کریستوفر نولان با «اودیسه» قدرتمندترین کارگردان هالیوود شد؛ یونیورسال چگونه او را از چنگ برادران وارنر خارج کرد؟

چارسو پرس: موفقیت خیره‌کننده «اودیسه» (The Odyssey) تنها یک پیروزی بزرگ در گیشه نبود؛ این فیلم جایگاه کریستوفر نولان را به‌عنوان قدرتمندترین فیلمساز فعال هالیوود تثبیت کرد. همزمان، این موفقیت نشان داد که تصمیم یونیورسال پیکچرز برای جذب نولان پس از جدایی پرحاشیه او از برادران وارنر، یکی از هوشمندانه‌ترین تصمیم‌های تجاری تاریخ اخیر هالیوود بوده است.

موفقیتی که نولان را به یک اسطوره تبدیل کرد

اسطوره‌های یونان پر از انسان‌هایی هستند که جاودانه شدند، اما کریستوفر نولان بدون نیاز به افسانه‌ها، به جایگاهی اسطوره‌ای در هالیوود رسیده است.

افتتاحیه جهانی فیلم «اودیسه» ثابت کرد که نولان اکنون یکی از معدود کارگردانانی است که صرفاً نام او می‌تواند میلیون‌ها تماشاگر را به سالن‌های سینما بکشاند. او در کنار فیلمسازانی مانند جیمز کامرون، کوئنتین تارانتینو، رایان کوگلر و گرتا گرویگ به باشگاه کارگردانانی تعلق دارد که هر فیلمشان یک رویداد سینمایی محسوب می‌شود.

اما افتتاحیه نزدیک به ۲۶۵ میلیون دلاری این فیلم در سراسر جهان، بهترین شروع دوران حرفه‌ای نولان را رقم زد و جایگاه او را بیش از پیش ارتقا داد.

«اودیسه» در مسیر فروش یک میلیارد دلاری

تحلیلگران معتقدند «اودیسه» اکنون شانس بسیار بالایی برای عبور از مرز یک میلیارد دلار فروش جهانی دارد.

این موفقیت نه تنها گیشه سال ۲۰۲۶ را تحت تأثیر قرار داده، بلکه معادلات فصل جوایز اسکار را نیز برهم زده است. بسیاری تصور می‌کردند فیلم «Project Hail Mary» محصول آمازون MGM اصلی‌ترین گزینه مردمی برای کسب اسکار بهترین فیلم خواهد بود، اما موفقیت خارق‌العاده «اودیسه» همه پیش‌بینی‌ها را تغییر داده است.

جیسون ای. اسکوایر، استاد بازنشسته دانشکده هنرهای سینمایی دانشگاه USC، می‌گوید:

«اودیسه دوباره مخاطبان را به تجربه تماشای فیلم در سالن سینما بازگرداند؛ تجربه‌ای که پس از دوران همه‌گیری کرونا آسیب دیده بود. این یک پیروزی خلاقانه و تجاری فوق‌العاده برای کریستوفر نولان و یونیورسال است.»

نقش کلیدی یونیورسال و دونا لنگلی

در کنار نولان، یکی دیگر از برندگان بزرگ این موفقیت دونا لنگلی، رئیس بخش سرگرمی و استودیوهای NBCUniversal، است.

اکنون بیش از هر زمان دیگری مشخص شده که تصمیم او برای جذب نولان در سال ۲۰۲۱، پس از جدایی جنجالی این کارگردان از برادران وارنر، تا چه اندازه اهمیت داشته است.

در آن زمان، لنگلی توانست در رقابت با سونی پیکچرز، پارامونت و حتی اپل استودیوز، پروژه «اوپنهایمر» را به یونیورسال بیاورد.

اگرچه نولان هرگز قرارداد انحصاری با هیچ استودیویی امضا نکرده است، اما یونیورسال عملاً جای برادران وارنر را به‌عنوان خانه اصلی فیلم‌های او گرفته است.

اعتماد؛ دلیل اصلی جدایی نولان از برادران وارنر

جیسون اسکوایر درباره ریسک سرمایه‌گذاری روی آثار نولان می‌گوید:

«شاید تصور شود ساخت هر فیلم نولان به‌راحتی تأیید می‌شود، اما واقعیت این است که سرمایه‌گذاری روی پروژه‌ای با بودجه ۲۵۰ میلیون دلار و دست‌کم ۱۰۰ میلیون دلار هزینه تبلیغات، تضمینی برای سودآوری ندارد. این همان قمار جذابی است که مدیران استودیوها انجام می‌دهند.»

این قمار برای یونیورسال نتیجه داد، اما دلیل اصلی همکاری نولان با این استودیو چیزی فراتر از مسائل مالی بود: اعتماد.

در سال ۲۰۲۱، نولان به‌شدت از تصمیم برادران وارنر برای اکران همزمان فیلم‌ها در سینما و سرویس HBO Max خشمگین شد.

این سیاست که در دوران همه‌گیری کرونا اتخاذ شد، مستقیماً روی اکران فیلم «تنت» تأثیر گذاشت؛ فیلمی که نولان آن را برای نمایش انحصاری در سالن‌های سینما ساخته بود.

تصمیم مدیر وقت وارنر، جیسون کیلار، نه‌تنها رابطه استودیو با نولان، بلکه اعتماد بسیاری از فیلمسازان و تهیه‌کنندگان هالیوود را نیز از بین برد.

قرارداد ویژه «اوپنهایمر»

دونا لنگلی برای جلب اعتماد نولان، قراردادی کم‌سابقه برای فیلم «اوپنهایمر» ارائه کرد.

این قرارداد شامل موارد زیر بود:

• تضمین اکران طولانی و انحصاری در سینماها
• تعهد کتبی برای اختصاص بودجه تبلیغاتی برابر با بودجه تولید فیلم (حدود ۱۰۰ میلیون دلار)
• پرداخت سهم قابل توجهی از فروش گیشه از همان روز نخست اکران (First-Dollar Gross)

گزارش‌ها نشان می‌دهد نولان تنها از محل دستمزد و سهم فروش «اوپنهایمر» حدود ۱۰۰ میلیون دلار درآمد کسب کرد.

قرارداد «اودیسه» نیز سود هنگفتی برای نولان دارد

منابع نزدیک به پروژه می‌گویند قرارداد «اودیسه» اگرچه ساده‌تر از قرارداد «اوپنهایمر» است، اما همچنان شامل بند First-Dollar Gross می‌شود.

به این ترتیب، نولان از همان هفته‌های نخست اکران، علاوه بر دستمزد ثابت خود، میلیون‌ها دلار از فروش فیلم دریافت خواهد کرد و نیازی نیست تا زمان سوددهی کامل پروژه صبر کند.

یونیورسال و نمایندگان نولان درباره جزئیات این قرارداد اظهار نظری نکرده‌اند.

تلاش ناموفق برادران وارنر برای بازگرداندن نولان

البته برادران وارنر نیز برای بازگرداندن نولان دست روی دست نگذاشت.

پس از خرید وارنر توسط دیسکاوری، مدیران جدید استودیو، مایک دی لوکا و پاملا عبدی، آشکارا اعلام کردند که امیدوارند نولان دوباره به وارنر بازگردد.

حتی در سال ۲۰۲۲، این استودیو مبلغی هفت‌رقمی به نولان پرداخت کرد؛ مبلغی که بابت دستمزدهای معوقه فیلم «تنت» بود و نولان پیش‌تر برای کمک به اکران فیلم از دریافت آن صرف‌نظر کرده بود.

اما این اقدام نیز نتوانست رابطه میان دو طرف را ترمیم کند.

«باربنهایمر»؛ زخمی که عمیق‌تر شد

به گفته منابع نزدیک به هالیوود، یکی از اتفاقاتی که فاصله نولان و برادران وارنر را بیشتر کرد، تصمیم وارنر برای اکران «باربی» در همان روزی بود که یونیورسال «اوپنهایمر» را روی پرده فرستاد.

اگرچه این رقابت در نهایت به پدیده جهانی «باربنهایمر» تبدیل شد و فروش هر دو فیلم را افزایش داد، اما نولان این اقدام را نوعی رقابت تحریک‌آمیز از سوی استودیوی سابق خود تلقی کرد.

چرا نولان دوباره یونیورسال را انتخاب کرد؟

پس از موفقیت عظیم «اوپنهایمر»، نولان و همسر و شریک تهیه‌کننده‌اش اما توماس حتی فیلمنامه «اودیسه» را برای مذاکره به سایر استودیوها ارائه نکردند.

براساس گزارش‌ها، دونا لنگلی شخصاً به خانه نولان در هالیوود هیلز رفت، همراه او و اما توماس فیلمنامه را خواند و همان جلسه، برنامه‌ریزی پروژه جدید آغاز شد.

به نظر می‌رسد یونیورسال اکنون به خانه جدید کریستوفر نولان تبدیل شده است؛ خانه‌ای که هم سهامداران، هم جامعه سینمایی و هم مخاطبان از این همکاری رضایت دارند.

سوالات متداول

چرا «اودیسه» نقطه عطفی در کارنامه کریستوفر نولان محسوب می‌شود؟

زیرا این فیلم بهترین افتتاحیه دوران حرفه‌ای نولان را ثبت کرد و پیش‌بینی می‌شود فروش جهانی آن از یک میلیارد دلار عبور کند؛ موفقیتی که جایگاه او را به‌عنوان یکی از تأثیرگذارترین کارگردانان هالیوود تثبیت کرده است.

کریستوفر نولان چرا از برادران وارنر جدا شد؟

اختلاف اصلی به تصمیم برادران وارنر در سال ۲۰۲۱ بازمی‌گردد؛ زمانی که این استودیو فیلم‌های خود را به‌طور همزمان در سینماها و سرویس HBO Max اکران کرد. نولان که همواره مدافع اکران انحصاری سینمایی بوده، با این سیاست مخالفت کرد و همکاری خود را با وارنر پایان داد.

یونیورسال چگونه نولان را جذب کرد؟

یونیورسال با ارائه قراردادی ویژه برای فیلم «اوپنهایمر» شامل اکران انحصاری در سینما، بودجه تبلیغاتی گسترده و پرداخت سهم مستقیم از فروش گیشه، اعتماد نولان را جلب کرد و همکاری خود را با او آغاز کرد.

قرارداد «اودیسه» چه مزایایی برای نولان دارد؟

بر اساس گزارش‌ها، نولان علاوه بر دستمزد ثابت، از همان روزهای نخست اکران سهمی از فروش گیشه (First-Dollar Gross) دریافت می‌کند؛ امتیازی که معمولاً تنها فیلمسازان بسیار مطرح از آن برخوردار هستند.

آیا برادران وارنر برای بازگرداندن نولان تلاش کرد؟

بله. مدیران جدید برادران وارنر پس از تغییر مدیریت تلاش کردند با پرداخت مطالبات معوقه و مذاکره مستقیم، نولان را بازگردانند، اما این تلاش‌ها نتیجه‌ای نداشت و او همکاری خود را با یونیورسال ادامه داد.