رویای ۷۰ ساله اورسن ولز به سینما بازمیگردد؛ تلاش برای تکمیل فیلم ناتمام «دن کیشوت»
- بیش از هفت دهه پس از آغاز فیلمبرداری «دن کیشوت»، گروهی از آرشیوداران و مؤسسات سینمایی اروپا با همکاری اوجا کودار، همسر و همکار اورسن ولز، پروژهای را برای بازسازی و تکمیل این فیلم ناتمام آغاز کردهاند؛ پروژهای که شاید سرانجام یکی از بزرگترین آرزوهای تحققنیافته تاریخ سینما را به سرانجام برساند.
چارسو پرس: پروژههای ناتمام در تاریخ سینما همواره جذابیت ویژهای برای علاقهمندان به هنر هفتم داشتهاند، اما کمتر اثری به اندازه «دن کیشوت» اورسن ولز به یک افسانه سینمایی تبدیل شده است. فیلمسازی که سالها تلاش کرد اقتباس شخصی خود از شاهکار میگل د سروانتس را به پایان برساند، اما تا زمان مرگش موفق به تکمیل آن نشد. اکنون، پس از گذشت بیش از ۷۰ سال از آغاز این پروژه، گروهی از متخصصان آرشیو فیلم در اروپا تلاش میکنند با استفاده از تصاویر باقیمانده، نسخهای وفادار به نگاه ولز را آماده کنند.
آغاز پروژهای برای احیای «دن کیشوت» اورسن ولز
بیش از ۷۰ سال پس از آنکه اورسن ولز نخستین سکانسهای فیلم «دن کیشوت» را مقابل دوربین برد، گروهی از آرشیوداران فیلم در اروپا امیدوارند سرانجام این پروژه بلندپروازانه را به سرانجام برسانند.
این پروژه با همکاری آرشیوهای فیلم فرانسه، اسپانیا، ایتالیا و موزه فیلم مونیخ در حال پیگیری است و اوجا کودار، همسر و همکار نزدیک ولز، نیز در روند اجرای آن مشارکت خواهد داشت.
هدف اصلی این گروه، تبدیل حدود ۳۰ ساعت تصاویر باقیمانده از پروژه به فیلمی منسجم و قابل نمایش است؛ تصاویری که طی سالها در آرشیوهای مختلف اروپا نگهداری شدهاند.
«دن کیشوت»؛ پروژهای که هرگز کامل نشد
اقتباس اورسن ولز از رمان ماندگار «دن کیشوت» اثر میگل د سروانتس در سال ۱۹۵۷ و در ابتدا بهعنوان یک پروژه تلویزیونی با حمایت فرانک سیناترا آغاز شد، اما این طرح خیلی زود با شکست مواجه شد.
با وجود توقف پروژه، ولز هرگز از ساخت این فیلم دست نکشید و تا زمان درگذشتش در سال ۱۹۸۵، هر زمان که موفق به جذب سرمایه میشد، فیلمبرداری بخشهای جدیدی را در کشورهای مکزیک، ایتالیا و اسپانیا ادامه میداد.
فیلم «دن کیشوت» اورسن ولز که از سال ۱۹۵۷ آغاز شده بود، هرگز تکمیل نشد. اکنون گروهی از آرشیوداران اروپایی با همکاری اوجا کودار در حال بازسازی این پروژه از حدود ۳۰ ساعت تصاویر باقیمانده هستند و پیشبینی میشود نسخه نهایی تا سال ۲۰۲۸ آماده شود.
بازسازی از میان هزاران متر نگاتیو
به نوشته روزنامه گاردین، هدایت پروژه بازسازی بر عهده استوه ریامبائو، پژوهشگر برجسته آثار اورسن ولز و رئیس پیشین آرشیو فیلم کاتالونیا، قرار دارد.
بر اساس برنامه اعلامشده، فیلمخانه ملی ایتالیا در شهر رم مسئول دیجیتالی کردن حدود ۵۰ هزار متر نگاتیو خواهد بود. این تصاویر در کنار ۵۰ هزار متر فیلم ۱۶ و ۳۵ میلیمتری موجود در اسپانیا و ۸۰ دقیقه فیلم ۳۵ میلیمتری نگهداریشده در فرانسه، مبنای بازسازی نسخه نهایی را تشکیل خواهند داد.
بازسازی بدون استفاده از جلوههای ویژه
استوه ریامبائو تأکید کرده است که هدف این پروژه، خلق نسخهای تازه از فیلم نیست، بلکه بازسازی اثری است که تا حد امکان به نگاه اورسن ولز وفادار باشد.
او در این باره گفت:
«ما فیلمنامه کاملی در اختیار نداریم، اما اطلاعات موجود برای بازسازی فیلم کافی است. قرار نیست چیزی را از خودمان اضافه کنیم یا با استفاده از جلوههای ویژه، بخشهای مفقودشده را بازسازی کنیم. این پروژه مانند کنار هم قرار دادن یک موزاییک با قطعات گمشده است.»
فیلمی که اورسن ولز آن را «فرزند خود» میدانست
اورسن ولز که با ساخت، نویسندگی، تهیهکنندگی، کارگردانی و بازی در فیلم ماندگار «همشهری کین» به یکی از تأثیرگذارترین فیلمسازان تاریخ سینما تبدیل شد، پروژه «دن کیشوت» را «فرزند» خود مینامید.
او در طول سالها نسخههای مختلفی از فیلمنامه را بازنویسی کرد؛ موضوعی که نشان میدهد حتی خود ولز نیز تا پایان عمر درباره شکل نهایی فیلم به جمعبندی قطعی نرسیده بود.
احتمال نمایش نسخه بازسازیشده در سال ۲۰۲۸
ریامبائو با اشاره به شوخی معروف اورسن ولز درباره این پروژه گفت، این فیلمساز بارها با طنز عنوان کرده بود که شاید بهتر باشد نام فیلم را به «چه زمانی ساخت دن کیشوت را تمام میکنی؟» تغییر دهد.
او نیز با اشاره به روند دشوار بازسازی این اثر اظهار کرد:
«اگر بخواهم همان سؤال را تکرار کنم، باید بپرسم چه زمانی نسخه بازسازیشده دن کیشوت را خواهیم دید؟ پاسخ من این است که احتمالاً دستکم تا سال ۲۰۲۸ برای تکمیل این پروژه زمان نیاز خواهیم داشت.»
جمعبندی
پروژه «دن کیشوت» یکی از مشهورترین آثار ناتمام تاریخ سینما به شمار میرود؛ فیلمی که اورسن ولز نزدیک به سه دهه از عمر خود را صرف آن کرد اما هرگز موفق به تکمیلش نشد. اکنون با همکاری آرشیوهای معتبر اروپایی و نزدیکان این فیلمساز، امید تازهای برای احیای این اثر شکل گرفته است؛ تلاشی که در صورت موفقیت، میتواند یکی از مهمترین رویدادهای سینمایی سالهای آینده باشد.
سوالات متداول
چرا فیلم «دن کیشوت» اورسن ولز ناتمام ماند؟
این پروژه به دلیل مشکلات مالی، تغییرات مداوم در فیلمنامه و دشواری تأمین سرمایه هیچگاه در زمان حیات اورسن ولز به پایان نرسید.
چه کسانی مسئول بازسازی این فیلم هستند؟
آرشیوهای فیلم فرانسه، اسپانیا، ایتالیا، موزه فیلم مونیخ و اوجا کودار، همسر و همکار اورسن ولز، در این پروژه مشارکت دارند.
چه زمانی نسخه نهایی فیلم آماده میشود؟
به گفته استوه ریامبائو، مسئول پروژه، تکمیل نسخه بازسازیشده احتمالاً تا سال ۲۰۲۸ زمان خواهد برد
