نقد فیلم Michael | زندگینامه‌ای پرانرژی از پادشاه موسیقی پاپ

چارسو پرس: فیلم‌های زندگینامه‌ای موسیقی معمولاً دو هدف مشخص دارند؛ نخست آنکه مخاطب را دوباره با شکوه و تأثیر ستاره‌ای محبوب روبه‌رو کنند و دوم اینکه تصویری تازه از زندگی شخصی او ارائه دهند؛ تصویری که فراتر از روایت‌های شناخته‌شده باشد. اما وقتی موضوع مایکل جکسون باشد، رسیدن به هدف دوم چندان ساده نیست.

مایکل از همان کودکی زیر نور شدید رسانه‌ها زندگی کرد. او در ده‌سالگی به یکی از مشهورترین چهره‌های جهان تبدیل شد و در سال‌های بعد، تقریباً تمام جنبه‌های زندگی‌اش ــ از استعداد خارق‌العاده و شخصیت پیچیده گرفته تا جراحی‌های زیبایی، روابط خانوادگی، سبک زندگی عجیب و حاشیه‌های پایان‌ناپذیرش ــ بارها و بارها در رسانه‌ها روایت شد. به همین دلیل ساخت فیلمی که بتواند چیز تازه‌ای درباره او بگوید، مأموریتی دشوار به نظر می‌رسد.

فیلم «Michael» به کارگردانی آنتوان فوکوآ نیز تا حد زیادی همین مسیر آشنا را دنبال می‌کند. فیلم عمداً وارد پرونده اتهام‌های آزار جنسی کودکان که از سال ۱۹۹۳ تا پایان زندگی مایکل جکسون همواره سایه‌ای سنگین بر شهرت او انداخت نمی‌شود؛ تصمیمی که باعث شده مهم‌ترین و بحث‌برانگیزترین بخش زندگی این خواننده عملاً از روایت حذف شود. بنابراین اگر کسی انتظار داشته باشد فیلم تصویری کامل از شخصیت مایکل جکسون ارائه دهد، احتمالاً با اثری ناقص روبه‌رو خواهد شد.

با این حال، حذف این بخش به معنای شکست فیلم نیست. «Michael» برخلاف انتظار، اثری سرگرم‌کننده و خوش‌ساخت از کار درآمده که با وجود روایت کلاسیک و محافظه‌کارانه، موفق می‌شود انرژی و جذابیت دوران طلایی مایکل جکسون را دوباره زنده کند.

فیلم با مرور مهم‌ترین مقاطع حرفه‌ای او، از ساخت موزیک‌ویدئوی «Don’t Stop ‘Til You Get Enough» گرفته تا اجرای افسانه‌ای «Billie Jean» در ویژه‌برنامه Motown 25، خاطرات یکی از بزرگ‌ترین ستاره‌های تاریخ موسیقی پاپ را بازسازی می‌کند. بسیاری از این لحظات بیشتر برای برانگیختن حس نوستالژی طراحی شده‌اند، اما اجرای آن‌ها به اندازه‌ای حرفه‌ای است که کمتر به دام شعار یا بازسازی صرف می‌افتد.

در مرکز تمام این روایت، تنها یک دشمن واقعی قرار دارد؛ جو جکسون، پدر سختگیر و سلطه‌جوی مایکل که فیلم او را مهم‌ترین عامل شکل‌گیری زخم‌های روحی این ستاره معرفی می‌کند. کولمن دومینگو با گریم سنگین، تصویری ترسناک و کنترل‌گر از این پدر ارائه می‌دهد؛ مردی که موفقیت فرزندانش را راه نجات خانواده می‌دید، اما برای رسیدن به این هدف از خشونت و تحقیر نیز ابایی نداشت.

با وجود تمام ضعف‌های فیلمنامه، «Michael» بیش از هر چیز درباره تلاش یک هنرمند برای رهایی از گذشته است؛ داستان فردی که می‌خواهد هویت مستقل خود را از زیر سایه خانواده و کودکی تلخش بیرون بکشد. همین مضمون، فیلم را از یک مرور ساده بر زندگی مایکل جکسون فراتر می‌برد و به آن بار احساسی قابل‌توجهی می‌بخشد.

اجرای خیره‌کننده جعفر جکسون، قلب تپنده فیلم

بزرگ‌ترین نقطه قوت «Michael» بدون تردید بازی جعفر جکسون است؛ هنرمندی که نخستین تجربه بازیگری خود را پشت سر می‌گذارد اما چنان در قالب دایی مشهورش فرو می‌رود که گاهی مرز میان بازیگر و شخصیت واقعی از بین می‌رود.

جعفر، فرزند جرمین جکسون و برادرزاده مایکل جکسون، نه تنها حرکات مشهور، لحن صحبت کردن و شیوه خوانندگی مایکل را با دقت بازآفرینی کرده، بلکه موفق شده ظرافت شخصیت او را نیز به تصویر بکشد؛ هنرمندی که هم‌زمان شکننده، خجالتی، جاه‌طلب و از درون بسیار مقاوم بود.

شاید شباهت ظاهری او هرگز به اندازه خود مایکل جکسون خیره‌کننده نباشد، اما همین تفاوت باعث شده شخصیت انسانی‌تری ارائه دهد؛ شخصیتی که آسیب‌پذیری‌اش بیش از هر چیز به چشم می‌آید و مخاطب راحت‌تر با او ارتباط برقرار می‌کند.

فیلم از دوران کودکی خانواده Jackson 5 در شهر گری ایالت ایندیانا آغاز می‌شود؛ جایی که جو جکسون، پنج پسرش را با سختگیری نظامی برای تمرین‌های طاقت‌فرسا آماده می‌کند. برای او موسیقی تنها هنر نبود؛ راهی برای نجات خانواده از فقر و تبعیض نژادی بود.

اما فیلم به‌خوبی نشان می‌دهد این رؤیا بهایی سنگین داشت. مایکل کوچک، بیش از همه قربانی جاه‌طلبی پدرش می‌شود. او بارها مورد خشونت فیزیکی قرار می‌گیرد و کمربند جو جکسون به نمادی از کودکی ازدست‌رفته او تبدیل می‌شود.

بازی جولیانو والدی در نقش مایکل نوجوان نیز از نقاط قوت فیلم است. او کودکی را به تصویر می‌کشد که بیش از آنکه شبیه یک ستاره باشد، پسری حساس و منزوی است؛ کودکی که ارتباط برقرار کردن با هم‌سن‌وسالانش برایش دشوار است و شهرت، به‌تدریج جایگزین هویت شخصی او می‌شود.

پس از موفقیت Jackson 5، روایت به سال ۱۹۷۸ می‌رسد؛ زمانی که مایکل همکاری خود را با تهیه‌کننده افسانه‌ای کوئینسی جونز آغاز می‌کند تا آلبوم ماندگار Off the Wall را بسازد.

در این بخش، فیلم به‌خوبی روند شکل‌گیری شخصیت هنری مستقل مایکل را نشان می‌دهد. او دیگر نمی‌خواهد صرفاً خواننده گروه خانوادگی باشد؛ بلکه به دنبال خلق هویتی تازه است. حتی علاقه عجیبش به نگهداری حیواناتی مانند شامپانزه مشهورش بابلز، زرافه و لاما نیز در فیلم صرفاً به عنوان رفتاری عجیب نمایش داده نمی‌شود، بلکه تلاشی برای ساختن جهانی متفاوت و فرار از تنهایی توصیف می‌شود.

یکی از نقاط عطف داستان، آشنایی مایکل با وکیل مشهور صنعت موسیقی جان برانکا است. همکاری این دو به یکی از مهم‌ترین تصمیم‌های زندگی مایکل منجر می‌شود؛ اخراج رسمی جو جکسون از مدیریت برنامه‌هایش. تصمیمی که به او فرصت می‌دهد بدون دخالت پدر، روی پروژه‌ای کار کند که بعدها با نام Thriller تاریخ موسیقی پاپ را تغییر داد.

فیلم در بخش پایانی، مهم‌ترین دوران حرفه‌ای مایکل جکسون را مرور می‌کند؛ سال‌هایی که او با آلبوم Thriller به پدیده‌ای جهانی تبدیل شد و مفهوم ستاره موسیقی پاپ را برای همیشه تغییر داد. یکی از بهترین سکانس‌های فیلم، روند شکل‌گیری موزیک‌ویدئوی Beat It است؛ جایی که مایکل برای طراحی رقص مشهور این اثر، از حرکات اعضای واقعی گروه‌های خیابانی لس‌آنجلس الهام می‌گیرد تا خشونت و واقعیت خیابان را به بخشی از زبان بصری موسیقی پاپ تبدیل کند.

در کنار موفقیت‌های هنری، فیلم به برخی رویدادهای مهم زندگی او نیز می‌پردازد؛ از جمله جراحی بینی، بیماری ویتیلیگو که تغییر رنگ پوست او را توضیح می‌دهد و همچنین حادثه تلخ فیلم‌برداری تبلیغ Pepsi که در آن آتش‌گرفتن موهای مایکل، آسیب جسمی و روحی شدیدی برای او به همراه داشت. فیلم این حادثه را تنها یک اتفاق نمی‌داند، بلکه آن را ادامه فشارهایی معرفی می‌کند که سال‌ها از سوی پدر بر او تحمیل شده بود.

فیلم همچنین به Victory Tour در سال ۱۹۸۴ می‌پردازد؛ توری که مایکل بار دیگر همراه برادرانش روی صحنه رفت. هرچند بسیاری این تصمیم را عقب‌گردی در مسیر حرفه‌ای او می‌دانند، اما فیلم نشان می‌دهد که حتی در این اجراها نیز مایکل با اجرای قطعاتی مانند Human Nature همچنان فاصله خود را با دیگران حفظ کرده بود و استعداد کم‌نظیرش درخشش خود را از دست نداده بود.

در پایان، فیلم با اجرای قطعه Bad به سال‌های بعدی زندگی مایکل می‌رسد و با جمله «داستان او ادامه دارد…» به پایان می‌رسد؛ پایانی که به‌وضوح نشان می‌دهد سازندگان احتمال ساخت دنباله‌ای برای این زندگینامه را در نظر گرفته‌اند.

همین پایان، مهم‌ترین ضعف و در عین حال بزرگ‌ترین فرصت فیلم است. «Michael» عمداً از ورود به تاریک‌ترین و جنجالی‌ترین سال‌های زندگی مایکل جکسون خودداری می‌کند و روایتش را درست پیش از حساس‌ترین فصل زندگی او متوقف می‌سازد. اگر قرار باشد قسمت دوم ساخته شود، احتمالاً ناچار خواهد بود به پرونده‌هایی بپردازد که این فیلم ترجیح داده از کنار آن‌ها عبور کند.

در مجموع، «Michael» شاید کامل‌ترین روایت زندگی مایکل جکسون نباشد، اما به لطف اجرای خیره‌کننده جعفر جکسون، بازسازی دقیق اجراهای موسیقایی و کارگردانی روان آنتوان فوکوآ، به یکی از موفق‌ترین فیلم‌های زندگینامه‌ای موسیقی سال تبدیل شده است. این فیلم بیش از آنکه به دنبال افشای زوایای پنهان زندگی مایکل باشد، یادآور نبوغ هنرمندی است که تأثیرش بر موسیقی پاپ هنوز هم دست‌نیافتنی به نظر می‌رسد.

«Michael» اثری خوش‌ساخت و تماشایی است که با وجود رویکرد محافظه‌کارانه و حذف جنجالی‌ترین بخش‌های زندگی مایکل جکسون، موفق می‌شود شکوه هنری و شخصیت پیچیده او را به تصویر بکشد. اگرچه فیلم پاسخ همه پرسش‌های مخاطب را نمی‌دهد، اما به لطف بازی درخشان جعفر جکسون و بازسازی دقیق مهم‌ترین لحظات دوران طلایی این ستاره، تجربه‌ای ارزشمند برای علاقه‌مندان موسیقی و سینمای زندگینامه‌ای رقم می‌زند.

سوالات متداول

فیلم Michael درباره چیست؟

این فیلم به زندگی و مسیر حرفه‌ای مایکل جکسون، از دوران کودکی در گروه Jackson ۵ تا تبدیل شدن به بزرگ‌ترین ستاره موسیقی پاپ جهان می‌پردازد.

چه کسی نقش مایکل جکسون را بازی می‌کند؟

جعفر جکسون، برادرزاده مایکل جکسون و فرزند جرمین جکسون، برای نخستین بار در یک فیلم سینمایی نقش دایی خود را ایفا کرده است.

آیا فیلم Michael به اتهام‌های جنجالی مایکل جکسون می‌پردازد؟

خیر. فیلم عمداً وارد پرونده اتهام‌های آزار جنسی کودکان و سال‌های پرحاشیه پایانی زندگی مایکل جکسون نمی‌شود و تمرکز خود را بر دوران اوج هنری او قرار می‌دهد.

آیا فیلم Michael ارزش تماشا دارد؟

اگر به فیلم‌های زندگینامه‌ای موسیقی و آثار مرتبط با مایکل جکسون علاقه‌مند باشید، «Michael» به دلیل اجرای درخشان جعفر جکسون، بازسازی حرفه‌ای اجراهای موسیقایی و روایت روان، یکی از تماشایی‌ترین آثار این ژانر در سال‌های اخیر محسوب می‌شود.