جشنواره فیلم شانگهای ۲۰۲۶؛ درخشش کارگردانان تازه‌کار و گسترش هوش مصنوعی در صنعت سینما

چارسو پرس: بیست‌وهشتمین دوره جشنواره بین‌المللی فیلم شانگهای در حالی به کار خود پایان داد که پیام اصلی آن بیش از هر زمان دیگری روشن بود؛ آینده سینما به صداهای تازه، پرورش استعدادهای نو و استفاده روزافزون از هوش مصنوعی گره خورده است، هرچند همچنان درباره تأثیر این فناوری بر مشاغل انسانی نگرانی‌های جدی وجود دارد.

در بخش جام طلایی، فیلم «راپسودی آتلانتیک» ساخته ژونگ کایفنگ جایزه بهترین فیلم را به دست آورد و هم‌زمان جایزه بهترین فیلمبرداری نیز به هائو جیایوئه برای همین اثر رسید. این فیلم که نخستین تجربه بلند کارگردانش محسوب می‌شود، روایتی از جست‌وجوی یک جوان برای یافتن پدرش در بستر تحولات اقتصادی شمال شرقی چین در اواخر دهه ۱۹۹۰ ارائه می‌دهد.

موفقیت فیلمسازان تازه‌کار تنها به بخش اصلی محدود نبود. در بخش استعدادهای نو آسیا نیز فیلم «اولین طعم او» ساخته گونگ یی‌ون موفق به دریافت جایزه بهترین فیلم شد و ما فوفو برای بازی در همین اثر جایزه بهترین بازیگر زن را کسب کرد. همچنین فیلم «۹ معبد تا بهشت» ساخته کارگردان تایلندی سومپوت چیدگاسورنپونگسه دو جایزه مهم این بخش را از آن خود کرد.

نکته قابل توجه اینکه تقریباً تمام جوایز بخش استعدادهای نو آسیا به نخستین فیلم بلند سازندگان آن‌ها رسید؛ موضوعی که نشان‌دهنده تمرکز جدی جشنواره شانگهای بر کشف نسل تازه فیلمسازان است.

جشنواره فیلم شانگهای ۲۰۲۶ نشان داد که فیلمسازان تازه‌کار و استعدادهای نوظهور بیش از هر زمان دیگری در مرکز توجه سینمای آسیا قرار گرفته‌اند.

سرمایه‌گذاری گسترده روی استعدادهای جوان

جشنواره شانگهای طی سال‌های اخیر ساختاری سه‌لایه برای حمایت از استعدادهای جدید ایجاد کرده است. این ساختار شامل برنامه SIFF Project برای توسعه پروژه‌ها، SIFF ING برای حمایت از فیلمسازان نوظهور و SIFF YOUNG برای پرورش استعدادهای صنعت سینما می‌شود.

در دوره ۲۰۲۶، برنامه SIFF YOUNG از میان ۵۹ متقاضی، ۹ فیلمساز جوان را انتخاب کرد و داوری نهایی آن بر عهده ون مویه، از فارغ‌التحصیلان همین طرح، بود. او تأکید کرد که برگزیدگان این دوره از توانایی حرفه‌ای بالا و نگاه مستقل برخوردار هستند.

همچنین برنامه اردوی فیلمسازی موبایلی SIFF ING با تولید ۱۰ فیلم کوتاه که به‌طور کامل با تلفن همراه آیفون ساخته شدند، به کار خود پایان داد. برگزارکنندگان برای شرکت‌کنندگان تجهیزات حرفه‌ای، بودجه تولید و مشاوره فنی فراهم کردند تا ایده‌های خود را به مرحله اجرا برسانند.

هوش مصنوعی در قلب جشنواره

یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های جشنواره امسال، حضور گسترده هوش مصنوعی در برنامه‌های تخصصی بود. کارگاه‌هایی درباره تولید تصویر، پردازش صدا، نگارش با هوش مصنوعی و مسائل حقوقی مرتبط با این فناوری برگزار شد و شرکت مینی‌مکس به عنوان یکی از شرکای اصلی جشنواره حضور داشت.

در یکی از نشست‌های تخصصی، کارشناسان سه چالش اصلی هوش مصنوعی در سینما را توان پردازشی، توزیع محتوا و هدایت دقیق مدل‌های تولید ویدئو عنوان کردند. یان ییجون، از مدیران مینی‌مکس، تأکید کرد که افزایش قدرت پردازش برای ارتقای کیفیت خروجی این فناوری ضروری است.

در عین حال، یکی از شرکت‌های فعال در حوزه هوش مصنوعی اعلام کرد توانسته یک فیلم تاریخی ۱۲۰ دقیقه‌ای را تنها طی هفت روز تولید کند؛ پروژه‌ای که در آن از جایگزینی پس‌زمینه، نورپردازی و حتی بازیگران تولیدشده توسط هوش مصنوعی استفاده شده است.

با وجود این پیشرفت‌ها، بسیاری از کارشناسان حاضر در جشنواره معتقد بودند هوش مصنوعی باید مکمل خلاقیت انسان باشد، نه جایگزین آن؛ هرچند نگرانی درباره آینده مشاغل سینمایی همچنان پابرجاست.

حضور گسترده هوش مصنوعی در جشنواره شانگهای، از تولید فیلم تا کارگاه‌های تخصصی، بحث آینده سینما و نقش انسان در فرآیند خلاقیت را دوباره به صدر گفت‌وگوهای صنعت رسانده است.

نگاه بین‌المللی همراه با چالش‌های همکاری

جشنواره شانگهای امسال بیش از ۴۲۰ فیلم را از میان حدود ۴۱۰۰ اثر ارسالی از ۱۲۵ کشور انتخاب کرد و همچنان تنها جشنواره رده A مورد تأیید فدراسیون بین‌المللی انجمن‌های تهیه‌کنندگان فیلم در چین محسوب می‌شود.

ائتلاف جشنواره‌های فیلم «کمربند و جاده» که از سال ۲۰۱۸ فعالیت خود را آغاز کرده، اکنون ۵۵ عضو از ۴۸ کشور دارد. با این حال، کارشناسان حاضر در نشست‌های تخصصی به مشکلات همکاری‌های بین‌المللی، از جمله تفاوت قوانین کپی‌رایت، ضوابط سرمایه‌گذاری، محدودیت‌های محتوایی و پیچیدگی‌های مالی میان کشورها اشاره کردند.

تلفیق فناوری و انسان

مراسم افتتاحیه جشنواره نیز نمادی از همین رویکرد بود؛ از یک سو اجراهایی با کمک فناوری رباتیک و تصاویر تولیدشده توسط هوش مصنوعی روی صحنه رفت و از سوی دیگر، لیزا لو، بازیگر باسابقه‌ای که بیش از یک قرن سن دارد، جایزه یک عمر دستاورد هنری را دریافت کرد و اعلام کرد همچنان قصد دارد به بازیگری ادامه دهد.

جشنواره شانگهای با این ترکیب، تلاش کرد نشان دهد آینده سینما می‌تواند همزمان بر نوآوری‌های فناورانه و ارزش‌های انسانی تکیه داشته باشد.