جشنواره ونیز نشست خبری هیئت داوران را لغو کرد؛ فشار پرسشهای سیاسی بالا گرفت
- جشنواره فیلم ونیز در آستانه آغاز دوره ۲۰۲۶، نشست خبری سنتی هیئت داوران را لغو کرد؛ تصمیمی که در شرایط افزایش پرسشهای سیاسی درباره جنگ غزه، مواضع جشنواره و ترکیب بخش مسابقه، با واکنش و گمانهزنیهایی روبهرو شده است.
چارسو پرس: نشستهای خبری جشنوارههای سینمایی در سالهای اخیر بیش از گذشته به صحنه طرح پرسشهای سیاسی تبدیل شدهاند؛ شرایطی که باعث شده برخی هنرمندان حتی از پذیرش عضویت در هیئت داوران جشنوارههایی مانند کن، ونیز یا برلین نیز با احتیاط بیشتری برخورد کنند.
در چنین شرایطی، جشنواره فیلم ونیز نشست خبری سنتی هیئت داوران خود را که معمولاً یک روز پیش از آغاز جشنواره برگزار میشود، لغو کرده است. این نخستین بار در چند دهه اخیر است که این نشست به شکل معمول برگزار نخواهد شد.
مسئولان جشنواره اعلام کردهاند که لغو این نشست ارتباطی با مسائل سیاسی ندارد و دلیل آن یک «تداخل برنامهها» بوده است.
ریاست هیئت داوران جشنواره ونیز ۲۰۲۶ را مگی جیلنهال بر عهده دارد و کائوتر بن هانیا، دنیل بلومبرگ، فرانچسکو کازتی، خاویر جیانولی، شهر بانو سادات و جاننی تو دیگر اعضای هیئت داوران هستند.
حاشیههای سیاسی از دوره قبل آغاز شد
این نخستین بار نیست که هیئت داوران جشنواره ونیز درگیر پرسشهای سیاسی میشود.
سال گذشته، الکساندر پین، رئیس هیئت داوران، زمانی جنجالبرانگیز شد که از بیان دیدگاه شخصی خود درباره جنگ غزه و اسرائیل خودداری کرد و در پاسخ به پرسشها درباره موضع جشنواره، آنها را به آلبرتو باربرا، مدیر جشنواره ونیز، ارجاع داد.
امسال نیز جشنواره ونیز پیش از آغاز رسمی با بحثهای جدی درباره ترکیب بخش مسابقه روبهرو شده است.
انتقاد از حضور کمرنگ زنان در بخش مسابقه
یکی از مهمترین انتقادها به برنامه ونیز ۲۰۲۶، تعداد پایین فیلمهای ساختهشده توسط زنان در بخش مسابقه است.
از میان ۲۱ فیلم حاضر در رقابت اصلی، تنها یک فیلم به کارگردانی یک زن ساخته شده است؛ در حالی که سال گذشته این تعداد به شش فیلم از مجموع ۲۱ اثر میرسید.
آلبرتو باربرا در واکنش به این انتقاد از روند انتخاب آثار دفاع کرده و گفته است تعداد فیلمهای ساختهشده توسط زنان که برای جشنواره ارسال شده، کاهش یافته و آثار ارسالشده نیز از نظر او کیفیت لازم را نداشتهاند.
باربرا همچنین بار دیگر مخالفت خود را با سهمیهبندی جنسیتی اعلام کرده و تأکید کرده است که کیفیت هنری باید تنها معیار انتخاب آثار در جشنواره باشد.
جنجال مشابه در جشنواره برلین
جشنواره ونیز تنها رویداد سینمایی مهم اروپا نیست که امسال با بحث درباره رابطه سینما و سیاست مواجه شده است.
جشنواره فیلم برلین ۲۰۲۶ نیز پس از اظهارات ویم وندرس، رئیس هیئت داوران، درباره بیطرفی سیاسی جشنواره در قبال جنگ اسرائیل و غزه با انتقادهایی روبهرو شد.
وندِرس از موضع بیطرفی سیاسی جشنواره دفاع کرده و معتقد بود فیلمسازان نباید مستقیماً وارد سیاست شوند و نقش سینما بیشتر ایجاد همدلی است تا فعالیت سیاسی مستقیم.
این اظهارات با انتقادهایی در میان برخی رسانهها مواجه شد و بار دیگر بحث قدیمی درباره امکان جدایی جشنوارههای سینمایی از مسائل سیاسی و اخلاقی روز را مطرح کرد.
آیا هنرمندان باید درباره همه مسائل سیاسی موضع بگیرند؟
در پس این حاشیهها، پرسش بزرگتری نیز مطرح است: آیا از هنرمندان انتظار میرود درباره تمام مسائل سیاسی موضعگیری کنند یا مسئولیت اصلی آنها همچنان خلق اثر، روایت داستان و ایجاد تفکر در مخاطب است؟
بحثهای شکلگرفته پیرامون جشنوارههای برلین و ونیز نشان میدهد میان آزادی هنری و انتظارات عمومی از هنرمندان، تنشی جدی وجود دارد.
از یک سو، هنرمندان و جشنوارههای سینمایی در برابر اتفاقات مهم سیاسی و انسانی نمیتوانند کاملاً از فضای اجتماعی پیرامون خود جدا باشند. از سوی دیگر، تبدیل هر نشست خبری به فرصتی برای وادار کردن هنرمندان به اظهارنظر درباره موضوعاتی که ممکن است نخواهند درباره آنها صحبت کنند، میتواند مرز میان گفتوگوی معنادار و فشار عمومی را مخدوش کند.
اکنون لغو نشست خبری هیئت داوران جشنواره ونیز، آن هم در شرایطی که این رویداد از سوی مدیرش یکی از سیاسیترین دورههای سالهای اخیر توصیف شده، پرسشهای بیشتری درباره نحوه مواجهه جشنواره با این فضای حساس ایجاد کرده است.
هشتادوسومین دوره جشنواره فیلم ونیز از ۲ تا ۱۲ سپتامبر ۲۰۲۶ برگزار میشود.
