نقد فیلم «تهران کنارت»؛ تصویر شیک از تهران، روایت سطحی از رابطه‌ها

چارسو پرس: فیلم «تهران کنارت» ساخته علی بهراد، اثری خوش‌رنگ و لعاب است که می‌خواهد درباره روابط نسل جوان و زندگی شهری در تهران حرف بزند، اما در نهایت بیش از آنکه به یک روایت عمیق و دراماتیک تبدیل شود، در سطح موقعیت‌ها و جلوه‌های بصری باقی می‌ماند.

تصویر متفاوت از تهران در سینمای امروز ایران

یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های فیلم، تصویر شیک، مدرن و رنگارنگی است که از شهر تهران ارائه می‌دهد. در سال‌های اخیر، بخش قابل توجهی از فیلم‌های مهم سینمای ایران—از آثار سعید روستایی، محمد کارت، کاظم دانشی و دیگر فیلمسازان جوان—بیشتر بر بازنمایی فقر، حاشیه‌نشینی، بحران‌های اجتماعی و فضاهای تلخ شهری تمرکز داشته‌اند.

در چنین شرایطی، نمایش تهرانِ مدرن، پرتحرک و پر از فروشگاه‌ها و فضاهای شهری جذاب در «تهران کنارت» برای مخاطب تازگی دارد. فیلم تلاش می‌کند از این منظر تصویری متفاوت از زندگی شهری ارائه دهد؛ رویکردی که پیش‌تر نیز در برخی آثار مانند تجربه‌های رسول صدرعاملی در «قایق‌سواری در تهران» دیده شده بود و با اقبال جشنواره‌ای نیز مواجه شد.

نمایش آنچه مخاطب از قبل می‌داند

با وجود این، مسئله اصلی فیلم در سطح روایت و مضمون شکل می‌گیرد. «تهران کنارت» درباره رابطه و مناسبات نسل جوان است؛ نسلی که دچار سرگشتگی است، روابطش عمق چندانی ندارد، پایدار نمی‌ماند و به‌راحتی از رابطه‌ها عبور می‌کند.

اما نکته اینجاست که این‌ها برای مخاطب امروز، موضوعات ناشناخته‌ای نیستند. فیلم در واقع به جای واکاوی این وضعیت، بیشتر به نمایش آن بسنده می‌کند. در حالی که قرار نیست سینما صرفاً نقش یک ناظر را داشته باشد یا صرفاً موقعیت‌ها را ثبت کند؛ انتظار می‌رود این موقعیت‌ها به درستی دراماتیزه شوند.

ضعف در شخصیت‌پردازی و فقدان عمق روایی

در «تهران کنارت»، رابطه شخصیت‌های اصلی یعنی پاشا و لیلی با بازی علی شادمان و آناهیتا افشار، به جای آنکه ساخته و پرداخته شود، بیشتر «تماشا» می‌شود. مخاطب از همان ابتدا وارد جهان دو جوان می‌شود؛ جهانی که در آن همه چیز سبک، بی‌دغدغه و سرخوشانه به نظر می‌رسد، اما فیلم فرصت نمی‌دهد این رابطه به عمق برسد.

در واقع نه گذشته شخصیت‌ها روشن است، نه جهان ذهنی مشخصی دارند و نه انگیزه‌ها و خواسته‌هایشان به شکل دقیق تعریف شده است. نتیجه این می‌شود که رابطه مرکزی فیلم فاقد ریشه و باورپذیری دراماتیک باقی می‌ماند.

روایت غیرخطی و پراکندگی ساختار فیلم

فیلم از روایت غیرخطی و فلش‌بک‌های متعدد استفاده می‌کند تا جذابیت بیشتری ایجاد کند، اما این انتخاب در برخی بخش‌ها به جای انسجام، باعث پراکندگی روایت شده است.

اگرچه این ساختار می‌توانست در صورت پرداخت دقیق‌تر، به تعلیق و کشش داستان کمک کند، اما در عمل بیشتر به مجموعه‌ای از موقعیت‌های پراکنده تبدیل شده که در کنار هم یک مسیر منسجم روایی نمی‌سازند. در نتیجه فیلم در سطح موقعیت باقی می‌ماند و از تبدیل شدن به یک روایت کامل بازمی‌ماند.

مقایسه با سینمای جهانی و فقدان لایه‌های روان‌شناختی

فیلم در نمایش روابط جوانان، از سطح تحلیل و واکاوی فراتر نمی‌رود. در حالی که بخش مهمی از سینمای معاصر جهان—even در آثار ساده‌تر تلاش می‌کند به لایه‌های پنهان شخصیت‌ها، زخم‌های گذشته و پیچیدگی‌های روانی انسان نزدیک شود، «تهران کنارت» ترجیح می‌دهد در سطح بماند.

برای مثال، در فیلم‌هایی مانند «Drama» محصول ۲۰۲۶، رابطه انسانی نه صرفاً یک سوژه، بلکه ابزاری برای ورود به لایه‌های روان‌شناختی و اجتماعی شخصیت‌هاست؛ از شکل‌گیری رابطه تا فروپاشی و بازسازی آن. اما در «تهران کنارت» چنین مسیری شکل نمی‌گیرد و رابطه بیشتر به یک وضعیت ثابت تبدیل می‌شود.

بازی‌های قابل قبول در دل فیلمنامه‌ای ضعیف

با وجود ضعف‌های فیلمنامه، فیلم در بخش بازیگری عملکرد قابل قبولی دارد. آناهیتا افشار یکی از بهترین نقش‌آفرینی‌های خود را ارائه می‌دهد و موفق می‌شود به شخصیتی که فیلمنامه جزئیات چندانی در اختیارش نگذاشته، جان ببخشد.

علی شادمان نیز بازی روان و قابل قبولی دارد و زوج اصلی فیلم از معدود نقاط قوت آن محسوب می‌شوند. با این حال، حضور کوتاه برخی بازیگران شناخته‌شده مانند علی مصفا تأثیر دراماتیکی چندانی در روایت ندارد و بیشتر در حد حضورهای کوتاه باقی می‌ماند.

فروش بالا و نقش حواشی در موفقیت گیشه

نکته قابل تأمل دیگر، نسبت فروش فیلم با کیفیت و میزان رضایت مخاطبان است. «تهران کنارت» در کمتر از یک ماه بیش از ۳۰ میلیارد تومان فروش داشته و پس از فیلم «آنتیک» در رتبه دوم گیشه قرار گرفته است.

بخشی از این موفقیت به حواشی مربوط به توقیف، ممیزی و فضای تبلیغاتی پیرامون فیلم بازمی‌گردد؛ عواملی که کنجکاوی مخاطب را افزایش داده و در جذب تماشاگر نقش داشته‌اند. با این حال، نظرات ثبت‌شده مخاطبان در برخی پلتفرم‌ها نشان می‌دهد که در کنار طرفداران، حجم قابل توجهی از نقدها نیز نسبت به فیلم وجود دارد.

جمع‌بندی؛ تجربه‌ای خوش‌ظاهر اما کم‌عمق

در مجموع، «تهران کنارت» تلاش می‌کند تصویری متفاوت از تهران و روابط نسل جوان ارائه دهد، اما در نهایت درگیر ضعف‌های جدی فیلمنامه و شخصیت‌پردازی می‌شود. فیلم علی بهراد نسبت به اثر قبلی او «تصور»، گامی رو به عقب محسوب می‌شود و نشان می‌دهد که فرم بصری جذاب، بدون پشتوانه روایی قوی، نمی‌تواند یک اثر سینمایی ماندگار بسازد.