نقد فیلم «Artificial»؛ طنز تکنولوژی لوکا گوادانینو درباره سم آلتمن
- لوکا گوادانینو در «Artificial» داستان شکل‌گیری OpenAI و سم آلتمن را به یک کمدی تند و گزنده تبدیل کرده است؛ فیلمی با بازی اندرو گارفیلد که نگاه بدبینانه‌ای به آینده هوش مصنوعی دارد.
چارسو پرس: فیلم «Artificial» ساخته لوکا گوادانینو، داستان شکل‌گیری OpenAI و ظهور سم آلتمن را در قالب یک کمدی هجوآمیز روایت می‌کند؛ فیلمی با بازی اندرو گارفیلد که تلاش دارد رابطه میان جاه‌طلبی، هوش مصنوعی و قدرت را به تصویر بکشد، اما به‌گفته منتقد گاردین، در نهایت بیش از آنکه یک فیلم منسجم باشد، شبیه یک یادداشت سیاسی و اجتماعی طولانی است.
این فیلم که در جشنواره فیلم نیویورک به نمایش درآمده، نگاهی صریح و تند به آلتمن و فضای حاکم بر شرکت‌های فناوری دارد و او را شخصیتی فرصت‌طلب و فاقد وجدان اخلاقی ترسیم می‌کند. با این حال، مشکل اصلی «Artificial» از نگاه این نقد، نه در موضع آن، بلکه در نحوه تبدیل این موضع به یک اثر سینمایی است.
«Artificial»؛ داستان شکل‌گیری OpenAI
داستان فیلم از سال ۲۰۰۳ آغاز می‌شود؛ زمانی که ایلیا سوتسکِوِر، نابغه جوان ریاضی با بازی یورا بوریسوف، برای پیدا کردن شغل به دفتر جف هینتون با بازی مارک رایلنس می‌رود؛ دانشمندی که به‌عنوان یکی از پدران هوش مصنوعی شناخته می‌شود.
هینتون از سوتسکِوِر درباره رابطه میان دانش و صبر می‌پرسد؛ جمله‌ای که از همان ابتدا نشان می‌دهد فیلم قرار است نگاه کاملاً جدی و در عین حال طعنه‌آمیزی به شخصیت‌های داستان داشته باشد.
چند سال بعد، فناوری هینتون و سوتسکِوِر شروع می‌کند به عملکردی شبیه ذهن انسان؛ از جمله توانایی تشخیص گربه و سگ. اما سوتسکِوِر به‌تدریج از آنچه جاه‌طلبی محافظه‌کارانه هینتون می‌داند، فاصله می‌گیرد.
در همین مقطع، ایلان ماسک با بازی آیک بارینهولتز، سوتسکِوِر را با سم آلتمن آشنا می‌کند. آلتمن که به‌تازگی اپلیکیشن Loopt را به قیمت ۴۰ میلیون دلار فروخته، در فیلم وارد مسیری می‌شود که در نهایت به شکل‌گیری OpenAI و یکی از بحث‌برانگیزترین شرکت‌های فناوری جهان منجر خواهد شد.
سم آلتمن در «Artificial»؛ اندرو گارفیلد در نقش یک غول فناوری
یکی از مهم‌ترین نقاط قوت فیلم، بازی اندرو گارفیلد در نقش سم آلتمن است.
آلتمن در فیلم از یک چهره جوان و جاه‌طلب به شخصیتی تبدیل می‌شود که هرچه قدرت بیشتری پیدا می‌کند، خودشیفته‌تر و فرصت‌طلب‌تر به نظر می‌رسد.
گارفیلد این تغییر را با نوعی بازی اغراق‌شده و طعنه‌آمیز پیش می‌برد. در روایت فیلم، آلتمن ابتدا شخصیتی جذاب و تا حدی معصوم به نظر می‌رسد، اما به‌تدریج وجه دیگری از شخصیتش آشکار می‌شود؛ فردی که در برابر پرسش‌های اخلاقی درباره محصولش، بیشتر نگران موقعیت و قدرت خودش است.
یکی از نقاط اوج این مسیر، ماجرای برکناری آلتمن از مدیرعاملی OpenAI و بازگشت او تنها پنج روز بعد است. فیلم این اتفاق را به شکلی کمدی و گزنده به تصویر می‌کشد.
در یکی از صحنه‌ها، وقتی اعضای هیئت‌مدیره نگرانی‌های اخلاقی خود را مطرح می‌کنند، آلتمن با لحنی کودکانه می‌گوید: «آنها با من خیلی بد رفتار می‌کنند.»
این نگاه هجوآمیز بخش مهمی از شخصیت‌پردازی فیلم است.
ایلیا سوتسکِوِر و رؤیای پایان درد و تنهایی
در طرف دیگر داستان، ایلیا سوتسکِوِر قرار دارد؛ شخصیتی که فیلم او را خوش‌بین، آرمان‌گرا و تا حدی گرفتار توهمات تکنولوژیک نشان می‌دهد.
با پیشرفت هوش مصنوعی، سوتسکِوِر معتقد است این فناوری می‌تواند مشکلات بنیادین انسان را حل کند. او حتی پیش‌بینی می‌کند که درد و تنهایی روزی از میان خواهند رفت.
فیلم این خوش‌بینی را با موسیقی عمداً اغراق‌شده و فضایی شبیه فیلم‌های ترسناک همراه می‌کند؛ گویی وعده یک آینده بهتر از همان ابتدا نشانه‌ای برای ورود به یک کابوس است.
درام اصلی «Artificial» نیز از تقابل همین دو نگاه شکل می‌گیرد: آرمان‌گرایی سوتسکِوِر در برابر جاه‌طلبی شخصی آلتمن.
لوکا گوادانینو در قلمرو کمدی
«Artificial» از نظر لحن، متفاوت از بسیاری از آثار قبلی لوکا گوادانینو است و می‌توان آن را آشکارا کمدی‌ترین فیلم این فیلمساز دانست.
فیلمنامه را سایمون ریچ، نویسنده و مقاله‌نویس نیویورکر، نوشته است و طنز فیلم اغلب به سمت هجو مستقیم شخصیت‌ها و فرهنگ سیلیکون‌ولی می‌رود.
با این حال، همین ویژگی برای فیلم به یک نقطه ضعف نیز تبدیل شده است. بخشی از شوخی‌ها بیش از اندازه مستقیم هستند و در بعضی لحظات فیلم بیشتر به یک اسکچ کمدی طولانی شباهت پیدا می‌کند تا یک درام سینمایی.
بازی آیک بارینهولتز در نقش ایلان ماسک نیز در این نقد چندان موفق ارزیابی نشده است. به نظر منتقد، او در برخی صحنه‌ها بیشتر شبیه مایک مایرز در حال تقلید از ماسک در برنامه «Saturday Night Live» است تا خود ماسک.
فیلمی که گاهی بیش از اندازه توضیح می‌دهد
یکی از انتقادهای اصلی به «Artificial»، استفاده از استعاره‌های بصری آشکار است.
در یکی از صحنه‌ها، فردی بی‌خانمان با عینک واقعیت مجازی دیده می‌شود و در بخش دیگری، فیلم ناگهان وارد نمایی شبیه شبیه‌ساز رانندگی می‌شود که در آن یک خودرو از روی پل گلدن گیت و میان مه عبور می‌کند.
از نگاه منتقد، معنای این تصاویر بیش از اندازه واضح است: بشر در حال برداشتن یک گام خطرناک به سوی ناشناخته‌هاست.
این مشکل در موسیقی فیلم نیز دیده می‌شود. دیمون آلبارن موسیقی «Artificial» را ساخته و یکی از قطعات اصلی فیلم نیز متعلق به اوست، اما منتقد معتقد است ترانه آن‌قدر مستقیم و شعاری است که حتی می‌توانست برای یک آگهی تبلیغاتی مورد استفاده قرار بگیرد.
«Artificial» و ترس از آینده هوش مصنوعی
با وجود انتقادها، فیلم در برخی لحظات موفق می‌شود فضای واقعاً نگران‌کننده‌ای ایجاد کند.
در بخش پایانی، آلتمن در یک تک‌گویی درباره آینده هوش مصنوعی هشدار می‌دهد: کشورها ممکن است سقوط کنند، صنایع از بین بروند و سازندگان این فناوری خودشان مسئول ورود بشر به دنیایی تازه شوند.
این بخش از فیلم به یکی از جدی‌ترین پرسش‌های «Artificial» تبدیل می‌شود: اگر شرکت‌های فناوری خودشان می‌دانند فناوری جدید چه خطرهایی دارد، چرا همچنان با سرعت به سوی آن حرکت می‌کنند؟
فیلم همچنین در بستری ساخته شده که سینما بیش از گذشته به سراغ غول‌های فناوری رفته است. در ماه‌های آینده نیز فیلم‌هایی درباره ایلان ماسک، الیزابت هولمز و مارک زاکربرگ در راه هستند؛ آثاری که تلاش می‌کنند تغییرات فناوری و تأثیر آن بر جامعه را تقریباً هم‌زمان با وقوعشان به تصویر بکشند.
یک فیلم جسور اما نامنسجم
مشکل «Artificial» از نگاه این نقد آن نیست که موضع مشخصی دارد؛ اتفاقاً فیلم در این زمینه کاملاً صریح است.
مشکل این است که گوادانینو گاهی به جای ساختن یک فیلم درباره پیچیدگی‌های شخصیت‌ها و دنیای فناوری، صرفاً به مخاطب می‌گوید که باید از آینده بترسد.
در نتیجه، فیلم در برخی لحظات به یک مقاله یا یادداشت سیاسی-اجتماعی تبدیل می‌شود که شخصیت‌ها را برای اثبات یک دیدگاه به کار می‌گیرد.
اندرو گارفیلد یکی از جذاب‌ترین عناصر فیلم است و چند لحظه واقعاً تلخ و تکان‌دهنده نیز در «Artificial» وجود دارد، اما از نگاه منتقد، فیلم می‌توانست کوتاه‌تر، تندتر و منسجم‌تر باشد.
در نهایت، «Artificial» آینه‌ای است که گوادانینو مقابل دنیای فناوری می‌گیرد؛ اما مشکل اینجاست که گاهی آن‌قدر از تصویری که در آینه می‌بیند مطمئن است که فراموش می‌کند خود آینه هم می‌تواند بخشی از داستان باشد.
اطلاعات فیلم «Artificial»
- عنوان: Artificial
- کارگردان: لوکا گوادانینو
- فیلمنامه: سایمون ریچ
- بازیگران: اندرو گارفیلد، یورا بوریسوف، مارک رایلنس، آیک بارینهولتز، مونیکا باربارو
- موضوع: شکل‌گیری OpenAI و رقابت بر سر آینده هوش مصنوعی
- موسیقی: دیمون آلبارن
- جشنواره: جشنواره فیلم نیویورک
- اکران آمریکا: ۲۵ دسامبر
- اکران استرالیا: ۲۱ ژانویه
-
اکران بریتانیا: ۲۷ ژانویه
امتیاز تحریریه
کارگردانی
فیلمنامه
بازیگری
جنبه‌های فنی (فیلمبرداری، تدوین، موسیقی و...)
ارزش تماشا
امتیاز تحریریه به این فیلم
