«رأس‌ها»؛ نخستین نماینده رسمی السالوادور در اسکار

چارسو پرس: السالوادور برای نخستین بار در بخش بهترین فیلم بین‌المللی جوایز اسکار، یک فیلم را به‌صورت رسمی معرفی کرد و فیلم «رأس‌ها» (Vértices)، نخستین ساخته بلند آرتورو لوپز روداس، به‌عنوان نماینده این کشور در نود و نهمین دوره جوایز اسکار انتخاب شد.

این انتخاب نقطه عطفی برای سینمای السالوادور به شمار می‌آید؛ چرا که این کشور پیش از این در بخش بهترین فیلم بین‌المللی اسکار نماینده رسمی نداشت. این اتفاق پس از آن رخ داد که آکادمی علوم و هنرهای سینمایی، کمیته ملی انتخاب سینمایی السالوادور موسوم به «سینسال» را در سال جاری به رسمیت شناخت. کمیته نیز پس از نخستین فراخوان رسمی خود، «رأس‌ها» را از میان پنج فیلم متقاضی برای نمایندگی کشور انتخاب کرد.

فیلم «رأس‌ها» به نویسندگی و کارگردانی آرتورو لوپز روداس، داستان سه دوست قدیمی را روایت می‌کند که پس از نزدیک به ۳۰ سال دوری، در مراسم خاکسپاری یکی از دوستان مشترکشان دوباره با یکدیگر روبه‌رو می‌شوند. آنها پس از مراسم، برای نوشیدن قهوه و یادآوری گذشته کنار هم می‌نشینند، اما این دیدار ساده به گفت‌وگویی صمیمانه درباره دوستی، فقدان، گذر زمان، زندگی و اجتناب‌ناپذیری مرگ تبدیل می‌شود.

این فیلم ۶۰ دقیقه‌ای با بازی فرانسیسکو مارتینز، فرانسیسکو گرانیلو و آنخل فلامنکو ساخته شده است. «رأس‌ها» پیش از انتخاب شدن به‌عنوان نماینده اسکار نیز در جشنواره‌های سینمایی حضور داشته و از جمله جایزه بهترین فیلمنامه در جشنواره بین‌المللی فیلم ایکارو ۲۰۲۵ را دریافت کرده است. این فیلم همچنین در دوازدهمین جشنواره بین‌المللی فیلم کاب در ایالت جورجیا، جایزه بهترین فیلم بلند بین‌المللی را به دست آورد.

داستان «رأس‌ها» درباره دوستی، مرگ و گذر زمان

آرتورو لوپز روداس درباره شکل‌گیری این فیلم توضیح داده است که ایده اولیه فیلمنامه درباره گروهی از دوستان قدیمی بود که برای جشن تولد یکی از اعضای جمع دوباره دور هم جمع می‌شوند. او پس از تماشای «ایثار» آندری تارکوفسکی تصمیم گرفت داستانی با حال‌وهوایی مشابه بنویسد و متن را برای دوست و فیلمسازش فرانسیسکو منندز فرستاد تا نظر او را بداند.

اما پیش از آن‌که این فیلمنامه به نتیجه برسد، منندز بر اثر حمله قلبی درگذشت. لوپز روداس پس از این اتفاق، داستان را تغییر داد و موقعیت اصلی فیلم را از یک جشن تولد به یک مراسم خاکسپاری منتقل کرد.

او در توضیح این تغییر گفت که «رأس‌ها» در نهایت به داستانی درباره مرگ و تلاش برای درک آنچه پس از مرگ بر جا می‌ماند تبدیل شد؛ داستانی که از یک سو درباره دوستان خودش است و از سوی دیگر، به پدران و والدین دوستانی می‌پردازد که دیگر در میان آنها نیستند.

لوپز روداس تأکید کرده است که فیلم در عین پرداختن به آدم‌هایی که از زندگی رفته‌اند، بیشتر درباره کسانی است که همچنان باقی مانده‌اند و باید با فقدان، گذر زمان و خاطرات گذشته کنار بیایند.

به گفته او، این فیلم تا حدی بر تجربه‌های شخصی بازیگران نیز استوار شده است؛ بازیگرانی که تجربیات زندگی خود را به فرایند شکل‌گیری شخصیت‌ها وارد کرده‌اند و از این طریق به گسترش داستان کمک کرده‌اند.

نمایش «رأس‌ها» در جشنواره فیلم آمریکای لاتین اِی‌اف‌آی

«رأس‌ها» پس از انتخاب به‌عنوان نماینده السالوادور در مسیر اسکار، در جشنواره فیلم آمریکای لاتین مؤسسه فیلم آمریکا نیز نمایش داده می‌شود.

بر اساس برنامه رسمی «اِی‌اف‌آی سیلور»، این فیلم روز دوشنبه ۲۸ سپتامبر در ساعت ۱۹ و روز سه‌شنبه ۲۹ سپتامبر در ساعت ۱۷:۳۰ در مرکز فرهنگی و تئاتر اِی‌اف‌آی سیلور در سیلور اسپرینگ، مریلند، به نمایش درمی‌آید. جلسه پرسش و پاسخ با آرتورو لوپز روداس نیز پس از نمایش نخست فیلم در برنامه قرار دارد.

در معرفی رسمی این جشنواره، «رأس‌ها» فیلمی درباره سه دوست قدیمی معرفی شده که پس از چند دهه در مراسم خاکسپاری دوباره یکدیگر را می‌بینند و در جریان گفت‌وگوهایشان به موضوعاتی مانند دوستی، زندگی، مرگ و گذر زمان بازمی‌گردند. این فیلم ترکیبی از تصاویر سیاه‌وسفید و رنگی دارد و به زبان اسپانیایی ساخته شده است.

«رأس‌ها» همچنین از ۲۴ سپتامبر اکران سینمایی خود را در السالوادور آغاز کرده است.

«رأس‌ها» نخستین قدم رسمی سینمای السالوادور در اسکار

انتخاب «رأس‌ها» تنها یک حضور عادی در فصل جوایز نیست؛ این فیلم نخستین اثری است که السالوادور از مسیر یک کمیته رسمی و شناخته‌شده برای حضور در بخش بهترین فیلم بین‌المللی به آکادمی اسکار معرفی کرده است.

آکادمی در ماه اوت ۲۰۲۶ کمیته «سینسال» را به‌عنوان نهاد رسمی انتخاب فیلم السالوادور برای اسکار به رسمیت شناخت. این کمیته در نخستین فرایند انتخاب خود، پنج اثر را مورد بررسی قرار داد و در نهایت «رأس‌ها» را به‌عنوان فیلم منتخب معرفی کرد.

این انتخاب البته به معنای نامزدی فیلم در اسکار نیست. «رأس‌ها» اکنون وارد فرایند بررسی آکادمی شده و برای ادامه مسیر، باید مراحل مختلف رأی‌گیری را پشت سر بگذارد.

سابقه تاریخی السالوادور در جوایز اسکار

با وجود آن‌که «رأس‌ها» نخستین نماینده رسمی السالوادور در بخش بهترین فیلم بین‌المللی اسکار است، سینمای این کشور پیش از این نیز سابقه‌ای مهم در تاریخ این جوایز داشته است.

آندره گوتفرِیند، فیلمساز اهل السالوادور، در سال ۱۹۷۷ به همراه پیتر ورنر برای تهیه فیلم کوتاه «در منطقه یخ» (In the Region of Ice) برنده اسکار بهترین فیلم کوتاه زنده شد. این جایزه در فهرست رسمی برندگان آکادمی نیز ثبت شده است.

گوتفرِیند از آن زمان به‌عنوان نخستین و همچنان تنها فیلمساز آمریکای مرکزی شناخته می‌شود که موفق به دریافت جایزه اسکار شده است.

به این ترتیب، «رأس‌ها» اگرچه نخستین نماینده رسمی السالوادور در بخش بهترین فیلم بین‌المللی است، اما ورود این کشور به تاریخ اسکار به بیش از چهار دهه قبل بازمی‌گردد.

مسیر «رأس‌ها» تا اسکار ۲۰۲۷

طبق تقویم رسمی آکادمی، مهلت ارسال فیلم‌های بخش بهترین فیلم بین‌المللی برای نود و نهمین دوره اسکار ۳۰ سپتامبر ۲۰۲۶ است. فهرست کوتاه آثار روز ۱۵ دسامبر ۲۰۲۶ اعلام می‌شود و نامزدهای نهایی نیز ۲۱ ژانویه ۲۰۲۷ معرفی خواهند شد.

مراسم نود و نهمین دوره جوایز اسکار نیز قرار است یکشنبه ۱۴ مارس ۲۰۲۷ در سالن دالبی تئاتر هالیوود برگزار شود. آکادمی تأکید کرده است که این تاریخ‌ها ممکن است تغییر کنند.

انتخاب «رأس‌ها» در چنین شرایطی، آغاز مسیر رسمی سینمای السالوادور در بخش بهترین فیلم بین‌المللی است؛ مسیری که اکنون این فیلم ۶۰ دقیقه‌ای و فیلمساز جوانش را در کنار دیگر آثار ارسالی کشورهای مختلف قرار می‌دهد.