نقد فیلم «خانمها مقدماند»؛ کمدی کلیشهای درباره جهانی که زنان قدرت را در دست دارند
- «خانمها مقدماند» با بازی ساشا بارون کوهن و رزاموند پایک، بازسازی نتفلیکس از یک کمدی فرانسوی درباره جابهجایی قدرت میان زنان و مردان است؛ فیلمی که میخواهد تبعیض جنسیتی را به طنز بگیرد، اما بهجای پرداختن به واقعیتهای امروز، بیش از اندازه به ایدههای قدیمی کمدیهای «نبرد جنسیتها» تکیه میکند.
چارسو پرس: در دورهای که قوانین هر روز تغییر میکنند تا استقلال زنان بر بدن خود محدود شود، مردان را از پاسخگویی مصون نگه دارند و ارزشهای منسوخی را دوباره احیا کنند که به نفع عدهای معدود و به زیان اکثریت هستند، سیاستهای جنسیتی گاهی از همیشه واپسگرایانهتر به نظر میرسند.
اما با وجود تمام نابرابریهایی که زنان در زندگی، روابط و محیط کار با آن مواجهاند، «خانمها مقدماند» فیلمی است که به نظر میرسد کمتر برای زمانه ما ساخته شده و بیشتر متعلق به چند نسل قبل است.
این فیلم با بازی ساشا بارون کوهن و رزاموند پایک، بازسازی نتفلیکس از کمدی رمانتیک فرانسوی «من مرد آسانی نیستم» محصول ۲۰۱۸ است؛ فیلمی که نخستین اثر فرانسویزبان سفارشدادهشده توسط نتفلیکس بود.
داستان درباره مردی زنستیز است که از خواب بیدار میشود و میبیند جهان به جایی تبدیل شده که در آن مناسبات قدرت میان زنان و مردان کاملاً معکوس شده است.
با وجود فیلمنامهای که ناتالی کرینسکی و کیتی سیلبرمن نوشتهاند و کارگردانی تیا شاروک، تیم خلاق عمدتاً زن فیلم چندان نکته تازهای درباره جنسیت ارائه نمیکند؛ نکتهای که پیشتر در آثاری مانند «مردها از مریخ، زنها از ونوس» و تعداد زیادی کمدی جابهجایی نقشها، از جمله «آنچه زنان میخواهند»، به شکلهای مختلف مطرح شده است.
مرد زنستیز در دنیایی که زنان قدرت دارند
کوهن نقش دیمین ساکس را بازی میکند؛ مردی خوشگذران و زنباره که راوی فیلم، «مرد کبوتر» با بازی ریچارد ای. گرانت، از همان ابتدا او را بهسادگی یک «عوضی» معرفی میکند.
دیمین قرار است در آژانس تبلیغاتی اطلس، که رئیس و مربیاش فرد با بازی چارلز دنس در آستانه بازنشستگی از آن است، به مدیرعامل تبدیل شود. اما سهامداران معتقدند ساختار مدیریتی شرکت بیش از حد مردانه است و اصرار دارند یک زن نیز برای این سمت در نظر گرفته شود.
دیمین از دستیار صبور و همیشه درگیرش، روبی با بازی وِروچه اوپیا، میخواهد یک کارمند زن پیدا کند؛ هر کارمندی که باشد، فقط برای اینکه ادعاهای مربوط به تبعیض جنسیتی را خنثی کند.
روبی در نهایت الکس، با بازی پایک، را انتخاب میکند؛ زنی کاملاً شایسته و واجد شرایط. اما دیمین خیلی زود روشن میکند که حضور الکس قرار نیست واقعاً تغییری در مدیریت شرکت ایجاد کند؛ او فقط قرار است تصویری مترقی از شرکت ارائه دهد.
الکس خیلی زود استعفا میدهد. دیمین هنگام تعقیب او در خارج از ساختمان، آنقدر درگیر این است که آخرین بار هم او را تحقیر کند که با یک تیر چراغ برخورد میکند و بیهوش میشود.
وقتی بیدار میشود، میفهمد زنان جای مردان را در تقریباً تمام نقشهای اجتماعی گرفتهاند و برعکس.
«مرد کبوتر» به او میگوید این اتفاق فرصتی است تا درس مهمی درباره زندگی یاد بگیرد. دیمین به محل کارش برمیگردد، اما همهچیز تغییر کرده است: الکس قرار است مدیرعامل شود، فلیسیتی، منشی سابق شرکت، اکنون مدیرعامل است و گلندا، خدمتکار شرکت، مالک کل مجموعه شده است.
وقتی قدرت از مردان به زنان منتقل میشود
دیمین در ابتدا از جهانی که زنان در آن همهکاره هستند، تحقیر و متواضع میشود. اما بهتدریج خود را با این شرایط وفق میدهد و تصمیم میگیرد در کنار الکس برای تصاحب سمت مدیرعاملی رقابت کند.
آنچه او کشف میکند این است که دههها کنترل تثبیتشده، حتی اگر اکنون در اختیار زنان باشد، بهسادگی قابل تغییر نیست.
این وضعیت برای مردانی که از زنان حمایت میکنند، چه رسد به مردانی که میخواهند در همان سطح به موفقیت برسند، تحقیرکننده است.
دیمین در رقابت با الکس، بسیاری از رفتارهای گذشته خودش را از زاویهای تازه میبیند و طبیعتاً از آنچه میبیند خوشش نمیآید.
با نزدیکتر شدن این دو نفر، حتی در دل دشمنیشان، دیمین نمیداند چگونه باید به زندگی ادامه دهد بدون اینکه بخشی از قدرتی را که زمانی حق مسلم خود میدانست، کنار بگذارد.
فیلمی که بیشتر برای زنان خیالپردازی میکند
«خانمها مقدماند» درسهای قابلتوجهی برای مردانی دارد که همسران، همکاران زن و سایر زنان زندگیشان را بدیهی میپندارند؛ اما بعید به نظر میرسد همین مردان برای تماشای چنین فیلمی صف بکشند.
فیلم در عوض برای مخاطبان زن بیشتر نقش یک خیال فرار از واقعیت را ایفا میکند؛ جهانی که در آن زنان میتوانند با دیگران بیاعتنا رفتار کنند، تسلیم غریزیترین خواستههای خود شوند و همچنان کنترل خانه، محل کار و فضای اجتماعی را در دست داشته باشند.
یکی از جذابترین صحنههای فیلم زمانی است که فلیسیتی با بازی فیونا شاو، در حالی که ردایی حمام پوشیده و بدنش تا حدی نمایان است، دیمین را به پنتهاوس شرکتی خود دعوت میکند تا نوعی معامله جنسی در برابر امتیاز کاری انجام دهند.
در صحنهای دیگر، فلیسیتی و الکس در یک شام کاری نوشیدنی مینوشند و با اشتها استیک و همبرگر میخورند، در حالی که دیمین با فروتنی سالاد سبز سفارش میدهد.
مشکل اصلی «خانمها مقدماند»
مشکل چنین ایدهای این است که در بسیاری از واقعیتهای دنیای امروز، از جمله حضور زنان در رأس شرکتها و صنایع بزرگ، دیگر با پدیدهای عجیب و غیرعادی مواجه نیستیم.
فیلم «افشاگری» ساخته بری لوینسون، با وجود تکیه بر جادوی واقعگرایانه فضای مجازی و فانتزی جنسی حضور دمی مور در نقش یک مدیر زن آزارگر، بسیاری از مسائل مشابه را بررسی کرده بود؛ آن هم در سال ۱۹۹۴.
داستانهایی درباره افراد متکبر و مستحق تنبیه هیچوقت تاریخ مصرفشان را از دست نمیدهند. اما آنچه در سال ۲۰۲۶ جالبتر میبود، این بود که یکی از این مدیران برخوردار از امتیازات ویژه، پس از آنکه خودش متوجه عقبماندگی دیدگاهش شده، شاهد فروپاشی دنیای خود باشد.
«خانمها مقدماند» اما به چنین مسیری نمیرود.
بازیگران، جذابتر از خود فیلم
شاید جالبترین خوانش فیلم، خوانشی فرامتنی باشد؛ جایی که مشهورترین شخصیت ساشا بارون کوهن، یعنی «بورات» با آن شوونیسم سرخوشانهاش، به شکل عاطفی توسط شخصیتی شبیه ایمی دان از «دختر گمشده» با بازی پایک کالبدشکافی میشود.
در دفتر «مردانه» دیمین، تصاویر قابشدهای از بریژیت باردو روی دیوار دیده میشود. آدم دوست دارد تصور کند دلیل حضور او صرفاً جایگاهش بهعنوان نماد جنسی نیست و دیدگاههای مسئلهدارش درباره زنان و اقلیتها نیز بخشی از این انتخاب بوده است.
در همین حال، شوخیهای مربوط به تغییر جنسیتی نام کتابها، مثل «آقای بوواری» و «دونا کیشوت»، و برندهایی مانند «راز ویکتور» و «ملکه برگر»، بیش از اندازه کش پیدا میکنند.
حتی استفاده از نسخهای با صدای خواننده زن از آهنگ «کریپ» گروه ریدیوهد نیز بیش از حد مستقیم و قابل پیشبینی است.
رزاموند پایک؛ بیش از حد بینقص برای این نقش
انتخاب کوهن، که خودش را مردی «لاغر و پُرموی» توصیف کرده، در نقش یک زنباره دائمی، ظاهراً قرار است تمسخر مردانی باشد که به شکل غیرمنطقی تصور میکنند موهبتی الهی برای زنان هستند.
اما ناتوانی شاروک در کمکردن از زیبایی و تواناییهای پایک باعث میشود الکس بیش از حد چشمگیر و موفق به نظر برسد.
او را میتوان با لیندا لیدل با بازی ریچل مکآدامز در «کمک بفرست» مقایسه کرد؛ شخصیتی که نهتنها ظاهری معمولی و پوستی نامناسب دارد، بلکه ویژگیهای شخصیتیاش نیز همدلی مخاطب را به چالش میکشد.
در مقابل، تحول باشکوه پایک در جهان زنان کمی شبیه یک فرصت ازدسترفته است.
فیونا شاو و کاترین هانتر، اما ظاهراً از بازی در نقش زنانی که بیشترین اعتمادبهنفس و اقتدار را در اتاق دارند، نهایت لذت را میبرند.
دیدن چارلز دنس که با خجالت برای الکس قهوه میآورد و او با لحنی تحقیرآمیز صدایش میزند «فرشته کشمیری من»، بعد از فصلهایی که دنس در تلویزیون نقش شخصیتهایی با اقتدار قرونوسطایی را بازی کرده، واقعاً لذتبخش است.
آیا کمدیهای نبرد جنسیتها هنوز حرف تازهای دارند؟
چند دهه بعد از «آنچه زنان میخواهند»، و حتی بعد از جدلهای زن و مردانه «وقتی هری سالی را دید» با بازی بیلی کریستال و مگ رایان و آثار بیشمار دیگر، آیا هنوز نابرابریهای جنسیتی بزرگی برای مبارزه وجود دارد؟
البته.
اما آیا یک مدیرعامل زن در سال ۲۰۲۶ به اندازه دیدن یک اسب در بیمارستان عجیب و متعلق به گذشته است؟
قطعاً نه؛ دستکم نه به اندازهای که این فیلم میخواهد ما باور کنیم.
«خانمها مقدماند» بهجای اینکه بحثی جدی به راه بیندازد یا مخاطب را به تأمل فرهنگی عمیقتری وادارد، در نهایت چیزی سبک و کمعمق ارائه میدهد.
طنز تیا شاروک درباره پیشرفت اجتماعی، بیش از اندازه به ایدههایی از گذشته متکی است؛ ایدههایی که نهفقط از نظر فرهنگی، بلکه از نظر سینمایی نیز تاریخ مصرفشان گذشته است.
اطلاعات فیلم «خانمها مقدماند»
نام فیلم: خانمها مقدماند
عنوان اصلی: Ladies First
کارگردان: تیا شاروک
فیلمنامه: ناتالی کرینسکی و کیتی سیلبرمن
بازیگران: ساشا بارون کوهن، رزاموند پایک، ریچارد ای. گرانت، چارلز دنس، فیونا شاو، کاترین هانتر، وِروچه اوپیا
کشور تولید: آمریکا / بریتانیا
زبان: انگلیسی
سال تولید: ۲۰۲۶
پلتفرم پخش: نتفلیکس
ژانر: کمدی، عاشقانه، طنز اجتماعی، نبرد جنسیتها
اثر اقتباسی: «من مرد آسانی نیستم» محصول ۲۰۱۸ فرانسه
موضوع: تبعیض جنسیتی، جابهجایی قدرت میان زنان و مردان، زنستیزی و مناسبات قدرت
پرسشهای متداول
فیلم «خانمها مقدماند» درباره چیست؟
داستان درباره مردی زنستیز به نام دیمین است که پس از یک حادثه، در جهانی بیدار میشود که در آن زنان قدرت اجتماعی و اقتصادی را در اختیار دارند و مردان برای بهرسمیت شناختهشدن مبارزه میکنند.
بازیگران فیلم «خانمها مقدماند» چه کسانی هستند؟
ساشا بارون کوهن و رزاموند پایک نقشهای اصلی فیلم را بازی میکنند و فیونا شاو، چارلز دنس، ریچارد ای. گرانت و کاترین هانتر نیز در آن حضور دارند.
آیا «خانمها مقدماند» بازسازی یک فیلم فرانسوی است؟
بله. این فیلم بازسازی انگلیسیزبان کمدی فرانسوی «من مرد آسانی نیستم» محصول ۲۰۱۸ است.
فیلم «خانمها مقدماند» در کدام پلتفرم منتشر شده است؟
این فیلم محصول نتفلیکس است.
آیا «خانمها مقدماند» فیلمی فمینیستی است؟
فیلم تلاش میکند تبعیض جنسیتی و زنستیزی را از طریق معکوسکردن مناسبات قدرت نقد کند، اما نقد مورد اشاره در این بررسی معتقد است که اثر به جای پرداختن به مسائل پیچیده امروز، بیش از اندازه به کلیشههای قدیمی کمدیهای «نبرد جنسیتها» متکی میشود.
آیا «خانمها مقدماند» ارزش تماشا دارد؟
اگر به کمدیهای اجتماعی درباره جابهجایی نقشهای جنسیتی و بازی ساشا بارون کوهن و رزاموند پایک علاقه دارید، فیلم میتواند سرگرمکننده باشد؛ اما اگر انتظار تحلیلی تازه و عمیق از نابرابری جنسیتی دارید، احتمالاً اثر چندان رضایتبخش نخواهد بود.
