مستند ۱۴ ساله ویم وندرس درباره پیتر زومتور در ونیز؛ برد پیت چگونه وارد پروژه شد؟
چارسو پرس: ساخته ویم وندرس، مستندی سهبعدی درباره پیتر زومتور، معمار برنده جایزه پریتزکر است که بهطور ویژه طراحی و ساخت گالریهای دیوید گفن در موزه هنر شهرستان لسآنجلس را بررسی میکند.
این فیلم که حاصل ۱۴ سال همکاری وندرس با این معمار است، برای نخستین بار در جشنواره فیلم ونیز به نمایش درمیآید. زومتور در این مستند توضیح میدهد که چگونه طراحی ساختمانهایش را به گونهای پیش میبرد که با محیط اطراف خود هماهنگ باشند و در خدمت افرادی قرار بگیرند که قرار است از آنها استفاده کنند.
آغاز همکاری ویم وندرس و پیتر زومتور
وندِرس نخستین بار زمانی با آثار زومتور آشنا شد که این معمار در رقابتی برای طراحی یک ساختمان گالری در برلین، روبهروی موزه نویِس، شرکت کرده بود.
وندِرس میگوید: «ساختمان فوقالعاده به نظر میرسید، اما ساخته نشد.»
در میان افرادی که در این مستند حضور دارند، نامهایی چون آوا دوورنی، ورنر هرتسوگ، اور اندرسون، سوفی هانگر، طارق عطویی و آئویی یامادا دیده میشود؛ یامادا پیشتر نیز در فیلم «روزهای کامل» ساخته وندرس بازی کرده بود.
برد پیت نیز تهیهکننده اجرایی From Inside Out است.
در ادامه، ویم وندرس در پاسخ به پرسشهای ورایتی درباره این فیلم، روند شکلگیری پروژه و همکاری طولانیمدتش با زومتور را توضیح داده است.
نخستین دیدار وندرس با پیتر زومتور چه زمانی بود؟
به مناسبت سیزدهمین دوسالانه معماری، فیلم کوتاهی درباره او ساختم با عنوان «یادداشتهایی از یک روز در زندگی یک معمار». خیلی خوب با هم کنار آمدیم و تصمیم گرفتیم با یکدیگر «کاری واقعی» انجام دهیم؛ یک فیلم بلند.
چه چیزی باعث شد بخواهید درباره او فیلم بسازید؟
من از دوران کودکی به معماری علاقه داشتم و همیشه میخواستم درباره کار یک معمار بیشتر بدانم.
زومتور به نظرم شریک ایدهآلی بود، چون آثارش واقعاً در حال بازاندیشی در بنیانهای معماری است؛ در اینکه معماری چیست و چه چیزی میتواند باشد.
چه ویژگیای در معماری زومتور وجود داشت که آن را به موضوع مناسبی برای یک فیلم تبدیل میکرد؟
این واقعیت که زومتور به شیوهای کاملاً رادیکال کار میکند.
او برای هر ساختمان، هم در مرحله طراحی و هم در روند ساخت، بیشتر از بسیاری از همکارانش وقت میگذارد.
او مانند دیگر هنرمندان معتقد است که یک ساختمان با تأیید نقشهها به پایان نمیرسد؛ بلکه ساختمان فقط در جریان ساخت شکل نهایی خود را پیدا میکند.
من هم بهعنوان یک فیلمساز همین رویکرد را دارم.
چرا تصمیم گرفتید فیلم را به شکل سهبعدی بسازید؟
هیچ زبان بصری دیگری به اندازه سهبعدی برای معماری مناسب نیست.
درباره نقش افرادی که در فیلم حضور دارند توضیح میدهید؟ آیا آنها بازیگر هستند؟
آنها «بازیگر» نیستند.
آنها انسانهای واقعی هستند که از ساختمانهای پیتر زومتور بازدید میکنند یا در آنها زندگی میکنند.
آنها این مکانها را میبینند و مخاطب نیز این فضاها را از طریق نگاه آنها میبیند و تجربه میکند.
آیا ساخت گالریهای دیوید گفن برای فیلم نقطه عطفی محسوب میشد؟
کاملاً.
ما زمانی فیلم را شروع کرده بودیم که ساخت ساختمان جدید موزه هنر شهرستان لسآنجلس به واقعیت تبدیل شد و دیگر صرفاً یک پروژه نبود.
پیتر و من توافق کردیم که فیلم حتماً باید این نقطه عطف در کارنامه او را شامل شود و آنچه تا آن زمان یک «مشاهده بلندمدت» بود، حالا به یک مشاهده طولانیتر تبدیل شد.
در همان مقطع با برد پیت نیز آشنا شدم؛ او از حامیان جدی ساختمان زومتور بود و حتی در برابر شورای شهر از این پروژه دفاع کرده بود. او پذیرفت که برای ساخته شدن فیلم کمک کند.
زومتور چگونه در ساخت فیلم مشارکت داشت؟
ما طی ۱۴ سال، بارها و بارها همراه با زومتور فیلمبرداری کردیم؛ هم در دفتر او در سوئیس و هم در نقاط مختلف جهان.
او همیشه برای فیلم ما وقت میگذاشت، آرشیوهایش را در اختیارمان قرار میداد و به تکتک پرسشهای من پاسخ میداد.
این همکاری طولانی به ما اجازه داد تا نه فقط ساختمانهای زومتور، بلکه روند شکلگیری نگاه او به معماری را نیز دنبال کنیم.
«From Inside Out» در جشنواره ونیز
مستند From Inside Out: The Architecture of Peter Zumthor در سال ۲۰۲۶ در بخش Venice Open – خارج از مسابقه جشنواره فیلم ونیز حضور دارد. این فیلم ۱۱۴ دقیقهای محصول مشترک آلمان و سوئیس است و در ۶ سپتامبر ۲۰۲۶ در سالن سالا گرانده جشنواره به نمایش درمیآید.
این فیلم حاصل بیش از ۱۴ سال همکاری وندرس و زومتور است و با استفاده از فیلمبرداری سهبعدی، مخاطب را به درون فضاهای طراحیشده توسط این معمار میبرد؛ رویکردی که به جای تمرکز صرف بر ظاهر ساختمانها، تجربه انسانها از این فضاها را در مرکز توجه قرار میدهد.
اطلاعات فیلم
نام فیلم: From Inside Out: The Architecture of Peter Zumthor
کارگردان: ویم وندرس
موضوع: معماری، مستند
محصول: آلمان، سوئیس
مدت: ۱۱۴ دقیقه
فرمت: سهبعدی
بازیگران/حاضران: پیتر زومتور، آوا دوورنی، ورنر هرتسوگ، اور اندرسون، سوفی هانگر، طارق عطویی، آئویی یامادا و دیگران
تهیهکننده اجرایی: برد پیت
جشنواره: جشنواره فیلم ونیز ۲۰۲۶، بخش Venice Open – خارج از مسابقه
نخستین نمایش جهانی: ۶ سپتامبر ۲۰۲۶
جمعبندی
From Inside Out ادامه علاقه ویم وندرس به ساخت مستندهایی درباره هنرمندان و جهان خلاق آنهاست. این بار او به جای موسیقی یا رقص، دوربین خود را به دنیای معماری برده و طی ۱۴ سال، مسیر همکاری با پیتر زومتور را دنبال کرده است. حضور برد پیت بهعنوان تهیهکننده اجرایی نیز نتیجه علاقه جدی او به معماری زومتور و بهویژه پروژه گالریهای دیوید گفن در لسآنجلس است.
