فضایی و زندگی پیچیده این ستاره ارتباط دارد.

در این مسیر، او با ایرا (Eyera)، همراه یک‌چشم و بیگانه‌اش که تام ویتس صداپیشگی او را بر عهده دارد، همکاری می‌کند. این دو در جریان تحقیق، از بخش‌های پرزرق‌وبرق و مرتفع متروپیا تا محله‌های تاریک و زیرزمینی آن پیش می‌روند؛ جایی که ظاهر باشکوه شهر، سویه‌های پنهان و خطرناک زندگی را می‌پوشاند.

برد برد جزئیات اصلی معمای فیلم را فاش نکرده تا غافلگیری‌های داستان برای تماشاگران حفظ شود. با این حال، آنچه تاکنون از فیلم مشخص شده، بر مضمون هویت و چهره‌های متفاوتی تمرکز دارد که افراد در موقعیت‌های گوناگون از خود نشان می‌دهند؛ موضوعی که با دنیای پر از راز و شخصیت‌های چندلایه فیلم نوآر هماهنگ است.

چرا «ری گان» با دیگر انیمیشن‌ها تفاوت دارد؟

یکی از ویژگی‌های اصلی فیلم، ترکیب دو فضای ظاهراً متفاوت است: آینده‌ای پر از فناوری و تصویری از جهان که به سینمای جنایی دهه‌های گذشته تعلق دارد. برد برد به‌جای آنکه آینده را صرفاً با طراحی‌های سرد و تاریک نمایش دهد، از معماری الهام‌گرفته از آرت دکو و چشم‌اندازی بلندپروازانه استفاده کرده است؛ شهری که ساختمان‌هایش هرچه بلندتر می‌شوند، سایه‌های عمیق‌تری هم ایجاد می‌کنند.

در این جهان، خودروهای پرنده، آسانسورهای فوق‌سریع و جت‌پک‌ها بخشی از زندگی روزمره‌اند. با وجود این پیشرفت‌ها، شهر از تضادهای اجتماعی و فضای جنایی خالی نیست. این هم‌نشینی میان امید به آینده و تاریکی پنهان در آن، یکی از پایه‌های اصلی سبک بصری و روایی «ری گان» است.

برد برد گفته است که می‌خواهد فیلمی بسازد که حال‌وهوای آثار کارآگاهی با بازی همفری بوگارت را زنده کند و در عین حال از آزادی‌های انیمیشن برای ساخت شخصیت‌ها و موقعیت‌های اغراق‌آمیز بهره ببرد. در این نگاه، انیمیشن قرار نیست نسخه‌ای ساده‌شده از سینمای زنده باشد؛ بلکه رسانه‌ای است که می‌تواند جهان‌هایی خلق کند که ساختن آن‌ها با روش‌های معمول فیلم‌سازی دشوارتر است.

پروژه‌ای که پیش از «غول آهنی» شکل گرفت

ایده «ری گان» بیش از سه دهه با برد برد همراه بوده است. زمانی که او این پروژه را در ذهن پرورش می‌داد، انیمیشن رایانه‌ای هنوز به ابزار فراگیری برای ساخت فیلم‌های بلند تبدیل نشده بود و صنعت سینما در آستانه تحولاتی قرار داشت که بعدها با موفقیت آثاری مانند «داستان اسباب‌بازی» (Toy Story) سرعت گرفت.

برد برد در طول این سال‌ها بارها با دشواری تأمین بودجه و پیدا کردن شرایط مناسب برای ساخت یک فیلم انیمیشن اصیل روبه‌رو شد؛ به‌ویژه پروژه‌ای که نه بر یک مجموعه شناخته‌شده متکی بود و نه فقط کودکان را هدف می‌گرفت. او در نهایت توانست با همکاری نتفلیکس و اسکای‌دنس انیمیشن (Skydance Animation) امکان ساخت این اثر را فراهم کند.

از نگاه برد، فناوری امروز ابزارهایی در اختیار انیماتورها قرار می‌دهد که هنگام شکل‌گیری اولیه ایده در دسترس نبود. این پیشرفت به‌خصوص برای ساخت اجراهای ظریف و شخصیت‌پردازی‌هایی اهمیت دارد که باید احساسات پیچیده را از طریق حرکت، حالت چهره و ریتم گفت‌وگو منتقل کنند.

سم راکول در نقش کارآگاهی از دوران گذشته

سم راکول صداپیشگی ریموند گان را بر عهده دارد؛ کارآگاهی که در دنیایی پیشرفته، تا حدی یادگار دوره‌ای قدیمی به نظر می‌رسد. بسیاری از وظایف معمول کارآگاهان به ابزارهای خودکار سپرده شده‌اند، اما گان همچنان به حضور در صحنه و پیگیری مستقیم پرونده‌ها اعتقاد دارد.

برد برد راکول را بازیگری توصیف کرده که اجرای او می‌تواند برای انیماتورها معیار و الهام‌بخش باشد. در انیمیشن، بازی صدا تنها بخشی از کار است؛ انیماتورها باید بر اساس لحن، مکث‌ها و تأکیدهای بازیگر، حرکات و حالات چهره شخصیت را طراحی کنند. گاهی جمله‌ای پنج‌ثانیه‌ای ممکن است هفته‌ها کار انیمیشن نیاز داشته باشد و بارها شنیده شود تا حرکت شخصیت با ریتم صدا هماهنگ شود.

این موضوع برای فیلمی که بر شخصیت‌پردازی، گفت‌وگو و فضای کارآگاهی تکیه دارد، اهمیت ویژه‌ای پیدا می‌کند.

اسکارلت جوهانسون در نقش ونوس نوا

اسکارلت جوهانسون صداپیشگی ونوس نوا را انجام می‌دهد؛ ستاره‌ای مشهور که زندگی عمومی و رسوایی‌های پیرامونش او را در مرکز پرونده گان قرار می‌دهد. ونوس صرفاً یک چهره مشهور نیست، بلکه شخصیتی است که شهرت، تصویر عمومی و خطرهای پنهان زندگی‌اش با معمای اصلی داستان گره می‌خورند.

جوهانسون همکاری با برد برد را یکی از نقاط مهم مسیر حرفه‌ای خود دانسته و گفته است که آثار او را از مدت‌ها پیش دوست داشته است. به گفته این بازیگر، «ری گان» پروژه‌ای ویژه است، زیرا بازتابی از مرحله کنونی مسیر هنری برد برد به شمار می‌رود و از نظر ظاهر و جهان‌سازی، تجربه‌ای متفاوت ارائه می‌دهد.

جوهانسون علاوه بر صداپیشگی، در بخش موسیقی فیلم نیز حضور دارد. مشارکت او در اجرای موسیقی مرتبط با فیلم، پیوند میان شخصیت ونوس و جایگاه او به‌عنوان ستاره‌ای در دنیای سرگرمی را پررنگ‌تر می‌کند.

تام ویتس؛ همراه یک‌چشم کارآگاه

تام ویتس، موسیقی‌دان و بازیگر، صداپیشگی ایرا را بر عهده دارد؛ همراهی بیگانه که تنها یک چشم دارد و نزدیک‌ترین همکار گان محسوب می‌شود. حضور ویتس با فضای نامتعارف و شخصیت‌های اغراق‌آمیز فیلم تناسب دارد و یکی از عناصر متمایز گروه صداپیشگان آن است.

برد برد از مدت‌ها پیش به استعدادهای چندوجهی ویتس علاقه داشته و او را از هنرمندانی می‌داند که هم در موسیقی و هم در بازیگری حضوری منحصربه‌فرد دارند. از نظر کارگردان، چنین صداهایی می‌توانند در طولانی‌مدت برای انیماتورها الهام‌بخش باشند و به شخصیت‌های متحرک هویت ویژه‌ای ببخشند.

گروه صداپیشگان و نقش آن‌ها در جهان فیلم

در کنار راکول، جوهانسون و ویتس، بازیگران دیگری نیز در گروه صداپیشگان «ری گان» حضور دارند؛ از جمله بابی کاناوله، میشل رودریگز، آلن تودیک، مت بری، مایکل چرنس، کاترین هانتر و پتن اسوالت. نقش‌های مختلف این بازیگران، جهان پرجمعیت و چندلایه متروپیا را شکل می‌دهد؛ شهری که در آن ستاره‌های رسانه‌ای، کارآگاهان، موجودات فضایی و چهره‌های مرتبط با دنیای زیرزمینی در کنار یکدیگر قرار می‌گیرند.

انتخاب بازیگران صدا برای برد برد تنها به شهرت آن‌ها محدود نمی‌شود. او تأکید کرده است که انیماتورها باید بتوانند بارها به صدای بازیگران گوش دهند و در هر بار شنیدن، نکته‌ای برای ساخت حرکت یا حالت چهره پیدا کنند. به همین دلیل، ریتم و کیفیت اجرا برای او به اندازه تناسب صدا با شخصیت اهمیت دارد.

موسیقی؛ همکاری دوباره برد برد و مایکل جاکینو

موسیقی یکی دیگر از بخش‌های مهم پروژه است. مایکل جاکینو، آهنگ‌ساز شناخته‌شده‌ای که پیش‌تر در فیلم‌هایی مانند «شگفت‌انگیزان» و «راتاتویی» با برد برد همکاری کرده بود، موسیقی متن «ری گان» را ساخته است.

همکاری دوباره این دو هنرمند فرصتی فراهم می‌کند تا موسیقی، مانند آثار پیشین آن‌ها، بخشی فعال از روایت باشد و در شکل‌گیری تعلیق، فضای نوآر و هویت جهان فیلم نقش ایفا کند. در اثری که از یک سو به سینمای کارآگاهی کلاسیک و از سوی دیگر به علمی‌تخیلی رتروفیوچریستی متکی است، موسیقی می‌تواند این دو فضای متفاوت را به یک تجربه منسجم تبدیل کند.

همچنین حضور موسیقایی جوهانسون و مشارکت کیمبرا، خواننده برنده جایزه گرمی، در بخش موسیقی مرتبط با شخصیت زن اصلی، از نکات قابل‌توجه پروژه است. این جنبه، ارتباط میان داستان، دنیای رسانه‌ای ونوس نوا و موسیقی فیلم را تقویت می‌کند.

برد برد و دفاع از انیمیشن برای بزرگسالان

برد برد در طول فعالیت حرفه‌ای خود بارها به این تصور اعتراض کرده که انیمیشن باید صرفاً برای کودکان ساخته شود. از نظر او، این قالب هنری ظرفیت روایت طیف گسترده‌ای از داستان‌ها را دارد و محدود کردن آن به یک گروه سنی، امکان‌هایش را نادیده می‌گیرد.

«ری گان» نیز با همین رویکرد ساخته شده است. فیلم قرار نیست صرفاً به‌دلیل داشتن فضای جنایی یا شخصیت‌های پیچیده، اثری خشن یا نامناسب برای مخاطبان عمومی باشد؛ بلکه می‌خواهد با مخاطب بزرگسال مانند فردی برخورد کند که می‌تواند از داستانی چندلایه، شخصیت‌های متفاوت و دنیاسازی دقیق لذت ببرد.

برد برد برای توضیح این نگاه به کارتون‌های کلاسیک اشاره کرده است که زمانی در سینما پیش از نمایش فیلم‌های زنده پخش می‌شدند و لزوماً فقط برای کودکان طراحی نشده بودند. او می‌خواهد «ری گان» نیز نشان دهد که انیمیشن می‌تواند تجربه‌ای سینمایی برای بزرگسالان باشد، بدون آنکه مجبور باشد از ویژگی‌های سرگرم‌کننده و خیال‌پردازانه این رسانه فاصله بگیرد.

زمان انتشار «ری گان» در نتفلیکس

انیمیشن «ری گان» در تاریخ ۱۸ دسامبر ۲۰۲۶ به‌صورت جهانی از نتفلیکس منتشر می‌شود. همچنین برای این فیلم اکران محدود سینمایی در شماری از سالن‌ها، از جمله نمایش‌های ۷۰ میلی‌متری، از ۴ دسامبر ۲۰۲۶ در نظر گرفته شده است.

پس از بیش از ۳۰ سال انتظار، این فیلم سرانجام فرصتی یافته تا ایده‌ای را که از سال‌های پیش از نخستین تجربه کارگردانی برد برد شکل گرفته بود، به اثری کامل تبدیل کند. «ری گان» با ترکیب فیلم نوآر، علمی‌تخیلی، معماری رتروفیوچریستی و گروهی از صداپیشگان شناخته‌شده، یکی از پروژه‌های شخصی و بلندپروازانه این فیلم‌ساز به شمار می‌رود؛ اثری که می‌خواهد هم ادای دینی به سینمای کارآگاهی کلاسیک باشد و هم دامنه داستان‌هایی را که می‌توان در قالب انیمیشن روایت کرد، گسترش دهد.