زنان کارگردانی که نامزد اسکار بهترین فیلم شدند | معرفی فیلم‌ها

چارسو پرس: در طول تاریخ جوایز اسکار، صدها فیلم برای دریافت جایزه بهترین فیلم نامزد شده‌اند؛ اما تنها بخش کوچکی از آن‌ها را زنان کارگردانی کرده‌اند. این اختلاف چشمگیر است؛ حتی با وجود آنکه داستان‌های روایت‌شده از نگاه زنان و آثار فیلم‌سازان زن، به‌تدریج جایگاه پررنگ‌تری در سینمای جهان پیدا کرده‌اند.

زنان فیلم‌ساز بیش از گذشته سکان هدایت پروژه‌های سینمایی هالیوود را در دست گرفته‌اند و با قرار گرفتن پشت دوربین، داستان‌هایی را روایت می‌کنند که مخاطبانی در سراسر جهان دارند. بااین‌حال، به‌رسمیت‌شناخته‌شدن این استعدادها در مراسم اسکار، به‌ویژه در بخش بهترین کارگردانی، روندی کند داشته است. در بیشتر سال‌ها، تنها تعداد انگشت‌شماری از فیلم‌های نامزد بهترین فیلم را زنان کارگردانی کرده‌اند و در برخی سال‌ها نیز هیچ فیلمی با این ویژگی در میان نامزدها حضور نداشته است؛ این در حالی است که شمار تهیه‌کنندگان زن در میان عوامل فیلم‌های نامزدشده، به‌تدریج افزایش یافته است.

هرگاه زنان توانسته‌اند در این مسیر به موفقیتی تاریخی دست پیدا کنند، معمولاً پای ثبت یک رکورد یا شکستن یک سد در میان بوده است؛ از نخستین زنانی که به جمع نامزدهای بهترین کارگردانی راه یافته‌اند تا تهیه‌کنندگانی که بر اساس ملیت یا پیشینه خود تاریخ‌ساز شده‌اند و معدود زنانی که بیش از یک بار موفق به کسب افتخار شده‌اند.

در ادامه، فهرست کامل و به‌روزشونده فیلم‌هایی را مرور می‌کنیم که کارگردانی آن‌ها بر عهده زنان بوده و نامزد جایزه اسکار بهترین فیلم شده‌اند.

«فرزندان یک خدای کوچک» (۱۹۸۶)

نام انگلیسی: Children of a Lesser God

کارگردان: رندا هاینز

• فیلم: «فرزندان یک خدای کوچک» (۱۹۸۶)

• شرکت پخش‌کننده: پارامونت پیکچرز

• نویسندگان: هسپر اندرسون و مارک مدوف، بر اساس نمایشنامه «فرزندان یک خدای کوچک» نوشته مارک مدوف

• تهیه‌کنندگان: برت شوگارمن و پاتریک جی. پالمر

• خلاصه داستان: معلم تازه‌وارد گفتار در مدرسه‌ای برای ناشنوایان، عاشق زنی ناشنوا می‌شود که در همان مدرسه به‌عنوان سرایدار کار می‌کند و آگاهانه تصمیم گرفته است سخن نگوید.

• دیگر نامزدی‌های اسکار: بهترین بازیگر مرد برای ویلیام هرت، بهترین بازیگر زن برای مارلی متلین، بهترین بازیگر نقش مکمل زن برای پایپر لوری و بهترین فیلم‌نامه اقتباسی

• جوایز اسکار کسب‌شده: مارلی متلین جایزه بهترین بازیگر زن را دریافت کرد. او نخستین فرد ناشنوایی بود که جایزه اسکار بازیگری را به دست آورد و در ۲۱سالگی، جوان‌ترین زن برنده این جایزه در آن زمان شد.

• صحنه شاخص فیلم: «هرگز وارد سکوت من نشو.»

نخستین فیلم به کارگردانی یک زن که نامزد اسکار بهترین فیلم شد، در پنجاه‌ونهمین دوره این جوایز به نمایش درآمد. این فیلم را رندا هاینز، کارگردانی که نخستین تجربه بلند سینمایی خود را پشت سر می‌گذاشت، ساخته بود. بااین‌حال، نام او در میان پنج نامزد بخش بهترین کارگردانی قرار نگرفت؛ بخشی که در آن الیور استون برای «جوخه»، دیوید لینچ برای «مخمل آبی»، جیمز آیوری برای «اتاقی با چشم‌انداز»، رولان ژوفه برای «مأموریت» و وودی آلن برای «هانا و خواهرانش» رقابت می‌کردند.

این اتفاق سه سال پس از آن رخ داد که باربارا استرایسند با فیلم «ینتل» (۱۹۸۳)، باوجود دریافت جایزه گلدن گلوب بهترین کارگردانی و بهترین فیلم کمدی یا موزیکال، نتوانست به نامزدی اسکار دست پیدا کند.

«فرزندان یک خدای کوچک» افتخارات متعددی به دست آورد؛ از جمله نامزدی جایزه انجمن کارگردانان آمریکا برای هاینز و دریافت خرس نقره‌ای جشنواره فیلم برلین. هاینز پس از این موفقیت تاریخی، سه فیلم بلند دیگر را کارگردانی کرد: «دکتر» (۱۹۹۱)، «کشتی گرفتن با ارنست همینگوی» (۱۹۹۳) و «با من برقص» (۱۹۹۸). آخرین اثر کارگردانی‌شده او نیز فیلم تلویزیونی «داستان ران کلارک» (۲۰۰۶) بود.

«بیداری‌ها» (۱۹۹۰)

نام انگلیسی: Awakenings

کارگردان: پنی مارشال

• فیلم: «بیداری‌ها» (۱۹۹۰)

• شرکت پخش‌کننده: کلمبیا پیکچرز

• نویسنده: استیون زایلیان، بر اساس کتاب «بیداری‌ها» نوشته الیور ساکس

• تهیه‌کنندگان: والتر اف. پارکس و لارنس لسکر

• خلاصه داستان: گروهی از بیمارانی که سال‌ها پیش در جریان یک همه‌گیری التهاب مغز به حالتی شبیه به کاتاتونی دچار شده‌اند، مدت‌هاست در این وضعیت به سر می‌برند؛ اما دارویی تازه امیدی برای بازگرداندن آن‌ها به زندگی عادی ایجاد می‌کند.

• دیگر نامزدی‌های اسکار: بهترین بازیگر مرد برای رابرت دنیرو و بهترین فیلم‌نامه اقتباسی

• جوایز اسکار کسب‌شده: هیچ‌کدام

• صحنه شاخص فیلم: «داروها دیگر اثر نمی‌کنند.»

درام تأثیرگذار پنی مارشال که بر اساس کتاب خاطرات سال ۱۹۷۳ ساخته شده بود، برخلاف انتظارات توانست به جمع نامزدهای بهترین فیلم در شصت‌وسومین دوره جوایز اسکار راه پیدا کند. رقبای این فیلم شامل «روح»، «پدرخوانده: قسمت سوم»، «رفقای خوب» و فیلم برنده نهایی، «با گرگ‌ها می‌رقصد»، بودند.

این فیلم از سوی هیچ‌یک از نهادهای مهم جوایز سینمایی نامزدی بهترین فیلم را دریافت نکرده بود. حتی نامزدی رابرت دنیرو نیز غافلگیرکننده به نظر می‌رسید؛ زیرا انجمن مطبوعات خارجی هالیوود در جوایز گلدن گلوب، رابین ویلیامز را مورد توجه قرار داده بود.

شاید تأسف‌بارترین نکته درباره ستاره مجموعه تلویزیونی «لاورن و شرلی» این باشد که مارشال، با وجود کارنامه درخشانش در مقام فیلم‌ساز، بدون دریافت هیچ‌گونه نامزدی رسمی اسکار درگذشت. «بیداری‌ها» تنها یکی از هفت فیلم بلند اوست که نامزدی اسکار بهترین فیلم را کسب کرد؛ این در حالی است که او آثاری ماندگار مانند «بزرگ» (۱۹۸۸) و «آن‌ها یک لیگ خودشان را دارند» (۱۹۹۲) را نیز کارگردانی کرده بود.

«شاهزاده جزر و مد» (۱۹۹۱)

نام انگلیسی: The Prince of Tides

کارگردان: باربارا استرایسند

• فیلم: «شاهزاده جزر و مد» (۱۹۹۱)

• شرکت پخش‌کننده: کلمبیا پیکچرز

• نویسندگان: پت کانروی و بکی جانستون، بر اساس رمان «شاهزاده جزر و مد» نوشته پت کانروی

• تهیه‌کنندگان: باربارا استرایسند و اندرو اس. کارش

• خلاصه داستان: مردی که با مشکلات عاطفی دست‌وپنجه نرم می‌کند، درباره گذشته خانوادگی خود با روان‌پزشک خواهرش که اقدام به خودکشی کرده است صحبت می‌کند و در جریان این گفت‌وگوها به او دل می‌بندد.

• دیگر نامزدی‌های اسکار: بهترین بازیگر مرد برای نیک نولتی، بهترین بازیگر نقش مکمل زن برای کیت نلیگن، بهترین فیلم‌نامه اقتباسی، بهترین فیلم‌برداری برای استیون گلدبلات، بهترین طراحی صحنه برای پل سیلبرت و کاریل هلر و بهترین موسیقی متن برای جیمز نیوتن هاوارد

• جوایز اسکار کسب‌شده: هیچ‌کدام

• صحنه شاخص فیلم: «نمی‌دانستم ممکن است چنین اتفاقی برای یک پسر هم بیفتد.»

باربارا استرایسند، برنده جایزه اسکار، هم در بازیگری و هم در ترانه‌سرایی موفقیت‌های چشمگیری به دست آورده بود. او برای بازی در «دختر شوخ» (۱۹۶۸) جایزه اسکار بهترین بازیگر زن را دریافت کرد و برای «آن‌طور که بودیم» (۱۹۷۳) نیز نامزد این جایزه شد. استرایسند همچنین برای ترانه «اورگرین» از فیلم «ستاره‌ای متولد شده است» (۱۹۷۶)، که آن را با پل ویلیامز نوشته بود، جایزه اسکار بهترین ترانه اصلی را کسب کرد.

او پس از آنکه با «ینتل» (۱۹۸۳) به نخستین زنی تبدیل شد که گلدن گلوب بهترین کارگردانی را دریافت می‌کند، اما در اسکار از کسب جایزه بازماند، با «شاهزاده جزر و مد» بار دیگر حضوری مهم در عرصه کارگردانی داشت. این اقتباس سینمایی از رمان پت کانروی در شصت‌وچهارمین دوره اسکار، در آن زمان به فیلمی با بیشترین تعداد نامزدی در میان آثار به کارگردانی زنان تبدیل شد.

استرایسند برای کارگردانی این فیلم نامزد جایزه انجمن کارگردانان آمریکا شد، اما در اسکار از فهرست نامزدهای بهترین کارگردانی کنار گذاشته شد. در عوض، جاناتان دمی برای «سکوت بره‌ها»، بری لوینسون برای «باگزی»، جان سینگلتون برای «پسران محله»، الیور استون برای «جی‌اف‌کی» و ریدلی اسکات برای «تلما و لوئیز» در این بخش حضور یافتند.

او همچنین نخستین زنی شد که به‌عنوان تهیه‌کننده فیلمی که خودش کارگردانی کرده بود، نامزدی اسکار بهترین فیلم را به دست آورد.

«پیانو» (۱۹۹۳)

نام انگلیسی: The Piano

کارگردان و نویسنده: جین کمپیون

• فیلم: «پیانو» (۱۹۹۳)

• شرکت پخش‌کننده: میرامکس فیلمز

• نویسنده: جین کمپیون

• تهیه‌کننده: جان چپمن

• خلاصه داستان: در میانه قرن نوزدهم، زنی که توانایی سخن گفتن ندارد، همراه دختر خردسالش و پیانوی ارزشمندش برای ازدواجی ازپیش‌ترتیب‌داده‌شده به نیوزیلند فرستاده می‌شود. اما مدتی بعد، یکی از کارگران محلی مزرعه به او علاقه‌مند می‌شود.

• دیگر نامزدی‌های اسکار: بهترین کارگردانی، بهترین بازیگر زن برای هالی هانتر، بهترین بازیگر نقش مکمل زن برای آنا پاکوین، بهترین فیلم‌نامه غیراقتباسی، بهترین فیلم‌برداری برای استوارت درایبرگ، بهترین طراحی لباس برای جانت پترسون و بهترین تدوین برای ورونیکا جنت

• جوایز اسکار کسب‌شده: بهترین بازیگر زن، بهترین بازیگر نقش مکمل زن و بهترین فیلم‌نامه غیراقتباسی

• صحنه شاخص فیلم: «به تو اعتماد کرده بودم.» (هشدار: این صحنه ممکن است برای برخی مخاطبان آزاردهنده باشد.)

جین کمپیون پس از لینا ورتمولر، کارگردان پیشگام ایتالیایی که برای فیلم «هفت زیبایی» (۱۹۷۵) نامزد اسکار بهترین کارگردانی شده بود، به دومین زنی تبدیل شد که در این بخش نامزدی اسکار را به دست می‌آورد. او همچنین نخستین زنی بود که در یک سال، هم‌زمان در بخش‌های بهترین فیلم، بهترین کارگردانی و بهترین فیلم‌نامه نامزد شد.

احتمالاً «پیانو» پس از «فهرست شیندلر» ساخته استیون اسپیلبرگ، یکی از جدی‌ترین مدعیان کسب جایزه بهترین فیلم بود؛ جایزه‌ای که در نهایت به فیلم اسپیلبرگ رسید.

این فیلم‌ساز صاحب‌سبک نیوزیلندی پس از آن، چهار اثر سینمایی دیگر ساخت که نتوانستند در جوایز اسکار به موفقیتی مشابه دست پیدا کنند: «تصویر یک بانو» (۱۹۹۶)، «دود مقدس» (۱۹۹۹)، «در برش» (۲۰۰۳) و «ستاره روشن» (۲۰۰۹).

۱۲ سال طول کشید تا کمپیون با اقتباس وسترن تاریک خود از رمان «قدرت سگ» دوباره به کانون توجه اسکار بازگردد. این فیلم ۱۲ نامزدی اسکار به دست آورد و در آن زمان، به اثری با بیشترین تعداد نامزدی در میان فیلم‌های ساخته‌شده به دست زنان تبدیل شد.

«گمشده در ترجمه» (۲۰۰۳)

نام انگلیسی: Lost in Translation

کارگردان، نویسنده و یکی از تهیه‌کنندگان: سوفیا کوپولا

• فیلم: «گمشده در ترجمه» (۲۰۰۳)

• شرکت پخش‌کننده: فوکوس فیچرز

• نویسنده: سوفیا کوپولا

• تهیه‌کنندگان: راس کاتز و سوفیا کوپولا

• خلاصه داستان: ستاره‌ای سالخورده و کم‌فروغ در دنیای سینما و زن جوانی که در زندگی مشترک خود احساس تنهایی می‌کند، پس از برخورد اتفاقی در توکیو، رابطه‌ای غیرمنتظره شکل می‌دهند.

• دیگر نامزدی‌های اسکار: بهترین کارگردانی، بهترین بازیگر مرد برای بیل موری و بهترین فیلم‌نامه غیراقتباسی

• جوایز اسکار کسب‌شده: بهترین فیلم‌نامه غیراقتباسی

• صحنه شاخص فیلم: نجوا کردن باب در گوش شارلوت هنگام خداحافظی.

سوفیا کوپولا نخستین زنی شد که در یک سال، هم‌زمان در بخش‌های بهترین فیلم‌نامه، بهترین کارگردانی و بهترین فیلم به‌عنوان تهیه‌کننده نامزد اسکار شد. او همچنین نخستین زن آمریکایی بود که نامزدی اسکار بهترین کارگردانی را به دست آورد.

کوپولا یکی از پنج فیلم‌نامه‌نویس زنی است که به‌تنهایی نویسندگی فیلمی برنده اسکار بهترین فیلم‌نامه غیراقتباسی را بر عهده داشته‌اند. دیگر زنان این فهرست عبارت‌اند از فرانسیس ماریون برای «خانه بزرگ» و «قهرمان»، کالی خوری برای «تلما و لوئیز»، جین کمپیون برای «پیانو»، دیابلو کودی برای «جونو» و امرالد فنل برای «زن جوان نویدبخش».

برای علاقه‌مندان جدی سینما، «گمشده در ترجمه» آغاز علاقه به آثار کوپولا نبود. او پیش از کسب این جایزه، نخستین فیلم بلند خود را با درام بلوغ «خودکشی‌های باکره‌ها» (۱۹۹۹) ساخته بود.

پس از آن نیز فیلم‌های متنوعی را کارگردانی کرد؛ از درام تاریخی «ماری آنتوانت» (۲۰۰۶) گرفته تا فیلم جنایی معاصر «حلقه بلینگ» (۲۰۱۳) و بازسازی «فریب‌خوردگان» (۲۰۱۷). کوپولا برای «فریب‌خوردگان» جایزه بهترین کارگردانی جشنواره فیلم کن را دریافت کرد و به دومین زنی تبدیل شد که در تاریخ این جشنواره به چنین افتخاری دست می‌یابد. آخرین فیلم بلند او تا زمان انتشار مقاله اصلی، «روی صخره‌ها» (۲۰۲۰) بود که بار دیگر او را با بیل موری همکار کرد.

«میس سان‌شاین کوچولو» (۲۰۰۶)

نام انگلیسی: Little Miss Sunshine

کارگردانان: والری فریس و جاناتان دیتون

• فیلم: «میس سان‌شاین کوچولو» (۲۰۰۶)

• شرکت پخش‌کننده: فاکس سرچ‌لایت پیکچرز، که اکنون با نام سرچ‌لایت پیکچرز شناخته می‌شود

• نویسنده: مایکل آرنت

• تهیه‌کنندگان: دیوید تی. فرندلی، پیتر سارف و مارک تورتلتاب

• خلاصه داستان: خانواده‌ای که مصمم‌اند دختر کوچکشان را به مرحله نهایی مسابقه زیبایی کودکان برسانند، سفری جاده‌ای در سراسر کشور را با یک خودروی فولکس‌واگن قدیمی آغاز می‌کنند.

• دیگر نامزدی‌های اسکار: بهترین بازیگر نقش مکمل مرد برای آلن آرکین، بهترین بازیگر نقش مکمل زن برای ابیگیل برسلین و بهترین فیلم‌نامه غیراقتباسی

• جوایز اسکار کسب‌شده: بهترین بازیگر نقش مکمل مرد و بهترین فیلم‌نامه غیراقتباسی

• صحنه شاخص فیلم: «چرا باید بخواهی خودت را بکشی؟»

این کمدی‌درام ماندگار، نخستین تجربه کارگردانی فیلم بلند برای زوج هنری والری فریس و جاناتان دیتون بود؛ زوجی که پیش‌تر به‌دلیل ساخت نماهنگ‌های خلاقانه برای هنرمندانی مانند آر.ئی.ام، اوئیسیس و اسمشینگ پامپکینز شهرت داشتند.

فیلم پس از نمایش در جشنواره فیلم ساندنس، به موفقیتی تجاری دست یافت و با بودجه‌ای حدود هشت میلیون دلار، بیش از ۱۰۰ میلیون دلار در گیشه جهانی فروخت. منتقدان نیز از آن استقبال کردند؛ بااین‌حال، فریس و دیتون در بخش بهترین کارگردانی اسکار نامزد نشدند.

تا آن زمان، تنها رابرت وایز و جروم رابینز، کارگردانان مشترک «داستان وست‌ساید» (۱۹۶۱)، توانسته بودند جایزه اسکار بهترین کارگردانی را با اعتبار مشترک دریافت کنند. دیگر نامزدهای آن سال عبارت بودند از مارتین اسکورسیزی برای «رفتگان»، الخاندرو گونسالس اینیاریتو برای «بابل»، کلینت ایستوود برای «نامه‌هایی از ایوو جیما»، پل گرینگرس برای «پرواز ۹۳» و استیون فریرز برای «ملکه».

می‌توان استدلال کرد که «میس سان‌شاین کوچولو» پس از «رفتگان» یکی از مدعیان اصلی جایزه بهترین فیلم بود؛ به‌ویژه آنکه جایزه اصلی انجمن تهیه‌کنندگان آمریکا و جایزه گروه بازیگری انجمن بازیگران سینما را دریافت کرده بود.

والری فریس همچنین تنها زنی است که توانسته گروه بازیگران یک فیلم را به کسب جایزه گروهی انجمن بازیگران سینما برساند؛ دستاوردی که جایگاه او را در تاریخ این جوایز برجسته می‌کند.

«مهلکه» (۲۰۰۹)

نام انگلیسی: The Hurt Locker

کارگردان: کاترین بیگلو

• فیلم: «مهلکه» (۲۰۰۹)

• شرکت پخش‌کننده: سامیت انترتینمنت

• نویسنده: مارک بول

• تهیه‌کنندگان: کاترین بیگلو، مارک بول، نیکلاس شارتیه و گرگ شاپیرو

• خلاصه داستان: در جریان جنگ عراق، گروهبانی که به‌تازگی به یک گروه خنثی‌سازی بمب پیوسته است، به‌دلیل شیوه جسورانه و غیرمتعارف خود در انجام مأموریت‌ها با اعضای گروهش دچار اختلاف می‌شود.

• دیگر نامزدی‌های اسکار: بهترین کارگردانی، بهترین بازیگر مرد برای جرمی رنر، بهترین فیلم‌نامه غیراقتباسی، بهترین فیلم‌برداری برای بری اکروید، بهترین تدوین برای باب موراوْسکی و کریس اینیس، بهترین صدابرداری، بهترین تدوین صدا و بهترین موسیقی متن

• جوایز اسکار کسب‌شده: بهترین فیلم، بهترین کارگردانی، بهترین فیلم‌نامه غیراقتباسی، بهترین تدوین، بهترین صدابرداری و بهترین تدوین صدا

• صحنه شاخص فیلم: «من یک سیم دارم.»

کاترین بیگلو با ساخت درام جنگی «مهلکه» تاریخ‌ساز شد و به نخستین زنی تبدیل شد که جایزه اسکار بهترین کارگردانی را برای فیلمی دریافت می‌کند که هم‌زمان برنده بهترین فیلم نیز شده است. این موفقیت در سالی رقم خورد که یک فیلم به کارگردانی زن در صدر فهرست نامزدی‌های اسکار قرار گرفت؛ اتفاقی که پیش از آن سابقه نداشت.

«مهلکه» همچنین از نظر تعداد جوایز اسکار کسب‌شده، در میان فیلم‌های برنده بهترین فیلم پس از گسترش شمار نامزدها از پنج اثر به ۱۰ اثر، جایگاه ویژه‌ای دارد. فیلم‌هایی مانند «جاذبه» و «مد مکس: جاده خشم» نیز به همین تعداد یا بیشتر جایزه دریافت کرده‌اند، اما برنده اسکار بهترین فیلم نشده‌اند.

بیگلو پیش از این موفقیت نیز در میان علاقه‌مندان سینما شناخته‌شده بود. آثاری مانند «نزدیک تاریکی» (۱۹۸۷)، «فولاد آبی» (۱۹۹۰)، «نقطه شکست» (۱۹۹۱) و «روزهای عجیب» (۱۹۹۵) از جمله آثار شاخص او هستند.

پس از موفقیت «مهلکه»، بیگلو بار دیگر با فیلم «سی دقیقه پس از نیمه‌شب» (۲۰۱۲) به جمع نامزدهای اسکار بهترین فیلم راه یافت. این اثر یکی از معدود فیلم‌هایی بود که جوایز بهترین فیلم انجمن منتقدان فیلم نیویورک، انجمن منتقدان فیلم لس‌آنجلس و هیئت ملی بازبینی فیلم را هم‌زمان دریافت کرد.

او پس از آن، «دیترویت» (۲۰۱۷) را ساخت؛ فیلمی که واکنش‌های متفاوتی از سوی منتقدان دریافت کرد، اما توانایی او در خلق تعلیق و تنش را بار دیگر به نمایش گذاشت. مقاله اصلی با این امید به پایان می‌رسد که مخاطبان همچنان منتظر ماجراجویی سینمایی بعدی او باشند.

«یک آموزش» (۲۰۰۹)

نام انگلیسی: An Education

کارگردان: لون شر‌فیگ

• فیلم: «یک آموزش» (۲۰۰۹)

• شرکت پخش‌کننده: سونی پیکچرز کلاسیکس

• نویسنده: نیک هورنبی، بر اساس خاطرات «یک آموزش» نوشته لین باربر

• تهیه‌کنندگان: فینولا دوایر و آماندا پوزی

• خلاصه داستان: داستان بلوغ دختری نوجوان در حومه لندن در دهه ۱۹۶۰ که با ورود مردی خوش‌گذران و تقریباً دو برابر سن او، مسیر زندگی‌اش تغییر می‌کند.

• دیگر نامزدی‌های اسکار: بهترین بازیگر زن برای کری مولیگان و بهترین فیلم‌نامه اقتباسی

• جوایز اسکار کسب‌شده: هیچ‌کدام

• صحنه شاخص فیلم: «این همان دنی است.»

ورود کری مولیگان به جمع ستاره‌های هالیوود، یکی از اتفاقات به‌یادماندنی سینمای سال ۲۰۰۹ بود؛ موفقیتی که تا حد زیادی به کارگردانی لون شر‌فیگ در فیلم «یک آموزش» وابسته بود.

این فیلم بریتانیایی در تاریخ اسکار نیز جایگاهی مهم دارد؛ زیرا برای نخستین بار دو فیلم به کارگردانی زنان هم‌زمان نامزد جایزه بهترین فیلم شدند: «یک آموزش» و «مهلکه»، ساخته کاترین بیگلو که در نهایت برنده جایزه شد.

پس از موفقیت این اثر، شر‌فیگ به سراغ پروژه‌های کوچک‌تر و متنوعی رفت؛ از جمله «یک روز» (۲۰۱۱)، «باشگاه شورش» (۲۰۱۴)، «بهترین آن‌ها» (۲۰۱۶) و «مهربانی غریبه‌ها» (۲۰۱۹).

در زمان انتشار مقاله اصلی، او برای کارگردانی فیلم «قصه‌گو» با حضور دانیل برول و برنیس بژو در نظر گرفته شده بود.

«بچه‌ها خوب هستند» (۲۰۱۰)

نام انگلیسی: The Kids Are All Right

کارگردان: لیزا چولودنکو

• فیلم: «بچه‌ها خوب هستند» (۲۰۱۰)

• شرکت پخش‌کننده: فوکوس فیچرز

• نویسندگان: لیزا چولودنکو و استوارت بلومبرگ

• تهیه‌کنندگان: گری گیلبرت، جفری کوساما-هینته و سلین راتری

• خلاصه داستان: دو فرزند که از طریق لقاح مصنوعی به دنیا آمده‌اند، با ورود پدر زیستی‌شان به زندگی خانوادگی، شرایط تازه‌ای را تجربه می‌کنند.

• دیگر نامزدی‌های اسکار: بهترین بازیگر زن برای آنت بنینگ، بهترین بازیگر نقش مکمل مرد برای مارک روفالو و بهترین فیلم‌نامه غیراقتباسی

• جوایز اسکار کسب‌شده: هیچ‌کدام

• صحنه شاخص فیلم: «باید چیزی بگویم.»

نگاه صریح و بی‌پرده لیزا چولودنکو به زندگی یک زوج همجنس‌گرا که دو نوجوان را بزرگ می‌کنند، یکی از آثار کمترقدردیده‌شده در میان فیلم‌های برجسته ساخته‌شده به دست زنان است.

توانایی چولودنکو در هدایت بازیگرانش، از جمله آنت بنینگ و مارک روفالو که هر دو نامزد اسکار شدند، تحسین‌برانگیز بود. بااین‌حال، جولیان مور با وجود عملکرد قابل‌توجهش از فهرست نامزدهای اسکار کنار ماند؛ اتفاقی که نویسنده مقاله اصلی آن را نادیده‌گرفتن شایستگی‌های او می‌داند.

«بچه‌ها خوب هستند» همچنین یکی از دو فیلم به کارگردانی زنان بود که در آن سال نامزد بهترین فیلم شدند. این کمدی‌درام با لحظات پرشمار و تأثیرگذارش توانست جوایز و افتخارات متعددی به دست آورد.

«استخوان زمستان» (۲۰۱۰)

نام انگلیسی: Winter’s Bone

کارگردان: دبرا گرانیک

• فیلم: «استخوان زمستان» (۲۰۱۰)

• شرکت پخش‌کننده: رودساید اترکشنز

• نویسندگان: دبرا گرانیک و آن راسلینی، بر اساس رمانی به همین نام نوشته دنیل وودرل

• تهیه‌کنندگان: آن راسلینی و آلیکس مادیگان

• خلاصه داستان: دختر نوجوانی از منطقه کوهستانی اوزارک، در مسیر جست‌وجوی پدر قاچاقچی مواد مخدر خود با محیطی خطرناک و بی‌رحم روبه‌رو می‌شود؛ درحالی‌که تلاش می‌کند خانواده‌اش را از فروپاشی نجات دهد.

• دیگر نامزدی‌های اسکار: بهترین بازیگر زن برای جنیفر لارنس، بهترین بازیگر نقش مکمل مرد برای جان هاکس و بهترین فیلم‌نامه اقتباسی

• جوایز اسکار کسب‌شده: هیچ‌کدام

• صحنه شاخص فیلم: «او برادر من نیست.»

دبرا گرانیک، نویسنده و کارگردان فیلم، با «استخوان زمستان» فرصتی فراهم کرد تا مخاطبان با استعدادهای جنیفر لارنس و جان هاکس آشنا شوند؛ دو بازیگری که برای نقش‌آفرینی در این اثر تحسین‌شده جشنواره ساندنس نامزد اسکار شدند.

فیلم در جشنواره‌ها و محافل سینمایی مورد توجه قرار گرفت و توانست نامزدی بهترین فیلم را به دست آورد؛ اما در رقابت با فیلم دوم بن افلک در مقام کارگردان، یعنی «شهر»، قرار گرفت و نتوانست به موفقیت بیشتری برسد.

بااین‌حال، نام دبرا گرانیک در فهرست نامزدهای بهترین کارگردانی اسکار قرار نگرفت؛ موضوعی که با انتقاد شماری از منتقدان همراه شد.

«سی دقیقه پس از نیمه‌شب» (۲۰۱۲)

نام انگلیسی: Zero Dark Thirty

کارگردان: کاترین بیگلو

• فیلم: «سی دقیقه پس از نیمه‌شب» (۲۰۱۲)

• شرکت پخش‌کننده: سونی پیکچرز

• نویسنده: مارک بول

• تهیه‌کنندگان: مارک بول، کاترین بیگلو و مگان الیسون

• خلاصه داستان: روایتی از جست‌وجوی ده‌ساله برای یافتن اسامه بن لادن، رهبر القاعده، پس از حملات سپتامبر ۲۰۰۱ و کشته‌شدن او به دست نیروهای ویژه نیروی دریایی آمریکا در مه ۲۰۱۱.

• دیگر نامزدی‌های اسکار: بهترین بازیگر زن برای جسیکا چستین، بهترین فیلم‌نامه غیراقتباسی، بهترین تدوین برای ویلیام گلدنبرگ و دیلن تیشنر و بهترین تدوین صدا برای پل اِن. جی. اتوسون

• جوایز اسکار کسب‌شده: بهترین تدوین صدا، به‌طور مشترک با فیلم «اسکای‌فال»

• صحنه شاخص فیلم: «حتماً آدم مهمی هستی که تمام هواپیما در اختیار توست. کجا می‌خواهی بروی؟»

اثر بعدی کاترین بیگلو از بسیاری جهات حتی تأثیرگذارتر از فیلم برنده اسکار او، «مهلکه» (۲۰۰۹)، توصیف شده است. جسیکا چستین با بازی درخشان خود، محور روایتی واقعی و پرتعلیق از عملیات طولانی یافتن اسامه بن لادن است؛ روایتی که از آثار دلهره‌آور شاخص سینمای آن دوره به شمار می‌رود.

بااین‌حال، فیلم در بخش بهترین کارگردانی اسکار موفقیتی به دست نیاورد؛ موضوعی که بسیاری آن را به روش‌های جنجالی تبلیغاتی در فصل جوایز نسبت دادند. این در حالی بود که بیگلو در جوایز انجمن کارگردانان آمریکا و آکادمی فیلم بریتانیا نیز نامزد شده بود.

با وجود این ناکامی، سکانس‌های ورود نیروهای ویژه به مخفیگاه بن لادن، به‌لطف فیلم‌برداری دقیق و هدایت حساب‌شده بیگلو، از بخش‌های شاخص فیلم به شمار می‌روند.

«سلما» (۲۰۱۴)

نام انگلیسی: Selma

کارگردان: آوا دوورنی

• فیلم: «سلما» (۲۰۱۴)

• شرکت پخش‌کننده: پارامونت پیکچرز

• نویسنده: پل وب

• تهیه‌کنندگان: کریستین کولسن، اپرا وینفری، دده گاردنر و جرمی کلاینر

• خلاصه داستان: روایت تلاش‌های مارتین لوتر کینگ جونیور برای تضمین حق رأی برابر، از طریق راهپیمایی تاریخی سال ۱۹۶۵ از سلما به مونتگمری در ایالت آلاباما.

• دیگر نامزدی‌های اسکار: بهترین ترانه اصلی برای قطعه «گلوری»، نوشته کامن و جان لجند

• جوایز اسکار کسب‌شده: بهترین ترانه اصلی

• صحنه شاخص فیلم: «اگر چیزی از تو می‌پرسیدم، حقیقت را به من می‌گفتی؟»

تصویرپردازی صادقانه و تأثیرگذار آوا دوورنی از راهپیمایی تاریخی سال ۱۹۶۵ برای دستیابی به حق رأی در آمریکا، جایگاه مهمی در تاریخ اسکار دارد. «سلما» نخستین فیلم بلند به کارگردانی یک زن سیاه‌پوست بود که نامزدی بهترین فیلم را به دست آورد.

اپرا وینفری نیز که یکی از تهیه‌کنندگان فیلم بود، به نخستین زن سیاه‌پوست نامزد اسکار بهترین فیلم تبدیل شد. او همچنین یکی از سه زنی است که در دوران فعالیت حرفه‌ای خود، هم نامزدی بازیگری و هم نامزدی تهیه‌کنندگی را در دو فیلم مختلف تجربه کرده است؛ نامزدی پیشین او برای بهترین بازیگر نقش مکمل زن در فیلم «رنگ ارغوانی» (۱۹۸۵) بود.

از سوی دیگر، جان لجند با کسب جایزه بهترین ترانه اصلی برای قطعه «گلوری»، به جمع برندگان هر چهار جایزه مهم سرگرمی آمریکا پیوست؛ مجموعه‌ای که از آن با عنوان «ایگات» یاد می‌شود و شامل جایزه امی، گرمی، اسکار و تونی است.

با وجود موفقیت‌های فیلم، دوورنی در فهرست نامزدهای بهترین کارگردانی قرار نگرفت. در عوض، الخاندرو گونسالس اینیاریتو برای «بازگشته»، بنت میلر برای «شکارچی روباه»، مورتن تیلدام برای «بازی تقلید»، ریچارد لینکلیتر برای «پسربچگی» و وس اندرسن برای «هتل بزرگ بوداپست» نامزد شدند.

«لیدی برد» (۲۰۱۷)

نام انگلیسی: Lady Bird

کارگردان و نویسنده: گرتا گرویگ

• فیلم: «لیدی برد» (۲۰۱۷)

• شرکت پخش‌کننده: ای۲۴

• نویسنده: گرتا گرویگ

• تهیه‌کنندگان: اسکات رودین، الی بوش و اولین اونیل

• خلاصه داستان: دختری ۱۷ساله با روحیه هنری، در سال ۲۰۰۲ دوران بلوغ خود را در شهر ساکرامنتو در ایالت کالیفرنیا پشت سر می‌گذارد.

• دیگر نامزدی‌های اسکار: بهترین کارگردانی، بهترین بازیگر زن برای سیرشا رونان، بهترین بازیگر نقش مکمل زن برای لوری متکالف و بهترین فیلم‌نامه غیراقتباسی

• جوایز اسکار کسب‌شده: هیچ‌کدام

• صحنه شاخص فیلم: «بیایید کمی با چیزی که شنیدیم خلوت کنیم.»

نخستین فیلمی که گرتا گرویگ به‌تنهایی کارگردانی کرد، «لیدی برد» بود؛ اثری خنده‌دار و درعین‌حال تأثیرگذار که به یکی از فیلم‌های شاخص دهه تبدیل شد. این فیلم فرصتی فراهم کرد تا سیرشا رونان یکی از نقش‌آفرینی‌های درخشان خود را ارائه دهد؛ بازیگری که جایزه گلدن گلوب را دریافت کرد. لوری متکالف نیز برای نقش‌آفرینی درخشان خود در فصل جوایز مورد توجه قرار گرفت و جوایز متعددی را کسب کرد.

حضور گرویگ در فهرست نامزدهای بهترین کارگردانی اهمیت ویژه‌ای داشت؛ نه‌فقط به‌خاطر نامزدی خودش، بلکه به‌دلیل ترکیب نامزدهای آن سال. گیلرمو دل تورو برای «شکل آب»، کریستوفر نولان برای «دانکرک»، جردن پیل برای «برو بیرون» و پل توماس اندرسن برای «رشته خیال» نیز در این بخش رقابت می‌کردند. دل تورو در نهایت اسکار بهترین کارگردانی را به دست آورد و پیل نیز جایزه بهترین فیلم‌نامه غیراقتباسی را کسب کرد.

گرویگ، که فعالیت حرفه‌ای خود را به‌عنوان بازیگر آغاز کرده بود، پس از این موفقیت مسیر کارگردانی را ادامه داد و در سال‌های بعد آثار مهم دیگری ساخت. مقاله اصلی نیز با اشاره به ادامه فعالیت او، بر اهمیت فرصت تماشای آثار این فیلم‌ساز تأکید می‌کند.

«زنان کوچک» (۲۰۱۹)

نام انگلیسی: Little Women

کارگردان و نویسنده: گرتا گرویگ

• فیلم: «زنان کوچک» (۲۰۱۹)

• شرکت پخش‌کننده: سونی پیکچرز

• نویسنده: گرتا گرویگ، بر اساس رمان «زنان کوچک» نوشته لوئیزا می آلکات

• تهیه‌کننده: ایمی پاسکال

• خلاصه داستان: جو مارچ به گذشته خود بازمی‌گردد و داستان زندگی چهار خواهر خانواده مارچ را روایت می‌کند؛ چهار زن جوان که هرکدام مصمم‌اند زندگی را مطابق خواسته‌ها و انتخاب‌های خود پیش ببرند.

• دیگر نامزدی‌های اسکار: بهترین بازیگر زن برای سیرشا رونان، بهترین بازیگر نقش مکمل زن برای فلورنس پیو، بهترین فیلم‌نامه اقتباسی، بهترین طراحی لباس برای ژاکلین دوران و بهترین موسیقی متن برای الکساندر دسپلا

• جوایز اسکار کسب‌شده: بهترین طراحی لباس

• صحنه شاخص فیلم: آخرین کریسمس بث.

گرتا گرویگ، که در مقام بازیگر نیز با نقش‌آفرینی‌های تحسین‌شده‌ای در فیلم‌هایی مانند «زنان قرن بیستم» و «فرانسیس ها» شناخته می‌شود، یکی از معدود فیلم‌سازانی است که دو فیلم به کارگردانی او نامزد اسکار بهترین فیلم شده‌اند.

فاصله زمانی میان این دو نامزدی نیز کوتاه بود: «لیدی برد» در سال ۲۰۱۷ و بازآفرینی سینمایی «زنان کوچک» در سال ۲۰۱۹. گرویگ با این دستاورد، جایگاه خود را در میان کارگردانان زن صاحب رکورد تثبیت کرد.

در آن زمان، پروژه بعدی او نسخه سینمایی زنده «باربی» با بازی مارگو رابی بود؛ فیلمی که بعدها به یکی از آثار پرفروش و بحث‌برانگیز سینمای معاصر تبدیل شد.

«سرزمین آوارگان» (۲۰۲۰)

نام انگلیسی: Nomadland

کارگردان و نویسنده: کلوئی ژائو

• فیلم: «سرزمین آوارگان» (۲۰۲۰)

• شرکت پخش‌کننده: سرچ‌لایت پیکچرز

• نویسنده: کلوئی ژائو، بر اساس کتاب «سرزمین آوارگان: زنده ماندن در آمریکای قرن بیست‌ویکم» نوشته جسیکا برودر

• تهیه‌کنندگان: فرانسیس مک‌دورمند، پیتر اسپیرز، مالی اشر، دن جانوِی و کلوئی ژائو

• خلاصه داستان: زنی در دهه ششم زندگی‌اش که در جریان رکود بزرگ اقتصادی همه‌چیز خود را از دست داده است، سفری را در غرب آمریکا آغاز می‌کند و در ون خود به زندگی کوچ‌نشینی مدرن روی می‌آورد.

• دیگر نامزدی‌های اسکار: بهترین کارگردانی، بهترین بازیگر زن برای فرانسیس مک‌دورمند، بهترین فیلم‌نامه اقتباسی، بهترین فیلم‌برداری برای جاشوا جیمز ریچاردز و بهترین تدوین برای کلوئی ژائو

• جوایز اسکار کسب‌شده: بهترین فیلم، بهترین کارگردانی و بهترین بازیگر زن

• صحنه شاخص فیلم: «چطور می‌توانم روی این زمین زنده باشم، وقتی او دیگر نیست؟»

کلوئی ژائو با نامزدی در بخش‌های بهترین فیلم، بهترین کارگردانی، بهترین فیلم‌نامه اقتباسی و بهترین تدوین، به نخستین زنی تبدیل شد که در یک سال چهار نامزدی اسکار به دست می‌آورد. پیش از او، تنها هشت نفر موفق شده بودند در یک دوره چهار نامزدی کسب کنند: وارن بیتی که دو بار به این رکورد رسید، آلفونسو کوارون، برادران کوئن، آلن منکن، فرانسیس فورد کوپولا، اورسن ولز و والت دیزنی.

ژائو نهمین فردی بود که به این دستاورد دست پیدا کرد و نامش را در کنار چهره‌های برجسته تاریخ سینما قرار داد. «سرزمین آوارگان» همچنین دومین فیلم به کارگردانی یک زن شد که اسکار بهترین فیلم را دریافت می‌کند.

او با این موفقیت، به دومین زنی تبدیل شد که فیلمش جایزه بهترین فیلم را به دست می‌آورد و نخستین زن رنگین‌پوستی بود که در بخش بهترین کارگردانی نامزد شد و این جایزه را نیز کسب کرد. فرانسیس مک‌دورمند نیز با نامزدی هم‌زمان در مقام بازیگر و تهیه‌کننده، به نخستین زنی تبدیل شد که در یک سال در هر دو جایگاه نامزد اسکار می‌شود و با وجود نامزدی در دو بخش، جایزه بازیگری را به دست می‌آورد.

ژائو پس از این موفقیت، نویسندگی مشترک و کارگردانی فیلم ابرقهرمانی «جاودانگان» (۲۰۲۱) از مجموعه آثار مارول را بر عهده گرفت.

«زن جوان نویدبخش» (۲۰۲۰)

نام انگلیسی: Promising Young Woman

کارگردان و نویسنده: امرالد فنل

• فیلم: «زن جوان نویدبخش» (۲۰۲۰)

• شرکت پخش‌کننده: فوکوس فیچرز

• نویسنده: امرالد فنل

• تهیه‌کنندگان: بن براونینگ، اشلی فاکس، امرالد فنل و جوزی مک‌نامارا

• خلاصه داستان: زنی جوان که از رویدادی تلخ در گذشته خود آسیب دیده است، در پی انتقام از کسانی برمی‌آید که در مسیر زندگی‌اش به او صدمه زده‌اند.

• دیگر نامزدی‌های اسکار: بهترین کارگردانی، بهترین بازیگر زن برای کری مولیگان، بهترین فیلم‌نامه غیراقتباسی و بهترین تدوین برای فردریک توراوال

• جوایز اسکار کسب‌شده: بهترین فیلم‌نامه غیراقتباسی

• صحنه شاخص فیلم: «می‌بخشمت.»

امرالد فنل که با «زن جوان نویدبخش» نخستین تجربه کارگردانی فیلم بلند خود را پشت سر گذاشت، در بخش‌های بهترین فیلم، بهترین کارگردانی و بهترین فیلم‌نامه نامزد اسکار شد. او در زمان انتشار مقاله اصلی، سومین زنی بود که موفق شده بود در یک سال هر سه این نامزدی‌ها را به دست آورد.

فنل همچنین در فهرست زنانی قرار می‌گیرد که به‌تنهایی نویسندگی فیلمی برنده اسکار بهترین فیلم‌نامه غیراقتباسی را بر عهده داشته‌اند. پیش از او، فرانسیس ماریون برای «خانه بزرگ» و «قهرمان»، کالی خوری برای «تلما و لوئیز»، جین کمپیون برای «پیانو»، سوفیا کوپولا برای «گمشده در ترجمه» و دیابلو کودی برای «جونو» به این موفقیت رسیده بودند.

«کودا» (۲۰۲۱)

نام انگلیسی: CODA

کارگردان و نویسنده: سیان هدر

• فیلم: «کودا» (۲۰۲۱)

• شرکت پخش‌کننده: اپل اوریجینال فیلمز

• نویسنده: سیان هدر، بر اساس فیلم فرانسوی «خانواده بلیر» ساخته اریک لارتیگو در سال ۲۰۱۴

• تهیه‌کنندگان: فیلیپ روسله، فابریس جیانفرمی و پاتریک واچسبرگر

• خلاصه داستان: روبی عضوی از خانواده‌ای ناشنواست و تنها فرد شنوا در میان اعضای خانواده خود به شمار می‌رود. هنگامی که کسب‌وکار ماهیگیری خانواده با خطر روبه‌رو می‌شود، او میان دنبال کردن علاقه‌اش به موسیقی و ادامه تحصیل در کالج موسیقی برکلی از یک سو و ترس از تنها گذاشتن والدینش از سوی دیگر گرفتار می‌شود.

• دیگر نامزدی‌های اسکار: بهترین بازیگر نقش مکمل مرد برای تروی کوتسور و بهترین فیلم‌نامه اقتباسی

• جوایز اسکار کسب‌شده: بهترین فیلم، بهترین بازیگر نقش مکمل مرد و بهترین فیلم‌نامه اقتباسی

• صحنه شاخص فیلم: آواز خواندن روبی با ترانه «تو تمام چیزی هستی که نیاز دارم تا به زندگی ادامه دهم».

«کودا» به کارگردانی و نویسندگی سیان هدر توانست نظر بسیاری از رأی‌دهندگان اسکار را جلب کند. مسیر موفقیت فیلم از جشنواره ساندنس در ژانویه ۲۰۲۰ آغاز شد؛ جایی که حق پخش آن با مبلغ چشمگیر ۲۵ میلیون دلار خریداری شد. پس از آن، توجه به فیلم به‌آرامی افزایش یافت و پیش‌بینی‌ها درباره موفقیتش در فصل جوایز جدی‌تر شد.

هدر همچنین پس از والری فریس، دومین زنی بود که گروه بازیگران فیلمش توانست جایزه گروهی انجمن بازیگران سینما را دریافت کند. او دهمین زنی بود که فیلمش نامزدی بهترین گروه بازیگری این انجمن را به دست آورد.

«کودا» اسکار بهترین فیلم را دریافت کرد و به دومین فیلم تاریخ اسکار تبدیل شد که بدون نامزدی جایزه انجمن کارگردانان آمریکا برنده بهترین فیلم می‌شود؛ پیش از آن، «رانندگی برای خانم دیزی» چنین رکوردی را ثبت کرده بود. این اثر همچنین دومین فیلم تاریخ اسکار بود که بدون هیچ نامزدی در بخش‌های فنی و هنری، جایزه بهترین فیلم را به دست آورد؛ نخستین فیلمی که چنین وضعیتی داشت، «هتل بزرگ» محصول سال ۱۹۳۲ بود.

سیان هدر نیز با دریافت اسکار بهترین فیلم‌نامه اقتباسی، به سومین زنی تبدیل شد که به‌تنهایی برنده این بخش می‌شود. پیش از او، اما تامپسون برای «عقل و احساس» (۱۹۹۵) و روث پراور جابوالا برای «هواردز اند» (۱۹۹۳) و «اتاقی با چشم‌انداز» (۱۹۸۶) این جایزه را دریافت کرده بودند.

«قدرت سگ» (۲۰۲۱)

نام انگلیسی: The Power of the Dog

کارگردان و نویسنده: جین کمپیون

• فیلم: «قدرت سگ» (۲۰۲۱)

• شرکت پخش‌کننده: نتفلیکس

• نویسنده: جین کمپیون

• تهیه‌کنندگان: جین کمپیون، تانیا سِگچین، امیل شرمن، آیین کنینگ و راجر فراپی

• خلاصه داستان: فیل بربنک، دامداری کاریزماتیک، در اطرافیان خود ترس و احترام ایجاد می‌کند. وقتی برادرش همسر تازه و پسر او را به خانه می‌آورد، فیل آن‌ها را آزار می‌دهد؛ اما به‌تدریج با احتمال تجربه عشقی روبه‌رو می‌شود که می‌تواند او را در برابر دیگران آسیب‌پذیر کند.

• دیگر نامزدی‌های اسکار: بهترین کارگردانی، بهترین بازیگر مرد برای بندیکت کامبربچ، بهترین بازیگر نقش مکمل مرد برای جسی پلمونز و کودی اسمیت-مک‌فی، بهترین بازیگر نقش مکمل زن برای کرستن دانست، بهترین فیلم‌نامه اقتباسی، بهترین طراحی صحنه برای گرنت میجر و امبر ریچاردز، بهترین فیلم‌برداری برای آری وگنر، بهترین تدوین برای پیتر اسکیبِراس، بهترین صدا و بهترین موسیقی متن برای جانی گرینوود

• جوایز اسکار کسب‌شده: بهترین کارگردانی

• صحنه شاخص فیلم: «چه خوب است که دیگر تنها نیستیم.»

جین کمپیون با مجموعه‌ای از دستاوردهای تاریخی در اسکار شناخته می‌شود. او نخستین زنی بود که دو بار نامزد بهترین کارگردانی شد و همچنین در فهرست چهار زنی قرار دارد که در یک سال سه نامزدی اسکار کسب کرده‌اند.

پیش از او، سوفیا کوپولا برای «گمشده در ترجمه»، فرن والش برای «ارباب حلقه‌ها: بازگشت پادشاه» و امرالد فنل برای «زن جوان نویدبخش» به این دستاورد رسیده بودند. کلوئی ژائو نیز با چهار نامزدی در یک سال، رکوردی فراتر از آن ثبت کرد.

کمپیون با دریافت اسکار بهترین کارگردانی برای «قدرت سگ»، به سومین زنی تبدیل شد که این جایزه را در تاریخ اسکار کسب می‌کند. این موفقیت بار دیگر نشان داد که آثار او، حتی پس از سال‌ها فعالیت، همچنان در مرکز توجه سینمای جهان قرار دارند.

«زنان حرف می‌زنند» (۲۰۲۲)

نام انگلیسی: Women Talking

کارگردان و نویسنده: سارا پولی

• فیلم: «زنان حرف می‌زنند» (۲۰۲۲)

• شرکت پخش‌کننده: مترو گلدوین مایر و یونایتد آرتیستس ریلیزینگ

• نویسنده: سارا پولی

• تهیه‌کنندگان: دده گاردنر، جرمی کلاینر و فرانسیس مک‌دورمند

• خلاصه داستان: در سال ۲۰۱۰، زنان یک جامعه مذهبی منزوی با واقعیتی خشونت‌بار روبه‌رو می‌شوند و می‌کوشند میان باورهای دینی خود و آنچه بر آن‌ها گذشته است، راهی برای تصمیم‌گیری پیدا کنند: هیچ کاری نکنند، بمانند و مبارزه کنند یا جامعه خود را ترک کنند.

• دیگر نامزدی‌های اسکار: بهترین فیلم‌نامه اقتباسی

• جوایز اسکار کسب‌شده: بهترین فیلم‌نامه اقتباسی

• صحنه شاخص فیلم: «اگر آن‌ها مقصر نباشند، چه؟»

سارا پولی برای فیلم‌نامه «زنان حرف می‌زنند» اسکار بهترین فیلم‌نامه اقتباسی را دریافت کرد. او چهارمین زنی شد که به‌تنهایی برنده این بخش می‌شود.

پیش از او، سیان هدر برای «کودا» (۲۰۲۱)، اما تامپسون برای «عقل و احساس» (۱۹۹۵) و روث پراور جابوالا برای «هواردز اند» (۱۹۹۳) و «اتاقی با چشم‌انداز» (۱۹۸۶) موفق به دریافت این جایزه شده بودند.

«زنان حرف می‌زنند» با محوریت گفت‌وگوی زنان درباره خشونت، ایمان، انتخاب و مسئولیت، نمونه دیگری از حضور فیلم‌سازان زن در جمع نامزدهای بهترین فیلم اسکار بود.

«آناتومی یک سقوط» (۲۰۲۳)

نام انگلیسی: Anatomy of a Fall

کارگردان: ژوستین تریه

• فیلم: «آناتومی یک سقوط» (۲۰۲۳)

• شرکت پخش‌کننده: نئون

• نویسندگان: ژوستین تریه و آرتور هراری

• تهیه‌کنندگان: ماری‌آنج لوسیانی و دیوید تیون

• خلاصه داستان: پس از مرگ یک مرد، همسرش به قتل او مظنون می‌شود و پسر کم‌بینای آن‌ها که مهم‌ترین شاهد ماجراست، با دوراهی اخلاقی دشواری روبه‌رو می‌شود.

• دیگر نامزدی‌های اسکار: بهترین کارگردانی، بهترین بازیگر زن برای ساندرا هولر، بهترین فیلم‌نامه غیراقتباسی و بهترین تدوین برای لوران سِنشال

• جوایز اسکار کسب‌شده: بهترین فیلم‌نامه غیراقتباسی برای ژوستین تریه و آرتور هراری

• صحنه شاخص فیلم: «گاهی یک زوج در نوعی آشوب گرفتار می‌شوند و همه‌چیز از دستشان خارج می‌شود. گاهی با هم می‌جنگیم، گاهی تنهایی و گاهی هم در برابر یکدیگر؛ چنین اتفاقی پیش می‌آید.»

ژوستین تریه دومین کارگردان زنی است که برای فیلمی غیرانگلیسی‌زبان نامزد اسکار بهترین کارگردانی شد؛ پیش از او، لینا ورتمولر برای «هفت زیبایی» در سال ۱۹۷۶ به این افتخار رسیده بود.

تریه همچنین هفتمین زنی شد که در یک سال برای کارگردانی و نویسندگی همان فیلم نامزد اسکار می‌شود. «آناتومی یک سقوط» با ترکیب درام قضایی، معمای جنایی و بررسی پیچیدگی‌های روابط انسانی، توانست توجه آکادمی را به خود جلب کند و جایزه بهترین فیلم‌نامه غیراقتباسی را به دست آورد.

«باربی» (۲۰۲۳)

نام انگلیسی: Barbie

کارگردان: گرتا گرویگ

• فیلم: «باربی» (۲۰۲۳)

• شرکت پخش‌کننده: برادران وارنر

• نویسندگان: گرتا گرویگ و نوآ بامبک، بر اساس عروسک «باربی» متعلق به شرکت متل

• تهیه‌کنندگان: دیوید هیمن، مارگو رابی، تام اکرلی و رابی برنر

• خلاصه داستان: باربی و کن در دنیای رنگارنگ و به‌ظاهر بی‌نقص باربی‌لند روزگار خوشی دارند؛ اما پس از ورود به دنیای واقعی، با لذت‌ها و دشواری‌های زندگی انسان‌ها روبه‌رو می‌شوند.

• دیگر نامزدی‌های اسکار: بهترین بازیگر نقش مکمل مرد برای رایان گاسلینگ، بهترین بازیگر نقش مکمل زن برای آمریکا فررا، بهترین فیلم‌نامه اقتباسی، بهترین طراحی صحنه برای سارا گرینوود و کیتی اسپنسر، بهترین طراحی لباس برای ژاکلین دوران و بهترین ترانه اصلی برای دو قطعه «من فقط کن هستم» و «برای چه ساخته شدم؟»

• جوایز اسکار کسب‌شده: بهترین ترانه اصلی برای قطعه «برای چه ساخته شدم؟» اثر بیلی آیلیش و فینیس اوکانل

• صحنه شاخص فیلم: «زن بودن، به معنای واقعی کلمه، غیرممکن است.»

فیلم «باربی» به کارگردانی گرتا گرویگ، به موفقیتی تجاری چشمگیر دست یافت و بیش از ۱.۴ میلیارد دلار در سراسر جهان فروش کرد. این عملکرد، آن را به پرفروش‌ترین فیلم نامزد اسکار بهترین فیلم در میان آثاری تبدیل کرد که کارگردانی‌شان بر عهده یک زن بوده است.

گرویگ با این فیلم رکورد دیگری نیز ثبت کرد: او نخستین کارگردانی شد که سه فیلم بلند نخستش در مقام کارگردان مستقل، همگی نامزد اسکار بهترین فیلم شدند. این سه اثر عبارت‌اند از «لیدی برد» (۲۰۱۷)، «زنان کوچک» (۲۰۱۹) و «باربی» (۲۰۲۳).

او همچنین تنها زنی است که تاکنون سه فیلم به کارگردانی‌اش نامزد اسکار بهترین فیلم شده‌اند. موفقیت «باربی» بار دیگر نشان داد که فیلم‌های ساخته‌شده به دست زنان می‌توانند هم در عرصه هنری و هم در گیشه جهانی تأثیرگذار باشند.

«زندگی‌های گذشته» (۲۰۲۳)

نام انگلیسی: Past Lives

کارگردان و نویسنده: سلین سونگ

• فیلم: «زندگی‌های گذشته» (۲۰۲۳)

• شرکت پخش‌کننده: ای۲۴

• نویسنده: سلین سونگ

• تهیه‌کنندگان: دیوید هینوجوسا، کریستین واکن و پاملا کوفلر

• خلاصه داستان: نورا و هه سونگ، دو دوست دوران کودکی که پیوند عمیقی با یکدیگر دارند، پس از مهاجرت خانواده نورا از کره جنوبی از هم جدا می‌شوند. بیست سال بعد، آن‌ها برای یک هفته سرنوشت‌ساز دوباره یکدیگر را ملاقات می‌کنند و با مفاهیمی چون عشق، انتخاب و سرنوشت روبه‌رو می‌شوند.

• دیگر نامزدی‌های اسکار: بهترین فیلم‌نامه غیراقتباسی

• جوایز اسکار کسب‌شده: هیچ‌کدام

• صحنه شاخص فیلم: «تو دنیای مرا بسیار بزرگ‌تر می‌کنی و با خودم فکر می‌کنم آیا من هم همین کار را برای تو انجام می‌دهم؟»

سلین سونگ با «زندگی‌های گذشته» به نخستین زن رنگین‌پوستی تبدیل شد که نخستین فیلم بلند کارگردانی‌شده‌اش نامزد اسکار بهترین فیلم می‌شود.

این درام عاشقانه با نگاهی آرام و تأمل‌برانگیز به پیوندهای انسانی، خاطرات گذشته و انتخاب‌های زندگی، توانست در فصل جوایز مورد توجه قرار گیرد. نامزدی اسکار بهترین فیلم‌نامه غیراقتباسی نیز جایگاه سونگ را به‌عنوان فیلم‌سازی نوظهور تثبیت کرد.

«ماده» (۲۰۲۴)

نام انگلیسی: The Substance

کارگردان و نویسنده: کورالی فارژا

• فیلم: «ماده» (۲۰۲۴)

• شرکت پخش‌کننده: مابی

• نویسنده: کورالی فارژا

• تهیه‌کنندگان: کورالی فارژا، تیم بیوان و اریک فلنر

• خلاصه داستان: چهره‌ای مشهور که دوران اوج شهرتش رو به پایان است، ماده‌ای غیرقانونی مصرف می‌کند که با تکثیر سلولی، نسخه‌ای جوان‌تر و ظاهراً بهتر از او می‌سازد.

• دیگر نامزدی‌های اسکار: بهترین کارگردانی، بهترین بازیگر زن برای دمی مور، بهترین فیلم‌نامه غیراقتباسی و بهترین چهره‌پردازی و آرایش مو

• جوایز اسکار کسب‌شده: بهترین چهره‌پردازی و آرایش مو برای پیر-اولیویه پرسن، استفانی گیون و مارلین اسکارسلی

• صحنه شاخص فیلم: صحنه‌ای که شخصیت اصلی مقابل آینه رژ لب می‌زند.

کورالی فارژا نهمین زنی شد که نامزدی اسکار بهترین کارگردانی را به دست می‌آورد. پیش از او، هشت فیلم‌ساز زن دیگر در این بخش نامزد شده بودند.

«ماده» با ترکیب وحشت بدنی، طنز تلخ و نقد فشارهای اجتماعی درباره جوانی و ظاهر، یکی از آثار بحث‌برانگیز این دوره اسکار بود. فیلم علاوه بر نامزدی‌های مهم، توانست جایزه بهترین چهره‌پردازی و آرایش مو را کسب کند و بار دیگر توجه‌ها را به نقش زنان در خلق آثار ژانری جلب کند.

«همنت» (۲۰۲۵)

نام انگلیسی: Hamnet

کارگردان: کلوئی ژائو

• فیلم: «همنت» (۲۰۲۵)

• شرکت پخش‌کننده: فوکوس فیچرز

• نویسندگان: کلوئی ژائو و مگی اوفارل، بر اساس رمانی به همین نام نوشته مگی اوفارل

• تهیه‌کنندگان: لیزا مارشال، پیپا هریس، نیکلاس گوندا، استیون اسپیلبرگ و سم مندس

• خلاصه داستان: در اواخر قرن شانزدهم میلادی در انگلستان، اگنس که زنی درمانگر و حساس به جهان پیرامون خود است، با ویلیام، آموزگار محلی و نمایشنامه‌نویس آینده، زندگی مشترکی را آغاز می‌کند. اما با شکاف افتادن در زندگی آن‌ها، فاصله، سکوت و اندوه رابطه‌شان را به آزمون می‌گذارد.

• دیگر نامزدی‌های اسکار: بهترین کارگردانی، بهترین بازیگر زن برای جسی باکلی، بهترین فیلم‌نامه اقتباسی، بهترین انتخاب بازیگر برای نینا گلد، بهترین طراحی صحنه برای فیونا کرامبی و آلیس فلتون و بهترین طراحی لباس برای مالگوشا تورزانسکا

• جوایز اسکار کسب‌شده: بهترین بازیگر زن برای جسی باکلی

• صحنه شاخص فیلم: تماشای اجرای «هملت» در تماشاخانه گلوب.

کلوئی ژائو پس از موفقیت «سرزمین آوارگان»، با «همنت» بار دیگر به جمع نامزدهای اسکار بهترین کارگردانی راه یافت. او پس از جین کمپیون، دومین زنی است که بیش از یک بار نامزد این بخش شده است.

«همنت» با اقتباس از رمان مگی اوفارل، روایتی تاریخی و عاطفی از سوگ، خانواده و تأثیر فقدان بر زندگی انسان‌ها ارائه می‌کند. نامزدی‌های متعدد فیلم در بخش‌های مهم اسکار، از جمله بهترین فیلم، بهترین کارگردانی و بهترین بازیگر زن، جایگاه آن را در میان آثار برجسته این دوره تثبیت کرد. جسی باکلی نیز جایزه اسکار بهترین بازیگر زن را برای نقش‌آفرینی خود دریافت کرد.

جمع‌بندی: زنان فیلم‌ساز چگونه تاریخ اسکار را تغییر داده‌اند؟

مرور تاریخ نامزدی‌های اسکار بهترین فیلم نشان می‌دهد که حضور زنان در جایگاه کارگردان، از یک استثنای نادر به بخشی مهم از سینمای معاصر تبدیل شده است؛ هرچند این مسیر همچنان با محدودیت‌ها و نابرابری‌هایی همراه است.

از رندا هاینز و پنی مارشال گرفته تا کاترین بیگلو، جین کمپیون، کلوئی ژائو و گرتا گرویگ، هر نسل از فیلم‌سازان زن توانسته است مرزهای تازه‌ای را در صنعت سینما پشت سر بگذارد. برنده‌شدن «مهلکه» و «سرزمین آوارگان» در بخش بهترین فیلم، موفقیت «کودا» و حضور آثاری چون «باربی»، «زندگی‌های گذشته» و «ماده» در میان نامزدها، نشان می‌دهد که فیلم‌سازان زن در ژانرهای مختلف، از درام‌های خانوادگی و تاریخی تا آثار جنگی، عاشقانه و وحشت، نقش مؤثری ایفا کرده‌اند.

بااین‌حال، نامزدی بهترین فیلم لزوماً به معنای به‌رسمیت‌شناخته‌شدن کارگردان آن در بخش بهترین کارگردانی نیست. شماری از فیلم‌های این فهرست، باوجود موفقیت در مهم‌ترین بخش اسکار، کارگردانان خود را در میان نامزدهای بهترین کارگردانی ندیده‌اند. همین مسئله نشان می‌دهد که بررسی تاریخ اسکار تنها با شمارش جوایز کامل نمی‌شود؛ بلکه باید فرصت‌هایی را نیز در نظر گرفت که به فیلم‌سازان داده شده یا از آن‌ها دریغ شده است.

در نهایت، این فهرست تصویری از مسیری طولانی ارائه می‌کند که زنان برای دستیابی به جایگاهی برابر در سینمای جهان پیموده‌اند؛ مسیری که با هر فیلم تازه، امکان روایت داستان‌های متنوع‌تر و گسترش نگاه سینمایی را فراهم می‌کند.

---

پرسش‌های متداول

۱. نخستین فیلم به کارگردانی یک زن که نامزد اسکار بهترین فیلم شد، کدام است؟

«فرزندان یک خدای کوچک» (۱۹۸۶) به کارگردانی رندا هاینز، نخستین فیلم به کارگردانی یک زن بود که نامزدی اسکار بهترین فیلم را به دست آورد.

۲. نخستین زنی که اسکار بهترین کارگردانی را دریافت کرد، چه کسی بود؟

کاترین بیگلو در سال ۲۰۱۰ برای کارگردانی فیلم جنگی «مهلکه» تاریخ‌ساز شد و نخستین زنی بود که اسکار بهترین کارگردانی را دریافت کرد.

۳. کدام فیلم‌های به کارگردانی زنان برنده اسکار بهترین فیلم شده‌اند؟

از جمله آثار این فهرست که جایزه بهترین فیلم را دریافت کرده‌اند، می‌توان به «مهلکه» (۲۰۰۹) به کارگردانی کاترین بیگلو، «سرزمین آوارگان» (۲۰۲۰) به کارگردانی کلوئی ژائو و «کودا» (۲۰۲۱) به کارگردانی سیان هدر اشاره کرد.

۴. کدام کارگردان زن بیشترین فیلم نامزد اسکار بهترین فیلم را در این فهرست دارد؟

گرتا گرویگ با سه فیلم «لیدی برد» (۲۰۱۷)، «زنان کوچک» (۲۰۱۹) و «باربی» (۲۰۲۳) در این فهرست رکورددار است.

۵. کدام کارگردانان زن بیش از یک بار نامزد اسکار بهترین کارگردانی شده‌اند؟

جین کمپیون و کلوئی ژائو از جمله کارگردانان زنی هستند که بیش از یک بار نامزدی اسکار بهترین کارگردانی را کسب کرده‌اند. کمپیون برای «پیانو» و «قدرت سگ» و ژائو برای «سرزمین آوارگان» و «همنت» مورد توجه آکادمی قرار گرفتند.