۸ فیلم برتر درباره پایان دنیا؛ رتبهبندیشده
- پایان دنیا یکی از جذابترین و البته هولناکترین موضوعات تاریخ سینماست؛ از حمله بیگانگان و جنگ هستهای گرفته تا نابودی تمدن و تهدیدهایی که سرنوشت تمام بشریت را در معرض خطر قرار میدهند. در این فهرست، ۸ فیلم برتر درباره پایان دنیا را رتبهبندی کردهایم؛ آثاری که هرکدام با رویکردی متفاوت، احتمال نابودی جهان یا آینده بشریت را به تصویر میکشند.
چارسو پرس: بدر این فهرست، باید میان فیلمهای پساآخرالزمانی و فیلمهایی که مستقیماً درباره پایان دنیاست، تفاوت قائل شویم. بعضی فیلمها پایان جهان را به تصویر میکشند و سپس ممکن است مدتی از داستان را در فضایی پساآخرالزمانی دنبال کنند؛ اما آثاری که صرفاً درباره زندگی در یک دنیای پساآخرالزمانی هستند، در این فهرست قرار نمیگیرند. اگر برایتان سؤال است که چرا فیلمهایی مانند The Road و هیچکدام از آثار Mad Max در این فهرست حضور ندارند، دلیل همین تفاوت است.
فیلمهای زیر درباره پایان دنیاست و تنها گاهی وارد فضای پساآخرالزمانی میشوند. نکته اصلی این است که یا پایان جهان را نشان میدهند، یا تمام فیلم حول یک درگیری بسیار سرنوشتساز میچرخد؛ درگیریای که نتیجه آن کموبیش تعیین میکند آیا بشریت و جهان به حیات خود ادامه خواهند داد یا نه. حضور بعضی از این فیلمها ممکن است از نظر داستانی نوعی اسپویلر محسوب شود، اما پایان دنیا لزوماً در همه آنها به تصویر کشیده نمیشود.
۸. «روز استقلال» (Independence Day) – ۱۹۹۶
Independence Day فیلمی کاملاً آمریکایی درباره نجات جهان است؛ البته با چنین عنوانی، انتظار دیگری هم نمیتوان داشت. البته کارگردان آن، رولاند امریش، آلمانی است، اما بسیاری از فیلمهایش آمریکایی هستند و حالوهوایی بهشدت آمریکایی دارند. وقتی امریش در بهترین فرم خود قرار میگیرد، نتیجه بسیار سرگرمکننده است؛ حتی اگر کمی احمقانه به نظر برسد. Independence Day دقیقاً همین ویژگی را دارد: فیلمی بسیار سرگرمکننده و در عین حال کاملاً سادهانگارانه. شاید حتی بخشی از جذابیتش به خاطر همین دیوانهوار و غیرمنطقی بودن آن باشد.
تهدید اصلی اینجا ماهیتی فرازمینی دارد و بیگانگان پیش از آنکه زمین بتواند نیروهایش را برای دفاع از سیاره اعزام کند، خسارت قابلتوجهی به بار میآورند. با یک فیلم جنگی علمیتخیلی تمامعیار طرفیم که بالاترین stakes ممکن را دارد؛ چراکه چیزی که باید از آن جلوگیری شود، نابودی کامل جهان است. داستان بسیار ساده است، تقریباً در حد یک کمدی، اما جواب میدهد و Independence Day بهراحتی یکی از سرگرمکنندهترین فیلمها درباره پایان دنیا یا جلوگیری از نابودی جهان محسوب میشود.
۷. «روز بعد» (The Day After) – ۱۹۸۳
با اینکه The Day After در اصل یک فیلم تلویزیونی است، اما بدون تردید اثری تاریک، خشن و تکاندهنده محسوب میشود. اینکه چنین فیلمی با این میزان از واقعگرایی و صراحت برای مخاطبان ساخته و پخش شد، خود بهتنهایی آن را قابلتوجه میکند.
فیلم نگاهی دارد به احتمال پایان جهان در نتیجه جنگ هستهای و از نظر شدت و تأثیرگذاری میتواند با بسیاری از فیلمهای سینمایی غیرتلویزیونی رقابت کند. درگیری اصلی میان دو ابرقدرتی است که با توجه به زمان ساخت فیلم در دهه ۱۹۸۰، انتظارش را دارید و فیلم بخش قابلتوجهی از زمان خود را صرف ایجاد و افزایش تنش میکند.
در فیلم صحنههایی وجود دارد که از الگوهای معمول ژانر فیلمهای فاجعه پیروی میکنند، اما به دلیل شیوه تولید The Day After و رسانهای که قرار بود از طریق آن دیده شود، خبری از آن حجم از جلوههای بصری و نمایشهای عظیم نیست. البته یک فیلم تلویزیونی دیگر نیز در دهه ۱۹۸۰ ساخته شد که به جنگ هستهای میپرداخت؛ فیلمی که یک سال بعد از The Day After منتشر شد و از جهات مختلف حتی تأثیرگذارتر بود؛ اثری که کمی بعد به آن خواهیم رسید.
بیشتر بخوانید
۱۰ فیلم علمیتخیلی برتر تاریخ درباره هوش مصنوعی
۶. «پایان دنیا» (The World’s End) – ۲۰۱۳
در واقع، یکی از فیلمهای این فهرست که احتمالاً حتی از Independence Day هم فضای سبکتری دارد، The World’s End است؛ هرچند عنوان آن کاملاً با موضوعش همخوانی دارد. فیلم بیشتر مواقع، البته به شکل عمدی، رویکردی کمدی دارد.
این فیلم نیز درباره مهاجمان بیگانهای است که موجودیت جهان را تهدید میکنند، اما در عین حال یک کمدی است و حتی بخشهایی از آن به درامهایی میپردازد که هیچ ارتباطی با عناصر علمیتخیلی یا فانتزی ندارند.
The World’s End بخشی از سهگانهای است که شامل Shaun of the Dead و Hot Fuzz نیز میشود؛ سهگانهای که در این قسمت سطح خطر و پیامدها را نسبت به دو فیلم دیگر بالاتر میبرد و در عین حال با ژانرهای مختلف بازی میکند. البته Shaun of the Dead هم درباره احتمال وقوع یک آخرالزمان زامبیمحور است.
در هر حال، The World’s End به اندازه دو فیلم دیگر این سهگانه مورد توجه قرار نگرفته است، اما ارزش بیشتری برای دیدهشدن دارد؛ چون فیلمی بسیار سرگرمکننده است و در عین حال به دلیل نگاه درونگرایانه و صداقتی که در مواجهه با برخی مسائل از خود نشان میدهد، عمق قابلتوجهی دارد.
۵. «پایان اونگلیون» (The End of Evangelion) – ۱۹۹۷
سریال Neon Genesis Evangelion در پایان خود، به بیان ملایم، پایانی عجیب داشت. اما پس از پخش سریال، یک پایانبندی ملموستر نیز ساخته شد که بهدرستی The End of Evangelion نام گرفت.
بله، این اثر یک انیمیشن است و بله، به یک مجموعه تلویزیونی مرتبط است؛ اما The End of Evangelion یک فیلم بلند محسوب میشود و در بسیاری از جنبهها، داستان را بسیار بزرگتر و عجیبتر از انیمه اصلی دنبال میکند.
بخش زیادی از Neon Genesis Evangelion درباره نبردی ناامیدکننده و دائماً گیجکننده برای آینده بشریت است. اما The End of Evangelion… خب، درباره پایان چند چیز مختلف است و با تصویری بسیار ملموس و خشن، نزدیک شدن جهان به فروپاشی کامل را نشان میدهد.
در این فیلم چیزهای بسیار زیادی وجود دارد که میتوانند برای مخاطب آزاردهنده و تکاندهنده باشند. البته پس از The End of Evangelion، مجموعه فیلمهای Rebuild of Evangelion ساخته شدند؛ بنابراین کسانی که پایان این فیلم را نمیپسندند، میتوانند سراغ آثاری بروند که شاید بتوان آنها را پایان «واقعی» داستان دانست.
۴. «انتقامجویان: جنگ ابدیت» (Avengers: Infinity War) – ۲۰۱۸
وقتی صحبت از یک فیلم ابرقهرمانی باشد، وجود خطرات بزرگ چندان عجیب نیست؛ اما Avengers: Infinity War بدون تردید از بیشتر آثار این ژانر فراتر میرود. در این فیلم، کل جهان هستی به دلیل نقشه تانوس، شرور اصلی داستان، در معرض خطر قرار میگیرد.
بنابراین فیلم در واقع درباره پایان جهان هستی است و از آنجا که زمین بخشی از جهان هستی محسوب میشود و بیشتر شخصیتهایی که برای مخاطبان اهمیت دارند نیز از همین سیاره آمدهاند، Infinity War همچنان در این فهرست جای میگیرد.
تانوس قصد دارد نیمی از تمام موجودات زنده در جهان هستی را از بین ببرد؛ اتفاقی که پیامدهای عظیمی برای بازماندگان خواهد داشت و در آینده نیز مشکلات بیشماری ایجاد میکند. یکی از نقاط قوت فیلم این است که واقعاً میتوان ناامیدی و ابعاد عظیم این درگیری را احساس کرد.
جالب اینکه تنها راهی که دنیای سینمایی مارول برای بالا بردن سطح خطرات پس از Infinity War و Avengers: Endgame پیدا کرده، این بوده که بگوید: «خب، شاید چند جهان موازی داشته باشیم یا همچین چیزی!»
بیشتر بخوانید
۵ اقتباس علمیتخیلی از «اودیسه» که باید قبل از فیلم جدید کریستوفر نولان ببینید
۳. «گودزیلا: جنگهای نهایی» (Godzilla: Final Wars) – ۲۰۰۴
بسیاری از فیلمهای Godzilla stakes بالایی دارند و شاید بتوان گفت اگر گودزیلا یا هیولای دیگری آزادانه به تخریب ادامه دهد، در نهایت میتواند جهان را نابود کند. با این حال، تعداد کمی از فیلمهای این مجموعه به اندازه Godzilla: Final Wars تخریب گسترده در سراسر جهان را به تصویر میکشند.
این فیلم به مناسبت پنجاهمین سالگرد مجموعه Godzilla ساخته شد و حتی میتوانست بهعنوان یک پایانبندی دیوانهوار برای کل این مجموعه عمل کند.
بخش عمده جذابیت فیلم از حضور تعداد زیادی از دشمنان قدیمی گودزیلا ــ و گاهی متحدانش ــ ناشی میشود؛ موجوداتی که گودزیلا یا با آنها مبارزه میکند یا در کنارشان قرار میگیرد. البته مورد اول بسیار بیشتر اتفاق میافتد، چراکه گودزیلا در این فیلم کاملاً مستقل عمل میکند و تقریباً در قدرتمندترین حالت خود قرار دارد.
هیولاهای دیگر تلاش میکنند زمین را تسخیر کنند و در نهایت Godzilla: Final Wars به داستان گودزیلا تبدیل میشود که در سراسر جهان به راه میافتد و همه آن هیولاها را شکست میدهد.
فیلمی کاملاً دیوانهوار، اغراقآمیز و البته یکی از سرگرمکنندهترین فیلمهای هیولایی عظیمالجثهای است که تاکنون ساخته شده است.
۲. «دکتر استرنجلاو یا: چگونه یاد گرفتم دست از نگرانی بردارم و به بمب عشق بورزم» (Dr. Strangelove or: How I Learned to Stop Worrying and Love the Bomb) – ۱۹۶۴
تمام داستان Dr. Strangelove or: How I Learned to Stop Worrying and Love the Bomb درباره جلوگیری از وقوع یک جنگ هستهای است؛ با این پیشفرض که جنگ هستهای اساساً به معنای پایان جهان خواهد بود.
این موضوع با توجه به زمان ساخت فیلم کاملاً قابل درک است؛ چراکه در سال ۱۹۶۴ جنگ سرد در جریان بود و ترس از جنگ هستهای بسیار شدید بود. با این حال، استنلی کوبریک همه این مسائل را در قالب یک کمدی روایت کرد.
و نتیجه فوقالعاده از کار درآمد. Dr. Strangelove یکی از خندهدارترین فیلمهای تاریخ سینماست و در عین حال یکی از تأثیرگذارترین آثار ضدجنگ، بهویژه فیلمهای ضدجنگ هستهای، محسوب میشود.
اینکه فیلم میتواند تا این حد خندهدار و در عین حال سرشار از حس ناامیدی باشد، بسیار قابلتوجه است؛ بدون اینکه در این تضاد گرفتار شود. Dr. Strangelove واقعاً یک اثر کلاسیک است و تقریباً همهچیز در آن دقیقاً همانطور که باید، کار میکند.
۱. «رشتهها» (Threads) – ۱۹۸۴
اگر فیلم The Day After محصول ۱۹۸۳، به هر دلیلی برای ترساندن شما کافی نبود، تنها یک سال بعد میتوانستید Threads را ببینید؛ یک فیلم تلویزیونی دیگر که از نظر تأثیرگذاری، بسیاری از آثار سینمایی را پشت سر میگذارد.
Threads تا حد امکان واقعگرایانه با جنگ هستهای برخورد میکند و به همین دلیل، ناگزیر به موضوع پایان جهان نیز میپردازد. این اتفاق برخلاف انتظار، با سرعتی بسیار زیاد رخ میدهد.
ساختار فیلم به این شکل است که ابتدا جهان را درست پیش از وقوع فاجعه نشان میدهد، سپس جنگ هستهای تقریباً همهچیز را در مدتزمانی بسیار کوتاه نابود میکند و بعد بخش طاقتفرسایی از فیلم به نمایش زندگی تعداد اندک بازماندگان اختصاص پیدا میکند؛ بازماندگانی که شرایطشان لحظهبهلحظه بدتر میشود.
هر مرحله از فیلم به دلایل متفاوتی آزاردهنده و شدیداً تنشزا است و در پایان، واقعاً این احساس را خواهید داشت که یکی از ترسناکترین فیلمهای غیرترسناک تاریخ سینما را تماشا کردهاید.
سوالات متداول
بهترین فیلم درباره پایان دنیا کدام است؟
بر اساس این رتبهبندی، Threads (1984) در جایگاه نخست قرار گرفته است. این فیلم تلویزیونی با رویکردی واقعگرایانه، پیامدهای یک جنگ هستهای و شرایط سخت بازماندگان را به تصویر میکشد.
بهترین فیلمهای آخرالزمانی درباره جنگ هستهای کداماند؟
Threads و The Day After از مهمترین فیلمهای این فهرست درباره جنگ هستهای هستند. Dr. Strangelove نیز با رویکردی طنزآمیز، خطر وقوع جنگ هستهای را بررسی میکند.
آیا Independence Day یک فیلم درباره پایان دنیا است؟
بله. در Independence Day، حمله موجودات فضایی بقای زمین و بشریت را تهدید میکند و داستان حول تلاش انسانها برای جلوگیری از نابودی جهان شکل میگیرد.
آیا The World’s End یک فیلم آخرالزمانی است؟
بله، اما با رویکردی متفاوت. The World’s End ترکیبی از کمدی، علمیتخیلی و درام است و داستان آن با تهدیدی برای موجودیت جهان گره میخورد.
آیا Avengers: Infinity War درباره پایان جهان است؟
Avengers: Infinity War در مقیاسی حتی بزرگتر از پایان دنیا عمل میکند و سرنوشت کل جهان هستی را در معرض خطر قرار میدهد. نقشه تانوس برای از بین بردن نیمی از حیات در جهان، پیامدهایی گسترده برای زمین و شخصیتهای فیلم دارد.
بهترین فیلم درباره پایان دنیا با موضوع هیولاها کدام است؟
در این فهرست، Godzilla: Final Wars (2004) نماینده فیلمهای هیولایی است. این اثر با حضور تعداد زیادی از هیولاهای مجموعه گودزیلا، تخریب گسترده در سراسر جهان را به تصویر میکشد.
تفاوت فیلمهای آخرالزمانی و پساآخرالزمانی چیست؟
فیلمهای آخرالزمانی معمولاً درباره وقوع یا جلوگیری از یک فاجعه عظیم و پایان جهان هستند؛ اما فیلمهای پساآخرالزمانی اغلب داستان را پس از وقوع فاجعه دنبال میکنند و بر زندگی بازماندگان در دنیای نابودشده تمرکز دارند.
آیا فیلمهای Mad Max درباره پایان دنیا هستند؟
فیلمهای Mad Max عمدتاً در دسته آثار پساآخرالزمانی قرار میگیرند؛ به همین دلیل در این فهرست که تمرکز آن روی خودِ پایان دنیا یا جلوگیری از وقوع آن است، قرار نگرفتهاند.
آیا Threads یک فیلم ترسناک است؟
Threads در دستهبندی رسمی، بیشتر یک درام و تریلر علمیتخیلی محسوب میشود، اما فضای بسیار تاریک و واقعگرایانه آن باعث شده از آن بهعنوان یکی از آثار بسیار هولناک درباره جنگ هستهای یاد شود.
کدام فیلمهای این فهرست ارزش تماشای دوباره دارند؟
انتخاب فیلم برای تماشای دوباره به سلیقه مخاطب بستگی دارد. اگر به کمدی سیاه علاقه دارید، Dr. Strangelove گزینهای متفاوت است؛ برای علمیتخیلی و اکشن میتوان سراغ Independence Day و Avengers: Infinity War رفت و اگر به آثار واقعگرایانه و تلخ درباره جنگ هستهای علاقه دارید، Threads و The Day After انتخابهای این فهرست هستند.
