۵ اقتباس علمی‌تخیلی از «اودیسه» که باید قبل از فیلم جدید کریستوفر نولان ببینید

چارسو پرس: بیش از سه هزار سال از سروده شدن «اودیسه» اثر هومر می‌گذرد، اما این حماسه کلاسیک همچنان یکی از الهام‌بخش‌ترین آثار تاریخ ادبیات برای سینما، تلویزیون، بازی‌های ویدیویی و داستان‌های علمی‌تخیلی به شمار می‌رود. روایت سفر پرماجرای اودیسئوس، نبرد او با هیولاها، خدایان و سرنوشت، مفاهیمی چون بازگشت به خانه، بقا، هویت و امید را در دل خود جای داده؛ موضوعاتی که همچنان برای مخاطبان امروز جذاب و قابل لمس هستند.

با نزدیک شدن به اکران فیلم «اودیسه» به کارگردانی کریستوفر نولان، توجه علاقه‌مندان به این اثر کلاسیک بیش از هر زمان دیگری جلب شده است. هرچند بسیاری منتظر هستند تا ببینند نولان چگونه این داستان اسطوره‌ای را روی پرده سینما بازآفرینی می‌کند، اما «اودیسه» سال‌ها پیش از این نیز الهام‌بخش ده‌ها اثر علمی‌تخیلی، انیمه، سریال، رمان و کمیک بوده است. وب‌سایت Reactor در گزارشی، پنج مورد از شاخص‌ترین بازآفرینی‌های علمی‌تخیلی این شاهکار ادبی را معرفی کرده که در ادامه با آن‌ها آشنا می‌شویم.

۱. Ulysses ۳۱ (۱۹۸۱)

این انیمه فرانسوی-ژاپنی، داستان اودیسئوس را به قرن سی‌ویکم و اعماق فضا منتقل می‌کند. قهرمان داستان با سفینه Odyssey در میان کهکشان‌ها سفر می‌کند و با نسخه‌های فضایی سیکلوپ، سیرسه، اسکیلا و کاریبدیس روبه‌رو می‌شود. «اولیس ۳۱» همچنان یکی از خلاقانه‌ترین اقتباس‌های علمی‌تخیلی از اودیسه محسوب می‌شود.

۲. Star Trek: Short Treks – Calypso (۲۰۱۸)

قسمت «Calypso» از مجموعه Short Treks در دنیای «پیشتازان فضا» برداشتی مستقیم از یکی از مشهورترین بخش‌های اودیسه است. در این روایت، هوش مصنوعی سفینه Discovery نقش کالیپسو را ایفا می‌کند و تلاش می‌کند مسافری سرگردان را از ادامه سفر به خانه منصرف کند.

۳. Cyclops (۱۹۸۵)

داستان کوتاه «Cyclops» نوشته لانا باتلی، ماجرای سیکلوپ را از زاویه‌ای متفاوت روایت می‌کند. در این اثر، موجودات فضایی هنگام فرود روی زمین باستان، از نگاه چوپانان یونانی به شکل غول‌های تک‌چشم دیده می‌شوند و افسانه سیکلوپ شکل می‌گیرد.

۴. The Last Ship – فصل چهارم (۲۰۱۷)

فصل چهارم سریال The Last Ship با الهام گسترده از اودیسه ساخته شده است. شخصیت اصلی مانند اودیسئوس پس از سال‌ها جنگ به دنبال هویت خود می‌گردد و در مسیرش با شخصیت‌ها و موقعیت‌هایی روبه‌رو می‌شود که یادآور کالیپسو، سیرسه، لوتوس‌خواران و دیگر عناصر حماسه هومر هستند.

۵. ODY-C (۲۰۱۴)

کمیک ODY-C نوشته مت فرکشن و طراحی کریستین وارد، یکی از متفاوت‌ترین بازآفرینی‌های اودیسه است. این اثر، داستان را به یک اپرای فضایی تبدیل می‌کند و با تغییر جنسیت بسیاری از شخصیت‌ها و طراحی‌های بصری خیره‌کننده، تجربه‌ای کاملاً تازه از سفر اودیسئوس ارائه می‌دهد.

میراثی که همچنان ادامه دارد

اقتباس‌های علمی‌تخیلی از «اودیسه» به این پنج اثر محدود نمی‌شوند. از رمان‌های Dan Simmons و مجموعه Terra Ignota گرفته تا آثاری مانند Interstellar و حتی Twin Peaks: The Return، ردپای سفر اودیسئوس همچنان در آثار علمی‌تخیلی مدرن دیده می‌شود؛ موضوعی که نشان می‌دهد این حماسه سه‌هزارساله هنوز الهام‌بخش داستان‌پردازان معاصر است.

اگرچه اقتباس‌های علمی‌تخیلی از «اودیسه» تنها به این پنج اثر محدود نمی‌شوند، اما هر یک نشان می‌دهند که داستان اودیسئوس چگونه توانسته مرزهای زمان، فرهنگ و حتی ژانر را پشت سر بگذارد. از انیمه‌های کلاسیک گرفته تا مجموعه‌های تلویزیونی، کمیک‌های مدرن و اپراهای فضایی، این سفر اسطوره‌ای همچنان الهام‌بخش نسل‌های جدید داستان‌پردازان است.

اکنون که کریستوفر نولان در حال آماده‌سازی جاه‌طلبانه‌ترین اقتباس سینمایی سال‌های اخیر از «اودیسه» است، مرور این آثار می‌تواند تصویری روشن‌تر از تأثیر گسترده این حماسه بر دنیای علمی‌تخیلی ارائه دهد؛ اثری که پس از هزاران سال، همچنان یکی از مهم‌ترین سرچشمه‌های روایت در ادبیات و سینمای جهان محسوب می‌شود.