نمایش «بورات» در لسآنجلس لغو شد؛ اعتراضها به «صهیونیست» و «نژادپرست» بودن ساشا بارون کوهن
- نمایش فیلم «بورات» در سینمای ویدیوتس لسآنجلس، تنها چند روز پیش از برگزاری و بدون اعلام رسمی لغو شد؛ اتفاقی که گزارشها آن را به اعتراضهایی درباره شخصیت بورات و مواضع ساشا بارون کوهن نسبت میدهند.
چارسو پرس: ویدیوتس، یک سازمان غیرانتفاعی سینمایی در لسآنجلس است که بخش مهمی از فعالیت خود را به نمایش فیلمها و حمایت از سینمای مستقل اختصاص داده است.
این مجموعه قرار بود شنبه گذشته فیلم «بورات» را در یک نمایش ویژه روی پرده ببرد؛ نمایشی که قرار بود مونیکا لوینسون، تهیهکننده فیلم، و جیسون آلپر، طراح لباس فیلم و سازنده مایوی معروف بورات، نیز در آن حضور داشته باشند.
ظاهراً انتظار میرفت سالن نمایش کاملاً پر شود، اما این برنامه ناگهان لغو شد.
هیچ اطلاعیهای درباره لغو نمایش منتشر نشد و رویداد بهسادگی از وبسایت ویدیوتس حذف شد. حتی خبری از تعویق نمایش یا تعیین تاریخ جدید نیز منتشر نشد و همه چیز نشان میدهد که برنامه بهطور کامل لغو شده است.
اعتراضها به ساشا بارون کوهن و شخصیت بورات
بر اساس گزارش منتشرشده، پیش از زمان برگزاری نمایش اعتراضهایی نسبت به انتخاب «بورات» برای این برنامه شکل گرفته بود.
گفته میشود بخشی از معترضان ساشا بارون کوهن را «صهیونیست» میدانستند و گروهی دیگر شخصیت بورات را یک تصویر کلیشهای «نژادپرستانه» توصیف کردهاند.
به نظر میرسد مجموعه این اعتراضها باعث شده مسئولان ویدیوتس در نهایت از برگزاری نمایش صرفنظر کنند.
یکی از افراد نزدیک به این ماجرا در اظهارنظری گفته است:
«فعالان پیروز شدند.»
البته ویدیوتس تاکنون توضیح رسمی و مفصلی درباره دلیل لغو نمایش ارائه نکرده است.
بورات؛ شخصیتی که از ابتدا قرار بود توهینآمیز باشد
شخصیت بورات در قالب یک روزنامهنگار خیالی اهل قزاقستان خلق شد؛ شخصیتی که بدون آگاهی از پیامدهای رفتارش، کلیشهها، آداب و رفتارهایی را که به فرهنگ قزاقستان نسبت میدهد، به شکلی افراطی تکرار میکند.
بخش مهمی از شوخیهای این شخصیت بر نادانی، رفتارهای عجیب، سوءتفاهمهای مضحک و برداشتهای نادرست او از جهان اطرافش استوار است.
بورات از ابتدا قرار نبود شخصیتی مؤدب و سیاسی باشد. برعکس، رفتارهای توهینآمیز و نادرست سیاسی او بخش جداییناپذیر از طراحی این شخصیت بوده است.
در واقع، طنز ساشا بارون کوهن در بسیاری از موارد بر همین مرز باریک میان توهین، کلیشه و هجو بنا شده است.
«علی جی» هم با اعتراض روبهرو شده است
ماجرای لغو نمایش «بورات» در حالی رخ داده که در حال حاضر موجی از انتقادها علیه ساشا بارون کوهن و شخصیتهایی که او خلق کرده، بهویژه بورات و علی جی، در حال افزایش است.
حتی اگر کوهن تصمیم بگیرد شخصیت برونو را نیز دوباره احیا کند، بعید نیست با اعتراضهای مشابهی مواجه شود.
در بریتانیا، گروهی از فعالان در حال تلاش برای جلوگیری از نمایش فیلم جدید «علی جی» هستند؛ فیلمی که قرار است ۲۳ اکتبر از سوی آمازون در سینماها اکران شود.
حتی یکی از زنجیرههای سینمایی بریتانیا نیز تصمیم گرفته است این فیلم را نمایش ندهد و به کارزار تحریم آن بپیوندد.
کارزار تحریم فیلم «علی جی» چگونه شکل گرفته است؟
این کارزار از سوی یک سازمان فعال در زمینه نظارت بر رسانهها به نام نیوزکورد هدایت میشود.
این گروه از زنجیرههای بزرگ سینمایی بریتانیا، از جمله اودئون، سینماهای سینهورلد، ویو، اوریمن و شوکیس، خواسته است از نمایش فیلم جدید «علی جی» خودداری کنند.
منتقدان ساشا بارون کوهن معتقدند او از طنز بهعنوان پوششی برای بازتولید کلیشههای نژادپرستانه استفاده میکند و بازگرداندن شخصیت علی جی را نیز احیای یک «تصویر کلیشهای نژادپرستانه» میدانند.
بر اساس گزارش منتشرشده، بیش از ۲۷ هزار ایمیل در اعتراض به نمایش فیلم برای سینماهای مختلف ارسال شده است.
آیا دوران ساشا بارون کوهن تغییر کرده است؟
ساشا بارون کوهن حالا با واقعیتی روبهرو شده که تفاوت زیادی با دوران اوج محبوبیت بورات و علی جی دارد.
سالهای میانی دهه ۲۰۰۰، زمانی که این شخصیتها به اوج شهرت رسیدند، فضای فرهنگی و حساسیت مخاطبان نسبت به شوخیهای توهینآمیز با امروز تفاوت قابل توجهی داشت.
بخش مهمی از جذابیت شخصیتهای کوهن دقیقاً در این بود که عمداً مرزهای اخلاقی و اجتماعی را جابهجا میکردند.
بورات، علی جی و برونو شخصیتهایی نبودند که قرار باشد رفتارهایشان نمونهای از رفتار درست یا قابل قبول باشد. آنها با اغراق، کلیشهسازی و قرار دادن شخصیت اصلی در موقعیتهای عجیب، تلاش میکردند مخاطب را به واکنش وادارند.
اما امروز همان نوع کمدی بیش از گذشته با دقت و حساسیت بررسی میشود.
مرز میان طنز و توهین کجاست؟
ماجرای «بورات» بار دیگر یکی از بحثهای قدیمی درباره طنز را مطرح کرده است: آیا یک شوخی توهینآمیز همچنان میتواند طنز یا هجو محسوب شود، اگر هدف آن افشای همان کلیشهای باشد که از آن استفاده میکند؟
مدافعان آثار کوهن معتقدند شخصیتهایی مانند بورات اساساً برای مسخره کردن نژادپرستی، کلیشههای فرهنگی و رفتارهای اجتماعی ساخته شدهاند و نباید رفتار شخصیت را با دیدگاه خالق اثر یکی دانست.
منتقدان اما استدلال میکنند که حتی اگر هدف یک اثر هجو باشد، بازتولید کلیشههای توهینآمیز میتواند در نهایت همان کلیشهها را تقویت کند.
همین اختلاف نظر اکنون به سالنهای سینما نیز کشیده شده است.
آیا «بورات» قربانی تغییر فضای فرهنگی شده است؟
آنچه امروز برای ساشا بارون کوهن اتفاق میافتد، نشاندهنده تغییر قابل توجه فضای فرهنگی از اواسط دهه ۲۰۰۰ تاکنون است.
در آن دوران، شخصیتهای او توانستند با شکستن قواعد رایج کمدی و ایجاد موقعیتهای کاملاً غیرمنتظره، مخاطبان گستردهای پیدا کنند.
اما اکنون آثار مشابه با حساسیت بیشتری بررسی میشوند؛ بهخصوص زمانی که پای هویتهای قومی، نژاد، مذهب یا کلیشههای فرهنگی در میان باشد.
به همین دلیل، آنچه در سالهای گذشته بهعنوان یک شوخی جسورانه یا هجو اجتماعی پذیرفته میشد، ممکن است امروز از سوی بخشی از مخاطبان توهینآمیز تلقی شود.
لغو نمایش «بورات» در ویدیوتس و کارزار بریتانیایی علیه فیلم جدید «علی جی» نشان میدهد که بحث درباره مرز میان آزادی بیان، طنز، هجو و توهین همچنان یکی از موضوعات مهم فضای فرهنگی امروز است
