نقد فیلم «یک روز دیگر»؛ درامی ظریف درباره اعتیاد به الکل
- «یک روز دیگر» ساخته ژان هری، روایتی آرام، دقیق و عمیقاً انسانی از فرو رفتن تدریجی یک زن در دام اعتیاد به الکل است؛ فیلمی که با بازی بسیار طبیعی آدل اگزارکوپولوس و توجه هوشمندانه به جزئیات زندگی روزمره، مسیر هشتساله فروپاشی و بازسازی شخصیت اصلی را بدون اغراق به تصویر میکشد.
چارسو پرس: سینما از «آخر هفته گمشده» بیلی وایلدر تا «۲۸ روز» و آثار مشابه، سابقهای طولانی در روایت داستانهای مربوط به سوءمصرف مواد و روند بهبودی دارد. چیزی ذاتاً سینمایی و تأثیرگذار در مسیر دشوار انسانی وجود دارد که تلاش میکند با تکیه بر توان خودش دوباره زندگیاش را سر و سامان دهد؛ مسیری که در آن تمام شکستها، رنجها و تجربههای یک عمر فشرده میشوند.
تنها دو سال پیش، «بازگشت» ساخته نورا فینگشایدت یکی از بهترین آثار این زیرژانر بود؛ فیلمی که هم آشوب همهجانبه اعتیاد به الکل را با ساختاری نامنظم نشان میداد و هم آرامش حاصل از زندگی کردن در چارچوب «فقط امروز» را به تصویر میکشید. «یک روز دیگر»، ساخته ژان هری و حاضر در بخش مسابقه جشنواره کن ۲۰۲۶، اثری آرامتر اما همچنان قدرتمند است؛ درامی درباره اعتیاد که صادقانه، صبورانه و با ظرافتی فریبنده پیش میرود، هرچند در برخی لحظات از مرز روایت به سمت آموزش مستقیم و توضیحدادن بیش از حد حرکت میکند.
نگاهی انسانی به فرسایش تدریجی اعتیاد
با وجود آن حس آموزشی که گهگاه به فیلم راه پیدا میکند و بهخصوص پایانبندی را تضعیف میکند، «یک روز دیگر» سرشار از جزئیات دقیق و دلسوزانهای است که نشان میدهد اعتیاد به الکل چگونه میتواند بهآرامی به نقاط آسیبپذیر یک انسان نفوذ کند و با وعده دروغین رهایی از مشکلات زندگی، کنترل او را در دست بگیرد.
آدل اگزارکوپولوس در نقشی بسیار طبیعی و باورپذیر، گارانس را بازی میکند؛ بازیگر مستعدی در پاریس که در یک گروه تئاتری معتبر و صمیمی مشغول است و در عین حال از یک آزمون بازیگری به آزمونی دیگر میرود و برای درآمد بیشتر، در زمینه صداپیشگی نیز فعالیت میکند.
زندگی در شهری گران مانند پاریس به اندازه کافی دشوار است، اما مشکلات اقتصادی و کاری گارانس با بیماری لاعلاج خواهرش و زندگی عاطفیای که ظاهراً به هیچجا نمیرسد، پیچیدهتر شده است.
هری گارانس را در محیطی معرفی میکند که در آن بیش از هر جای دیگری احساس راحتی دارد: روی صحنه و پشت صحنه، در برابر تماشاگرانی که با علاقه نمایشهای گروه را در فضاهای هنری دنبال میکنند.
وقتی مشغول تمرین و تلاش برای رسیدن به موفقیت بزرگ بعدی نیست، آن هم پس از یک جدایی عاطفی و پایان دادن به یک بارداری، گارانس به سراغ یک لیوان شراب سفید در اینجا و یک بطری شراب قرمز در آنجا میرود و بهتدریج کنترل خود بر مفاهیمی مانند زمان و مکان را از دست میدهد.
آدل اگزارکوپولوس؛ تصویری باورپذیر از یک معتاد «کارکردی»
یکی از موفقترین تصمیمهای ژان هری این است که گارانس را، دستکم در ابتدا، بهعنوان فردی مبتلا به اعتیاد اما همچنان کارآمد نشان میدهد؛ وضعیتی واقعی که بسیاری از افراد گرفتار الکل تجربه میکنند، اما اطرافیانشان ممکن است برای مدت طولانی متوجه بیماری آنها نشوند.
وقتی الکل برای نخستین بار کنترل زندگی گارانس را به دست میگیرد، تنها در همان لحظه مصرف به نظر میرسد که از حالت طبیعی خارج شده است. برای مدتی، او همچنان میتواند صبح روز بعد سر وقت سر کار حاضر شود، قبضهایش را پرداخت کند و حتی رابطهای عاطفی و دوستداشتنی با پائولین داشته باشد؛ هنرمندی آرام و دلسوز که بیشتر روزهایش را در روستا میگذراند.
اما همانطور که اغلب اتفاق میافتد، گارانس سرانجام کنترل اوضاع را از دست میدهد؛ در حالی که همچنان اصرار دارد اگر بخواهد میتواند مصرفش را کاهش دهد، گویی الکل اصلاً مسئله مهمی در زندگی او نیست.
واقعیت اما کاملاً متفاوت است. او دیگر نمیتواند قرارها و قولهایی را که داده به خاطر بسپارد، گفتوگوهای کاملش با دیگران از ذهنش پاک میشوند، هنگام اجرای نمایش کلمات را نامفهوم ادا میکند و فرصتهای حرفهایای را که میتوانند مسیر زندگیاش را تغییر دهند از دست میدهد.
در یکی از صحنهها، او قرار است در مدرسهای درباره بازیگری برای کودکان صحبت کند، اما با لباسهای نامرتب و آرایش بههمریخته ناشی از شب قبل، بهسختی میتواند خودش را سرپا نگه دارد.
هری همچنین دستکم در دو صحنه، به شکلی نهچندان ظریف احتمال میدهد که گارانس در جریان دورههای بیهوشی ناشی از مصرف الکل، قربانی تعرض جنسی شده باشد. او در اتوبوس از خواب بیدار میشود، بدون آنکه بداند چرا جورابشلواری پارهاش تا میانه ران پایین آمده یا اصلاً چگونه سر از آنجا درآورده است.
روایت هشت سال از زندگی بدون شتابزدگی
توانایی کارگردانی هری بیش از هر چیز در نحوه برخورد «یک روز دیگر» با گذر زمان نمایان میشود.
داستان طی هشت سال اتفاق میافتد و دوره قرنطینه همهگیری کرونا را نیز در بر میگیرد. فیلم بدون آنکه صحنهها را بیدلیل با سرعت جلو ببرد یا بیش از اندازه روی یک اتفاق مکث کند، به شکلی روان در زمان حرکت میکند.
اگر فیلم با مدت زمانی حدود دو ساعت گاهی کمی طولانی به نظر میرسد، دلیل اصلی آن ماهیت تکرارشونده وضعیت گارانس است.
هری صحنههای کاملی از اجرای گارانس روی صحنه و کار او در زمینه صداپیشگی را با شور و شادی به ما نشان میدهد و خوشبختانه برای مشخص کردن مراحل مختلف زندگی او به فصلبندیهای خشک و زمانگذاریهای صریح متوسل نمیشود.
در عوض، به هوش مخاطب اعتماد میکند و از جزئیات مربوط به گریم و طراحی صحنه بهعنوان نشانههایی برای دنبال کردن مسیر زمانی داستان استفاده میکند.
فیلم همچنین زمان قابلتوجهی را به رابطه جدی و عاطفی پائولین و گارانس اختصاص میدهد. ساختار روان و غوطهورکننده فیلم، که تدوین لورانس بریو نیز در شکلگیری آن نقش مهمی دارد، بهدرستی این حس را منتقل میکند که تمام اتفاقاتی که همزمان با پیشرفت اعتیاد گارانس تجربه میکنیم، گویی در یک واحد زمانی واحد رخ میدهند.
باید از آریان دورا، طراح لباس فیلم، نیز تمجید کرد. لباسهایی که او برای اگزارکوپولوس طراحی کرده، یادآور نسخهای سادهتر و کمزرقوبرقتر از پوشش او در «عبور» است و ترکیبی از فرمهای جسورانه و لباسهای روزمره و کلاسیک را به وجود میآورد.
رابطه گارانس و پائولین؛ نقطه روشن فیلم
«یک روز دیگر» الزاماً قصد ندارد درسی مشخص به مخاطب بدهد، اما در شیوهای که گارانس تصمیم میگیرد با کمک یک پزشک صریح و قاطع کنترل زندگی خود را دوباره به دست بگیرد، چیزی بیش از حد مرتب و آموزشی وجود دارد.
گارانس کاملاً آگاه است که ممکن است پائولین را نیز به همان مسیری بکشاند که خودش در آن گرفتار شده است. در نهایت، عشق او به پائولین به یکی از انگیزههای اصلیاش برای ترک این وضعیت تبدیل میشود.
این جزئیات، بهخودیخود، شیرین و تأثیرگذار است: اینکه زنان در فیلم میتوانند بدون چشمداشت از یکدیگر مراقبت کنند و نیازها و سلامت دیگری را بر منافع شخصی خود مقدم بدانند، یکی از جنبههای احساسی ارزشمند فیلم است.
با این حال، پایانبندی آرام و راحت فیلم بیش از حد حسابشده و فرمولی به نظر میرسد؛ چیزی شبیه یک اثر آموزشی تلویزیونی برای نوجوانان. این موضوع برای فیلمی که تا آن لحظه تصویری بسیار پیچیدهتر از اعتیاد ارائه داده، ناامیدکننده است.
این ضعف بهویژه در مقایسه با یکی از بهترین صحنههای فیلم بیشتر به چشم میآید؛ جایی که گروه تئاتر در برابر گارانس قرار میگیرد و یک مداخله جمعی شکل میگیرد. صحنهای که بهشکلی بسیار مؤثر، حالت تدافعی و انکار گارانس را به چالش میکشد.
جمعبندی نقد فیلم «یک روز دیگر»
با وجود لغزشهای گاهوبیگاه به سمت توضیح مستقیم و پایانبندی بیش از اندازه مرتب، «یک روز دیگر» همچنان موضوعی دشوار را با ظرافتی عمیق و قابل توجه بررسی میکند.
بزرگترین امتیاز فیلم در این است که برای نمایش اعتیاد نیازی به فریاد، اغراق یا نمایشهای پرزرقوبرق ندارد. ژان هری اجازه میدهد فرسایش تدریجی زندگی گارانس را در جزئیات کوچک ببینیم؛ در قرارهایی که فراموش میشوند، فرصتهایی که از دست میروند، گفتوگوهایی که به یاد نمیآیند و روابطی که آرامآرام زیر فشار اعتیاد تغییر میکنند.
در مرکز همه اینها، بازی آدل اگزارکوپولوس قرار دارد؛ اجرایی کمادعا اما عمیقاً زیسته که بخش زیادی از قدرت فیلم را به دوش میکشد.
«یک روز دیگر» شاید در پایان کمی بیش از اندازه به سمت نتیجهگیری آموزشی حرکت کند، اما تا پیش از آن، تصویری صبورانه، انسانی و دقیق از اعتیاد و امکان بازگشت ارائه میدهد. چنین فیلمسازی ظریف و سنجیدهای که آنقدر طبیعی انجام میشود که تقریباً به چشم نمیآید، چندان بهسادگی پیدا نمیشود.
اطلاعات فیلم «یک روز دیگر»
• نام فیلم: یک روز دیگر (Another Day)
• سال تولید: ۲۰۲۶
• ژانر: درام، اجتماعی
• کارگردان: ژان هری (Jeanne Herry)
• نویسنده: ژان هری
• بازیگران: آدل اگزارکوپولوس، سارا ژیرودو و دیگر بازیگران
• مدت زمان: حدود ۲ ساعت
• جشنواره: جشنواره فیلم کن ۲۰۲۶، بخش مسابقه
سوالات متداول درباره فیلم «یک روز دیگر»
فیلم «یک روز دیگر» درباره چیست؟
این فیلم داستان گارانس، بازیگر جوانی در پاریس، را دنبال میکند که بهتدریج درگیر اعتیاد به الکل میشود و زندگی حرفهای، عاطفی و خانوادگیاش تحت تأثیر این مشکل قرار میگیرد.
بازیگر اصلی فیلم «یک روز دیگر» کیست؟
آدل اگزارکوپولوس نقش اصلی فیلم، یعنی گارانس، را بازی میکند و یکی از نقاط قوت اصلی اثر، بازی طبیعی و عمیق اوست.
کارگردان فیلم «یک روز دیگر» کیست؟
ژان هری کارگردانی و نویسندگی این فیلم را بر عهده دارد.
ژانر فیلم «یک روز دیگر» چیست؟
«یک روز دیگر» یک درام اجتماعی درباره اعتیاد، روابط انسانی و مسیر دشوار بازگشت به زندگی عادی است.
آیا فیلم «یک روز دیگر» ارزش دیدن دارد؟
اگر به درامهای شخصیتمحور و واقعگرایانه درباره اعتیاد و روابط انسانی علاقه دارید، فیلم بهدلیل بازی آدل اگزارکوپولوس و پرداخت ظریف موضوع، ارزش تماشا دارد؛ هرچند پایانبندی آن کمی بیش از اندازه آموزشی و فرمولی است.
امتیاز تحریریه
کارگردانی
فیلمنامه
بازیگری
جنبههای فنی (فیلمبرداری، تدوین، موسیقی و...)
ارزش تماشا
امتیاز تحریریه به این فیلم
