نقد فیلم «حیوانات»؛ تریلری پرتنش درباره سیاست و فساد اخلاقی
- بن افلک در فیلم «حیوانات» داستان ربوده‌شدن فرزند یک نامزد ثروتمند شهرداری را به تریلری پرپیچ‌وخم تبدیل می‌کند؛ فیلمی که در هجو سیاست و نمایش ریاکاری قدرتمندان موفق‌تر از پرداختن به واقعیت‌های تلخ جامعه است.
چارسو پرس: «حیوانات» (Animals)، ششمین تجربه کارگردانی بن افلک، از آن دسته فیلم‌هایی است که شاید اکران مستقیم آن در نتفلیکس به نفعش تمام شود. این تریلر پرسرعت و پرستاره می‌تواند توجه مخاطب را در سالن سینما هم حفظ کند، اما انتشار آنلاین آن با انتظارات سنگینی که معمولاً از یک فیلم پرستیژمحور می‌رود، فاصله دارد.
پس از موفقیت فیلم سیاسی «آرگو» و کسب جایزه اسکار بهترین فیلم، آثار بعدی افلک زیر سایه انتظاراتی قرار گرفتند که از یک فیلمساز جدی و صاحب‌سبک وجود داشت. فیلم نوآر و پرهزینه «زندگی در شب» با شکست روبه‌رو شد و «ایر» نیز با وجود ریتم مناسب و جذابیت عامه‌پسند، به اثری برجسته و تعیین‌کننده تبدیل نشد.
افلک در اصل فیلمسازی حرفه‌ای و مخاطب‌محور است؛ کسی که گاهی به سراغ حقیقت‌هایی تلخ می‌رود، اما در بیشتر مواقع به سرگرمی قابل‌مصرف رضایت می‌دهد. «حیوانات» نیز تریلری پرهیاهو و گاه مضحک است که به لطف اجرای حرفه‌ای و بی‌تکلف کارگردان و بازیگر اصلی‌اش، از جذابیت خالی نمی‌ماند.
نامزد شهرداری که به قانون پایبند نیست
ابیگیل، همسر مارک کیمبال با بازی کری واشینگتن، در ابتدای فیلم جمله‌ای می‌گوید که مسیر اخلاقی داستان را روشن می‌کند: کسی که خودش به قانون پایبند نیست، نمی‌تواند دیگران را به رعایت آن وادار کند.
مارک، وکیل ثروتمند لس‌آنجلسی، حالا قصد دارد وارد سیاست شود و با پشتوانه مالی قابل‌توجهی برای شهرداری رقابت کند. از همان دقایق نخست مشخص می‌شود که فیلم قرار است مخاطب را وارد منطقه‌ای خاکستری از نظر اخلاقی کند؛ جهانی که در آن مرز میان قانون‌مداری، ریاکاری و منفعت‌طلبی مدام تغییر می‌کند.
افلک فیلمنامه را با همکاری بیلی ری و کانر او. مک‌اینتایر نوشته است. فیلم در بهترین لحظاتش به نقاط حساس طنز سیاسی نزدیک می‌شود و ریاکاری سیاستمدارانی را هدف می‌گیرد که برای جلب رأی مردم، تصویری ساختگی از خود ارائه می‌کنند. اگر فیلم کمی بیشتر بر این جنبه‌ها مکث می‌کرد و نقدش را تا انتها پیش می‌برد، می‌توانست اثری بسیار تندتر و تأثیرگذارتر باشد.
اما «حیوانات» تنها به سیاست و فساد محدود نمی‌ماند. ملودرام زناشویی و موقعیت‌هایی که می‌خواهند مخاطب را با پرسش‌های اخلاقی تحریک کنند، بخش مهمی از فیلم را به خود اختصاص می‌دهند. این نوسان میان هجو سیاسی و هیجان‌های عامه‌پسند، از وزن جدی فیلم می‌کاهد، اما در عین حال تماشاگر را درگیر نگه می‌دارد.
تبلیغات انتخاباتی و تصویر ساختگی مردمی‌بودن
فیلم با یکی از تبلیغات انتخاباتی طولانی مارک آغاز می‌شود؛ مجموعه‌ای از شعارهای پرزرق‌وبرق و تصاویر حساب‌شده که قرار است او را فردی نزدیک به مردم نشان دهند. تبلیغات به‌دقت برای گروه‌های مختلف رأی‌دهندگان طراحی شده‌اند، اما می‌کوشند واقعیتی مهم را پنهان کنند: مارک و خانواده‌اش در ملکی مجلل در بورلی هیلز زندگی می‌کنند که ارزش آن بیش از ۱۰ میلیون دلار است.
با این حال، ظاهراً رأی‌دهندگان چندان تحت تأثیر این نمایش قرار نگرفته‌اند. سم، مدیر کارزار انتخاباتی مارک با بازی استیون یون، به او اطلاع می‌دهد که هنوز در نظرسنجی‌ها عقب است و به‌ویژه نتوانسته رأی لاتین‌تبارهای شهر را به دست آورد.
این وضعیت پرسشی طعنه‌آمیز ایجاد می‌کند: چرا مردم باید به نامزدی اعتماد کنند که خود را حامی آن‌ها معرفی می‌کند، در حالی که حتی رفتارهای به‌ظاهر خیرخواهانه‌اش نیز ممکن است بخشی از نمایش انتخاباتی او باشد؟
مارک و ابیگیل با سسیلیا، پرستار مکزیکی فرزندشان، رابطه‌ای ظاهراً خوب دارند. اما این رابطه تا جایی ادامه پیدا می‌کند که از محدوده منافع آن‌ها فراتر نرود.
آدم‌ربایی و رازهایی که خانواده پنهان کرده است
وقتی سسیلیا از ابیگیل می‌خواهد برای دوست‌پسرش رامون کاری پیدا کنند، پاسخ زن سریع و حساب‌شده است: استخدام او می‌تواند کارزار انتخاباتی همسرش را به خطر بیندازد. رامون، با بازی لوئیس خراردو مندس، مهاجری است که به‌طور غیرقانونی در آمریکا زندگی می‌کند و استخدام او ممکن است برای مارک هزینه سیاسی داشته باشد.
با رسیدن هالووین، مارک و ابیگیل آن‌قدر به رامون اعتماد دارند که اجازه می‌دهند او پسرشان، دنی، را برای گرفتن شیرینی از خانه همسایه‌ها ببرد. خودشان نیز سرگرم امور مهم‌تری می‌شوند: مارک به آماده‌سازی کارزار انتخاباتی ادامه می‌دهد و ابیگیل با معشوقی که خارج از ازدواج دارد، رابطه‌ای آنلاین برقرار می‌کند.
اما این آرامش ظاهری با تماس یک آدم‌ربای ناشناس و بدخواه از بین می‌رود. او ادعا می‌کند دنی را ربوده و برای آزادی‌اش هفت میلیون دلار باج می‌خواهد.
از این لحظه، احساس گناه و رازهای پنهان شخصیت‌ها وارد ماجرا می‌شود و بحران تنها به یک آدم‌ربایی ساده محدود نمی‌ماند.
پیچش‌های داستانی؛ جایی که فیلم جان می‌گیرد
«حیوانات» در ابتدا شبیه یک تریلر متعارف درباره آدم‌ربایی پیش می‌رود، اما مجموعه‌ای از پیچش‌های داستانی، مسیر آن را پیچیده‌تر می‌کند. برخی از این تغییرات را می‌توان از قبل حدس زد، اما یکی از پیچش‌های اصلی به شکلی حساب‌شده از راه می‌رسد و تمام موقعیت را تغییر می‌دهد.
این اتفاق، مارک را نه‌فقط در جایگاه یک پدر نگران، بلکه به‌عنوان مردی که قصد ورود به سیاست دارد، در معرض آزمونی جدی قرار می‌دهد. اکنون مسئله فقط نجات فرزند نیست؛ اعتبار، صداقت و تصویری که او از خودش ساخته نیز در خطر قرار گرفته‌اند.
افلک برای ایفای این نقش انتخاب مناسبی است. او در نقش‌هایی که شخصیت مردانه و اعتمادبه‌نفس آمریکایی‌اش زیر فشار شدید قرار می‌گیرد، معمولاً عملکرد بهتری دارد. مارک در ابتدا فردی خوش‌زبان و مسلط به نظر می‌رسد، اما با بالاگرفتن بحران، اضطراب او به شکلی باورپذیر آشکار می‌شود.
بازی افلک کمک می‌کند فشار موقعیت از سطح یک معمای جنایی فراتر برود و به مسئله‌ای شخصی و اخلاقی تبدیل شود.
جیلیان اندرسون و ورود یک شخصیت غیرمنتظره
سم برای تهیه پول باج، از دیل برتون، واسطه‌ای بریتانیایی و مرموز با بازی جیلیان اندرسون، کمک می‌گیرد. بخش عمده ثروت مارک صرف کارزار انتخاباتی شده و دسترسی فوری به مبلغ موردنیاز، به مسئله‌ای جدی تبدیل شده است.
دیل با آرامشی تهدیدآمیز و کت‌وشلوار سفید و بی‌نقص وارد داستان می‌شود. او جملاتی درباره وابستگی همه آدم‌ها به چیزی در زندگی بیان می‌کند؛ اما لهجه بریتانیایی اغراق‌شده و شیوه بیانش، به‌جای آنکه شخصیت را مرموزتر کند، گاهی او را مضحک جلوه می‌دهد.
حضور دیل از سرگرم‌کننده‌ترین بخش‌های فیلم است، اما هم‌زمان نشانه‌ای از تغییر مسیر اثر نیز به شمار می‌رود. از این نقطه به بعد، «حیوانات» بیش از پیش به سمت غریزه‌های عامه‌پسند و جنبه‌های افراطی داستان حرکت می‌کند.
واقع‌نمایی فیلم کم‌رنگ‌تر می‌شود، اما کنجکاوی درباره سرانجام ماجرا همچنان باقی می‌ماند. مخاطب می‌خواهد بداند داستان تا کجا پیش می‌رود و شخصیت‌ها برای نجات خود چه مرزهایی را زیر پا خواهند گذاشت.
سیاست، نابرابری و فرصتی که فیلم از دست می‌دهد
پس از یکی از بزرگ‌ترین افشاگری‌های داستان، فیلم برای چند دقیقه امکان مواجهه‌ای بی‌پرده و تکان‌دهنده با آمریکا را پیش روی مخاطب قرار می‌دهد؛ تصویری از جامعه‌ای بی‌رحم و عمیقاً نابرابر که در آن ثروت، قدرت و امتیازهای اجتماعی می‌توانند سرنوشت افراد را تعیین کنند.
این لحظات، نشان می‌دهند که «حیوانات» ظرفیت تبدیل‌شدن به اثری گزنده‌تر و ماندگارتر را داشته است. با این حال، فیلم نمی‌تواند این مسیر را به‌طور کامل ادامه دهد و در نهایت به همان اندازه که باید، در عمق تناقض‌های اجتماعی و سیاسی پیش نمی‌رود.
پایان‌بندی طنزآمیز فیلم، سنت سیاست‌ورزی مبتنی بر شخصیت‌های مردانه و نمایش قدرت را دست می‌اندازد. این بخش از فیلم از نظر هجو سیاسی قابل‌توجه است، اما نمی‌تواند تمام فرصت‌هایی را جبران کند که روایت در طول مسیر از دست داده است.
از نظر فنی نیز فیلم در سطحی حرفه‌ای اما نه چندان متمایز باقی می‌ماند. فیلم‌برداری رابرت السویت، فیلم‌بردار شناخته‌شده سینما، کارآمد است، اما سبک بصری مشخص و به‌یادماندنی‌ای به فیلم نمی‌بخشد. بازیگران نیز با وجود جذابیت همیشگی‌شان، عمدتاً در محدوده توانایی‌ها و تیپ‌های آشنای خود ظاهر می‌شوند.
بیشتر بخوانید
«حیوانات» بن افلک زیر ضرب منتقدان؛ آیا هوش مصنوعی مقصر است؟
آیا فیلم حیوانات ارزش تماشا دارد؟
«حیوانات» تریلری تلخ، بدبینانه و سرگرم‌کننده است که در بهترین لحظاتش ریاکاری سیاسی و نابرابری اجتماعی را هدف می‌گیرد. پیچش‌های داستانی، ریتم مناسب و بازی متقاعدکننده بن افلک باعث می‌شوند فیلم تا پایان جذابیت خود را حفظ کند.
با این حال، اثر در نهایت به جای آنکه به تصویری عمیق و ماندگار از مناسبات قدرت تبدیل شود، در محدوده یک سرگرمی تندوتیز باقی می‌ماند. فیلم به اندازه کافی بی‌رحم و بدبین است، اما نمی‌تواند این بدبینی را به تجربه‌ای سینمایی تبدیل کند که مدت‌ها پس از تماشا در ذهن مخاطب بماند.
شاید «حیوانات» می‌توانست اثری تلخ‌تر، جسورانه‌تر و ماندگارتر باشد؛ با این همه، نمی‌توان بن افلک را به خاطر انتخاب رویکردی حرفه‌ای و کارآمد سرزنش کرد. او فیلمی ساخته که می‌داند چگونه مخاطب را درگیر نگه دارد، حتی اگر نتواند تمام ظرفیت‌های انتقادی خود را به کار بگیرد.
اطلاعات فیلم حیوانات (Animals)
- عنوان فارسی: حیوانات
- عنوان اصلی: Animals
- کارگردان: بن افلک (Ben Affleck)
- فیلمنامه‌نویسان: بیلی ری و کانر او. مک‌اینتایر
- بازیگران: بن افلک، کری واشینگتن، جیلیان اندرسون، استیون یون، آدریانا پاز، لوئیس خراردو مندس
- ژانر: تریلر جنایی، هیجان‌انگیز
- محل انتشار: نتفلیکس
- موضوع: آدم‌ربایی، باج‌گیری، جاه‌طلبی سیاسی و ریاکاری اخلاقی
پرسش‌های متداول
فیلم «حیوانات» درباره چیست؟
فیلم داستان مارک کیمبال، وکیل ثروتمندی را روایت می‌کند که برای رسیدن به مقام شهرداری رقابت می‌کند. با ربوده‌شدن پسرش و درخواست هفت میلیون دلار باج، رازهای خانوادگی و تناقض‌های اخلاقی زندگی او آشکار می‌شوند.
کارگردان فیلم «حیوانات» کیست؟
بن افلک کارگردانی این فیلم را بر عهده دارد. «حیوانات» ششمین تجربه او در مقام کارگردان است.
بازیگران اصلی فیلم «حیوانات» چه کسانی هستند؟
بن افلک، کری واشینگتن، جیلیان اندرسون، استیون یون، آدریانا پاز و لوئیس خراردو مندس از بازیگران این فیلم هستند.
فیلم «حیوانات» از کجا قابل تماشا است؟
این فیلم برای انتشار مستقیم در نتفلیکس در نظر گرفته شده است. زمان و دسترسی آن ممکن است بسته به منطقه جغرافیایی متفاوت باشد.
آیا فیلم «حیوانات» یک نقد سیاسی است؟
بله. فیلم با نمایش تبلیغات انتخاباتی ساختگی، ریاکاری یک نامزد ثروتمند و پیوند میان قدرت و امتیازهای اقتصادی، به هجو سیاست می‌پردازد؛ هرچند به باور منتقد ورایتی، این ظرفیت انتقادی را تا پایان به‌طور کامل دنبال نمی‌کند.
