نقد فیلم «زن خانه‌دار»؛ بازی درخشان نائومی واتس در داستانی درباره گذشته نازیستی
- نائومی واتس در فیلم نخست بن شیرینیان، نقش زنی مهاجر در حومه نیویورک دهه ۱۹۶۰ را بازی می‌کند که کمال‌گرایی خانگی‌اش رازی هولناک را پنهان کرده است؛ تریلری مبتنی بر یک پرونده واقعی که با وجود بازی قدرتمند واتس، در پرداخت داستان و شخصیت‌های مکمل کم می‌آورد.
چارسو پرس: مدت زیادی طول نمی‌کشد تا مخاطب، حتی پیش از آنکه مقام‌های مسئول به راز هرمینه رایان، با نام خانوادگی پیشین براون‌اشتاینر، پی ببرند، متوجه حقیقت پنهان زندگی او شود. شاید این افشاگری زودهنگام نتیجه کارگردانی و فیلمنامه‌ای باشد که بیش از اندازه بر نشانه‌گذاری تأکید می‌کنند؛ اما در عین حال، کیفیت و دقت بازی نائومی واتس را نیز برجسته می‌سازد. او اغلب یک قدم جلوتر از خود فیلم حرکت می‌کند.
فیلم نخست بن شیرینیان، داستانی واقعی درباره پرونده‌ای مرتبط با تعقیب یک نازی در نیویورکِ میانه دهه ۱۹۶۰ است. اثر زمانی بیشترین جذابیت را دارد که به مطالعه شخصیتی زنی تبدیل می‌شود که نه‌فقط به اطرافیانش، بلکه به خودش نیز دروغ می‌گوید.
بااین‌حال، تریلر تحقیقی فیلم که قرار است این فریبکاری را آشکار کند، به‌اندازه کافی پرداخت نشده است. شخصیت روزنامه‌نگارِ در حال تحقیق، با بازی تای شرایدن، و مأمور اداره مهاجرت، با بازی مایکل امپریولی، هیچ‌کدام به‌اندازه کافی در برابر شخصیت پیچیده‌تر هرمینه قرار نمی‌گیرند تا کشمکش دراماتیک مؤثری شکل بگیرد.
کارگردانی و فیلمنامه؛ رازهایی که زودتر از موعد آشکار می‌شوند
این موضوع برای فیلم‌سازی که نخستین اثر بلند خود را می‌سازد، سوژه‌ای جاه‌طلبانه است. شیرینیان، که اهل مونترال است و بخش عمده فیلم را نیز در همین شهر فیلمبرداری کرده، با وقار و جدیتی چشمگیر کارگردانی می‌کند. بااین‌حال، او تمایل دارد نشانه‌هایی را که آلیسا هیل، فیلمنامه‌نویس تازه‌کار اثر، از قبل در متن قرار داده است، بیش از اندازه برجسته کند.
فیلم از طراحی صحنه و لباس خوش‌ساخت و حال‌وهوای تاریخی صیقلی برخوردار است و گروه بازیگران شناخته‌شده‌ای دارد. در کنار واتس، لوک ایوانز در نقشی حضور دارد که کمتر از ظرفیت او استفاده می‌کند و لنا اولین نیز در مدت حضور کوتاهش تأثیری قدرتمند بر جای می‌گذارد.
با وجود کاستی‌ها، «The Housewife» از آن دسته درام‌های جدی و بزرگسالانه است که می‌تواند در سینماهای هنری و خارج از فصل جوایز نیز مخاطب خود را پیدا کند.
نائومی واتس در نقش هرمینه؛ زنی میان ظاهر آراسته و اضطراب درونی
از همان ابتدا، لبخند همیشگی هرمینه نوعی شکنندگی و اضطراب پنهان دارد؛ لبخندی که انگار با زحمت بر چهره‌اش نگه داشته شده است. البته در آغاز نمی‌توان به‌سادگی فهمید که این نگرانی از کجا سرچشمه می‌گیرد.
هرمینه پس از آشنایی با همسرش، راسل، با بازی لوک ایوانز، در اتریشِ پس از جنگ جهانی دوم، همراه او به ایالات متحده مهاجرت کرده است. نزدیک به یک دهه از زندگی‌اش در نیویورک می‌گذرد، اما هنوز احساس می‌کند کاملاً به جامعه جدید تعلق ندارد. لهجه آلمانی پررنگش یکی از نشانه‌های این فاصله است و حالا مصاحبه پیش روی او برای دریافت شهروندی آمریکا، اضطرابش را بیشتر کرده است.
بااین‌حال، شاید هرمینه بیش از اندازه نگران باشد. زنان کلیسای محله او را یکی از اعضای خود می‌دانند، شیرینی‌های جو دوسر و کشمش او طرفداران فراوانی دارند و وقتی سرانجام زمان مصاحبه فرا می‌رسد، او به‌آسانی آنتونی دی‌ویتو، مأمور اداره مهاجرت با بازی مایکل امپریولی، را تحت تأثیر قرار می‌دهد. هرمینه با صدایی صمیمی و ظاهری متقاعدکننده، از رؤیای آمریکایی و فرصت‌هایی که کشور جدیدش در اختیار او گذاشته، سخن می‌گوید.
او در ستایش سرزمین تازه‌اش می‌گوید: «اینجا می‌توانی هر کسی باشی که می‌خواهی.»
این جمله نخستین نشانه آشکار فیلم است که می‌گوید همه‌چیز آن‌طور که به نظر می‌رسد نیست.
ورود روزنامه‌نگار؛ آغاز شکاف در زندگی هرمینه
وقتی جوزف لیلیولد، خبرنگار روزنامه نیویورک تایمز با بازی تای شرایدن، برای گفت‌وگو با همسر هرمینه به خانه آن‌ها می‌آید، واکنش زن کمتر از آن چیزی که انتظار می‌رود، غافلگیرانه است.
خبرنگار به او نمی‌گوید که بر اساس اطلاعاتی که دریافت کرده، برای پیگیری موضوع آمده است. این اطلاعات به سایمون ویزنتال، شکارچی مشهور جنایتکاران نازی اهل اتریش، مربوط می‌شود؛ شخصیتی که در روایت فیلم آن‌قدر که انتظار می‌رود مورد توجه قرار نمی‌گیرد.
بااین‌حال، به نظر می‌رسد هرمینه حتی اگر از جزئیات مأموریت خبرنگار خبر نداشته باشد، چندان هم از احتمال چنین اتفاقی غافلگیر نمی‌شود.
شیرینیان و هیل برای ایجاد نوعی پیچش داستانی، اطلاعات را با دشواری و تأخیر در اختیار مخاطب می‌گذارند. مهم‌ترین ترفند آن‌ها عقب‌انداختن معرفی راسل است؛ تأخیری که بیش از اندازه مشکوک به نظر می‌رسد.
اما این تلاش‌ها ارزش چندانی ندارند. حتی اگر مخاطب از جزئیات پرونده واقعی آگاه نباشد، احتمالاً خیلی زود حقیقت را حدس می‌زند. دلیل اصلی نیز روشن است: شخصیت هرمینه و بازی هم‌زمان پیچیده و فریبنده واتس، نیروی محرک واقعی فیلم‌اند.
هرمینه زنی است که وقتی داستان زندگی‌اش زیر سؤال می‌رود، روایت او بارها تغییر می‌کند؛ تا جایی که مخاطب حتی به این فکر می‌افتد که آیا خود او هم می‌داند کدام روایت را باور دارد. همین ویژگی به‌اندازه کافی جذاب است تا فیلم را پیش ببرد و نیازی به افشاگری‌های حساب‌شده و پیچش‌های پی‌درپی باقی نمی‌گذارد.
شخصیت‌های مکمل؛ روزنامه‌نگاری که فقط اطلاعات جمع می‌کند
در مقابل، روزنامه‌نگار جوان با بازی تای شرایدن هیچ‌گاه به چیزی بیش از ابزاری برای جمع‌آوری اطلاعات تبدیل نمی‌شود. دیالوگ‌های او نیز اغلب به شکلی مصنوعی برای توضیح اطلاعات داستان طراحی شده‌اند؛ گاهی چنان مستقیم که انگار سازندگان به هوش مخاطب اعتماد ندارند.
برای مثال، وقتی هرمینه می‌گوید در سال ۱۹۵۸ ازدواج کرده است، خبرنگار با تعجب می‌پرسد: «بعد از جنگ؟» پرسشی که به‌جای پیش‌بردن درام، بیشتر ساده‌انگارانه به نظر می‌رسد.
در بخشی از فیلم، نشانه‌هایی از کشش عاطفی میان شخصیت خبرنگار و هرمینه، با اختلاف سنی قابل‌توجه میان آن‌ها، مطرح می‌شود. این ایده در ابتدا کنجکاوی‌برانگیز است، اما فیلم آن را به‌اندازه کافی گسترش نمی‌دهد.
«The Housewife» علاقه چندانی به کاوش در موقعیت‌های اخلاقی منحرف، مبهم یا ناراحت‌کننده ندارد. در عوض، در پرده سوم به سمت درامی دادگاهی می‌رود که پرداخت آن نسبتاً گذرا و شتاب‌زده است.
پایان‌بندی؛ وقتی فیلم فرصت شخصیت اصلی را از دست می‌دهد
حتی ظرافتی که واتس تا پیش از بخش پایانی در تغییر تدریجی حالات شخصیتش نشان داده، در پایان فیلم تا حدی فشرده و کم‌رنگ می‌شود. بااین‌حال، لنا اولین در نقش زنی که از هولوکاست جان سالم به در برده و حامل حقیقت‌هایی تلخ و تعیین‌کننده است، در دو صحنه حضوری قدرتمند دارد؛ صحنه‌هایی که بی‌سروصدا، بنیان تصویری را که فیلم از شخصیت‌ها ساخته است، ویران می‌کنند.
شیرینیان فیلم را در مدت‌زمان نسبتاً فشرده ۱۰۲ دقیقه به پایان می‌رساند. اما پس از یک ساعت آغازین که با تعلیق آهسته و حساب‌شده پیش می‌رود، بخش باقی‌مانده به فضای بیشتری برای نفس‌کشیدن نیاز دارد.
درست زمانی که فیلم به موقعیت‌های پرخطرتر و جذاب‌تر نزدیک می‌شود، برای رسیدن به پایان شتاب می‌گیرد و از همان زاویه دیدی فاصله می‌گیرد که می‌توانست مهم‌ترین نقطه قوت آن باشد: نگاه زنی که روایتش از گذشته قابل اعتماد نیست.
بااین‌حال، فیلم یادآوری ارزشمندی است از توانایی‌های نائومی واتس؛ بازیگری که در شماری از آثار اخیرش یا به‌اندازه کافی به کار گرفته نشده یا با نقش‌هایی روبه‌رو بوده که فرصت چندانی برای نمایش قابلیت‌هایش فراهم نکرده‌اند. این بار، او نقشی در اختیار دارد که با حضور سینمایی انعطاف‌پذیر و تا حدی رازآلودش تناسب دارد و می‌تواند از آن شخصیتی پیچیده و تماشایی بسازد.
«The Housewife» فیلمی است که بخش عمده جذابیت خود را از بازی نائومی واتس می‌گیرد. او در نقش زنی که میان هویت کنونی و گذشته پنهانش گرفتار شده، به شخصیتی پیچیده جان می‌دهد؛ زنی که حتی در لحظات صمیمیت و آرامش نیز نمی‌توان به روایتش اعتماد کامل داشت.
بااین‌حال، فیلم در تبدیل این ظرفیت به یک تریلر روان‌شناختی قدرتمند موفقیت کامل به دست نمی‌آورد. نشانه‌گذاری‌های بیش از حد، قابل‌پیش‌بینی‌بودن راز اصلی، شخصیت‌های مکمل کم‌پرداخت‌شده و پایان‌بندی شتاب‌زده، از تأثیر نهایی آن می‌کاهند.
با وجود این ضعف‌ها، فضاسازی تاریخی و بازی واتس تماشای فیلم را توجیه می‌کنند. «The Housewife» شاید به درامی ماندگار درباره گذشته نازیسم و هویت مهاجران تبدیل نشود، اما نشان می‌دهد یک بازیگر توانا چگونه می‌تواند حتی در فیلمی نابرابر، شخصیتی پیچیده و به‌یادماندنی خلق کند.
اطلاعات فیلم The Housewife
- عنوان اصلی: The Housewife
- عنوان فارسی پیشنهادی: زن خانه‌دار
- کارگردان: بن شیرینیان (Ben Shirinian)
- فیلمنامه‌نویس: آلیسا هیل (Alyssa Hill)
- بازیگران: نائومی واتس، تای شرایدن، مایکل امپریولی، لوک ایوانز و لنا اولین
- ژانر: درام تاریخی، تریلر روان‌شناختی
- مدت‌زمان: ۱۰۲ دقیقه
- دوره وقوع داستان: نیویورک، اواسط دهه ۱۹۶۰
- مبنای داستان: پرونده‌ای واقعی مرتبط با تعقیب جنایتکاران نازی
پرسش‌های متداول درباره فیلم The Housewife
فیلم The Housewife درباره چیست؟
این فیلم درباره هرمینه رایان، زنی مهاجر در نیویورک دهه ۱۹۶۰ است که ظاهری آراسته و زندگی خانوادگی منظمی دارد، اما گذشته‌ای پنهان او را تهدید می‌کند. ورود یک روزنامه‌نگار و پیگیری اطلاعات مرتبط با تعقیب جنایتکاران نازی، شکاف میان هویت کنونی و گذشته او را آشکار می‌کند.
بازیگر نقش اصلی فیلم The Housewife کیست؟
نائومی واتس نقش هرمینه رایان را بازی می‌کند. نقد مبدأ اجرای او را مهم‌ترین نقطه قوت فیلم می‌داند و از توانایی‌اش در نمایش شخصیتی پیچیده، فریبنده و غیرقابل‌پیش‌بینی تمجید می‌کند.
کارگردان فیلم The Housewife کیست؟
بن شیرینیان کارگردانی این فیلم را بر عهده دارد. «The Housewife» نخستین فیلم بلند اوست و آلیسا هیل فیلمنامه آن را نوشته است.
آیا فیلم The Housewife بر اساس داستان واقعی ساخته شده است؟
بله، فیلم بر پایه پرونده‌ای واقعی مرتبط با تعقیب جنایتکاران نازی در نیویورک دهه ۱۹۶۰ ساخته شده است. بااین‌حال، برای انتشار اطلاعات دقیق درباره جزئیات تاریخی پرونده و تفاوت‌های آن با روایت سینمایی، باید به منابع مستقل تاریخی مراجعه کرد.
مهم‌ترین نقطه ضعف فیلم The Housewife چیست؟
بر اساس نقد مبدأ، راز اصلی فیلم زودتر از موعد قابل حدس است و فیلمنامه برای پنهان‌کردن آن بیش از اندازه از ترفندهای روایی استفاده می‌کند. همچنین شخصیت روزنامه‌نگار و برخی نقش‌های مکمل عمق کافی ندارند و بخش پایانی با شتاب پیش می‌رود.
آیا تماشای فیلم The Housewife پیشنهاد می‌شود؟
اگر به درام‌های مبتنی بر پرونده‌های واقعی، داستان‌های رازآلود و بازی‌های پیچیده علاقه دارید، فیلم می‌تواند ارزش تماشا داشته باشد. بازی نائومی واتس مهم‌ترین دلیل برای دیدن آن است؛ هرچند نباید انتظار تریلری کاملاً پرداخت‌شده و بی‌نقص را داشت.
امتیاز تحریریه
کارگردانی
فیلمنامه
بازیگری
جنبه‌های فنی (فیلمبرداری، تدوین، موسیقی و...)
ارزش تماشا
امتیاز تحریریه به این فیلم
