مایک لی در لندن تشویق شد؛ شاید آخرین فیلمش را ساخته باشد

چارسو پرس: تماشاگران بریتانیایی معمولاً به‌سادگی از قواعد نانوشته سالن‌های سینما فاصله نمی‌گیرند، اما حضور یکی از مهم‌ترین فیلم‌سازان کشورشان در آستانه خداحافظی احتمالی از سینما، شرایط متفاوتی رقم زد.

مایک لی روز پنجشنبه در مراسم نمایش فیلم «مراقبت عاشقانه» در جشنواره فیلم لندن، در سالن رویال فستیوال هال، با تشویق و ابراز احساسات تماشاگران روبه‌رو شد. استقبال حضار با ورود او به صحنه آغاز شد و چند ثانیه بعد، تقریباً تمام سالن برای ادای احترام به این کارگردان از جای خود برخاست.

لی پس از فروکش‌کردن تشویق‌ها، با همان لحن شوخ و صریحی که به آن شناخته می‌شود، گفت: «هنوز فیلم را ندیده‌اید!»

این واکنش کوتاه، فضای مراسم را از یک خداحافظی رسمی و احساسی دور کرد؛ هرچند احتمال پایان فعالیت سینمایی این فیلم‌ساز، به استقبال از فیلم تازه‌اش معنایی فراتر از یک نمایش معمولی بخشیده بود.

چرا «مراقبت عاشقانه» احتمالاً آخرین فیلم مایک لی است؟

مایک لی پیش‌تر نیز درباره احتمال پایان فعالیت سینمایی خود صحبت کرده بود. او در پیامی تصویری از جشنواره سن‌سباستین، بار دیگر توضیح داد که مشکلات جسمی‌اش ممکن است ادامه فیلم‌سازی را برایش دشوار یا ناممکن کند.

این کارگردان درباره بیماری خود گفت به میوزیت مبتلاست؛ بیماری‌ای که بر حرکت عضلات تأثیر می‌گذارد و جابه‌جایی را برای او دشوار کرده است. به گفته لی، این محدودیت‌های جسمی انجام کارهایی را که برای یک فیلم‌ساز ضروری است، بیش از گذشته دشوار می‌کند.

او در توضیح احتمال پایان کارش گفت: «بیش از هر چیز، احتمال دارد این فیلم آخرین فیلمم باشد.»

لی تأکید کرد که مسئله، تصمیمی هنری یا انتخابی برای بازنشستگی نیست، بلکه به شرایط جسمی او مربوط می‌شود. او این موضوع را یک مسئله عملی ناشی از بیماری‌اش توصیف کرد.

به همین دلیل، نمایش «مراقبت عاشقانه» در لندن برای بسیاری از حاضران فرصتی بود تا از فیلم‌سازی قدردانی کنند که طی چند دهه، جایگاه ویژه‌ای در سینمای بریتانیا به دست آورده است.

روایتی از سالمندی، سوگ و بحران خدمات اجتماعی

«مراقبت عاشقانه» در لندن می‌گذرد و در همین شهر فیلم‌برداری شده است. کیت اوفلین، ماریون بیلی و پل جسون بازیگران اصلی این اثر هستند.

فیلم به موضوعاتی چون سالمندی، سوگ و پیچیدگی روابط انسانی می‌پردازد؛ اما در کنار این مسائل شخصی، نگاهی انتقادی نیز به وضعیت نظام سلامت و خدمات رفاهی بریتانیا دارد؛ حوزه‌هایی که به گفته گزارش، با کمبود بودجه مواجه‌اند.

این پیوند میان تجربه‌های فردی و مشکلات ساختاری جامعه، از ویژگی‌های مهم فیلم تازه لی است. در این نگاه، رنج شخصیت‌ها صرفاً به روابط خصوصی یا دشواری‌های عاطفی محدود نمی‌شود و شرایط اجتماعی نیز در شکل‌گیری تجربه آن‌ها نقش دارد.

«مراقبت عاشقانه» نخستین نمایش خود را در جشنواره تلوراید تجربه کرد و سپس در جشنواره سن‌سباستین به موفقیت رسید. این فیلم جایزه اصلی آن جشنواره را دریافت کرد و کیت اوفلین نیز برای بازی در آن جایزه بهترین بازیگر نقش اول را به دست آورد.

مایک لی؛ از «برهنه» تا «ورا دریک»

مایک لی از چهره‌های شاخص سینمای بریتانیاست و کارنامه‌اش مجموعه‌ای از فیلم‌های تحسین‌شده را در بر می‌گیرد؛ آثاری که با توجه به زندگی روزمره، روابط پیچیده انسانی و مسائل اجتماعی شناخته می‌شوند.

از فیلم‌های برجسته او می‌توان به «رازها و دروغ‌ها»، «برهنه»، «ورا دریک»، «خوش‌شانس» و «تاپسی توروی» اشاره کرد. «ورا دریک» نیز در سال ۲۰۰۴ افتتاحیه جشنواره فیلم لندن را بر عهده داشت.

ارتباط لی با این جشنواره به سال‌های دور بازمی‌گردد. بسیاری از آثار او در دوره‌های مختلف جشنواره به نمایش درآمده‌اند؛ از جمله «یک سال دیگر»، «پیترلو»، «زندگی شیرین است»، «آقای ترنر» و فیلم «حقایق تلخ» که سال گذشته نمایش داده شد.

نخستین فیلم بلند او، «لحظه‌های تلخ»، نیز در سال ۱۹۷۱ در همین جشنواره به نمایش درآمد. این سابقه طولانی، استقبال از «مراقبت عاشقانه» را به رویدادی معنادار در رابطه میان فیلم‌ساز و یکی از مهم‌ترین رویدادهای سینمایی بریتانیا تبدیل کرده است.

خداحافظی‌ای که هنوز قطعی نیست

با وجود اظهارات مایک لی درباره دشواری ادامه فعالیت به‌دلیل بیماری، او اعلام نکرده است که به‌طور رسمی از سینما بازنشسته می‌شود. آنچه گفته، این است که محدودیت‌های جسمی احتمال ساخت فیلم دیگری را کاهش داده‌اند.

از این منظر، تشویق ایستاده تماشاگران لندن را می‌توان هم ادای احترام به یک کارنامه سینمایی برجسته دانست و هم واکنشی به احتمال پایان دوره‌ای مهم در سینمای بریتانیا.

«مراقبت عاشقانه» در چنین شرایطی بیش از یک اثر تازه در کارنامه مایک لی به نظر می‌رسد: فیلمی که ممکن است آخرین ساخته بلند او باشد، اما هنوز نمی‌توان آن را پایان قطعی فعالیتش دانست. تا زمانی که خود او تصمیم دیگری اعلام نکند، این احتمال همچنان در حد پیش‌بینی باقی می‌ماند.