اگر برگه رأی اسکار دست من بود؛ راز برزیل، صدای غزه و سالی که گناه و سوگ به سینما بدل شدند

چارسو پرس: سال ۲۰۲۵ مواجهه‌های سینمایی از نوعی کمیاب را به ما هدیه داد؛ جایی که نمایش‌های پر زرق‌وبرق و حماسی در کنار مطالعات شخصیتی آرام و درونی جان گرفتند. برخی فیلم‌ها با جسارت تمام مسیر را اشتباه رفتند و برخی دیگر با اقتداری چنان خاموش به مقصد رسیدند که گویی چیدمان اتاق را در ذهن مخاطب تغییر دادند. این سال، سالِ جسارت بود؛ سالِ فیلمسازانی که به مخاطب اعتماد کردند تا به جای تماشای منفعلانه، در عمق اثر غرق شود.

اگر بخواهیم با موفقیت‌های اجماعی شروع کنیم، فیلم‌هایی که از همین حالا کلاسیک به نظر می‌رسند، باید به «همنت» (Hamnet) ساخته کلوئی ژائو اشاره کرد؛ شاهکاری که سوگ را به شعر بدل کرده است. جسی باکلی در این فیلم نمایشی از وضوح عاطفیِ تحمل‌ناپذیر را ارائه می‌دهد؛ مادری که بر اثر فقدان در هم شکسته، اما همچنان نفس می‌کشد.

«گناهکاران» (Sinners) به کارگردانی رایان کوگلر، تجربه‌ای کاملاً متفاوت است؛ عضلانی، جاه‌طلبانه و زنده. این اثر ثابت می‌کند که گستره توانمندی کوگلر مرز نمی‌شناسد. مایکل بی. جردن در دو نقش متفاوت، مهارتی خیره‌کننده از کنترل و شدت را به نمایش می‌گذارد.

با این حال، تپش اصلی هیجان من برای دومین سال پیاپی (پس از فیلم برنده اسکار «من هنوز اینجا هستم») در سینمای برزیل می‌زند.

 فیلم «مأمور مخفی» (The Secret Agent) ساخته کلبر مندونسا فیلو، یک تریلر روان‌سوز است که چنگال خود را به شکلی نامحسوس بر روح مخاطب سفت می‌کند. واگنر مورا در این فیلم هیپنوتیزم‌کننده است. از سوی دیگر، فیلم «صدای هند رجب» اثر کوثر بن هنیه، فیلمساز تونسی، مانند ضربه‌ای به شکم است؛ سینمایی که از ایجاد آرامش یا فاصله گرفتن از فاجعه امتناع می‌کند.

در کنار این‌ها، فیلم‌هایی هستند که برای بقا می‌جنگند؛ آثاری که در شکاف‌های جریان اصلی لغزیدند یا در مرز امنیتِ «اجماع عمومی» باقی ماندند. از بازی درخشان ویلیام اچ. میسی در «رویاهای قطار» تا دنیای عجیب و غریب یورگوس لانتیموس در «بوگونیا» (Bugonia). اگر من برگه رأی اسکار داشتم، از آن برای تجلیل از فیلم‌هایی استفاده می‌کردم که خطرِ «درک نشدن» را به جان خریدند.

لیست برگزیدگان: بهترین فیلم‌های ۲۰۲۵

بهترین فیلم سال

• برنده: «مأمور مخفی» (The Secret Agent) – کلبر مندونسا فیلو این تریلر برزیلی، کلاس درسی در ایجاد تعلیق اتمسفریک است. هر قاب فیلم سرشار از ابهام اخلاقی و وحشت سیاسی است. این از آن دست فیلم‌هایی است که نبوغش را سکانس به سکانس انباشته می‌کند تا جایی که متوجه می‌شوید تمام مدت نفس خود را حبس کرده بودید.

• سایر نامزدها: صدای هند رجب، گناهکاران، همنت، صراط، رویاهای قطار، متاسفم عزیزم، بوگونیا، فقط یک تصادف بود، نورنبرگ.

بهترین کارگردانی

• برنده: کوثر بن هنیه (صدای هند رجب) بن هنیه با فوریت و خویشتن‌داری، بدون آنکه فاجعه جاری در غزه را احساسی (Sensationally) جلوه دهد، کارگردانی کرده است. او اطمینان حاصل می‌کند که ما هر ثانیه از این عذاب را حس کنیم. دوربین او صمیمی است اما مزاحم نیست؛ نظاره‌گر است اما بی‌تفاوت نیست.

بهترین بازیگر نقش اول مرد

• برنده: واگنر مورا (مأمور مخفی) مورا عملکردی سرشار از شدتِ درونی و هوشِ خسته را به عنوان مردی که در هزارتوی دنیای زیرزمینی سیاست برزیل حرکت می‌کند، ارائه می‌دهد. بازی او ریشه در این درک دارد که قدرت، پر سر و صدا نیست؛ بلکه انتخابِ سکوت است، آن هم زمانی که حرف زدن می‌تواند به قیمت از دست دادن همه چیز تمام شود.

بهترین بازیگر نقش اول زن

• برنده: جسی باکلی (همنت) تصویر باکلی از «اگنس»، مادری که بر اثر سوگ متلاشی شده، تقریباً تحمل‌ناپذیر و در عین حال خیره‌کننده است. او وزن فیزیکی اندوه را در قامت، گفتار و تحلیل رفتن انرژی بدنش به نمایش می‌گذارد. بازی او در «همنت» پتانسیل این را دارد که تا ۵۰ سال آینده به عنوان یک الگوی بازیگری ماندگار شود.

بهترین بازیگر نقش مکمل مرد

• برنده: مایلز کتون (گناهکاران) کتون در فیلم «گناهکاران» ظاهر می‌شود و بلافاصله فضایی در کنار بازی قدرتمند مایکل بی. جردن برای خود باز می‌کند. بازی او رئالیسمی را به فیلم می‌آورد که حتی در اوج داستان‌های ژانری، یادآوری می‌کند که کوچکترین حرکات انسانی بیشترین اهمیت را دارند.

بهترین بازیگر نقش مکمل زن

• برنده: اودسا آزیون (مارتی سوپریم) آزیون هر سکانسی را که در آن حضور دارد می‌رباید. او تعادلی میان زرق‌وبرق هالیوود کلاسیک و درندگی مدرن ایجاد کرده است. او هوش را به عنوان دلبری و جاه‌طلبی را به عنوان بقا بازی می‌کند و هرگز اجازه نمی‌دهد شخصیتش به یک تیپِ تکراری تبدیل شود

تحلیل تخصصی برندگان اسکار ۲۰۲۵ در بخش‌های فنی و هنری

در ادامه بررسی برگه رأی فرضی من، به بخش‌هایی می‌رسیم که ستون‌های اصلی یک اثر سینمایی ماندگار را تشکیل می‌دهند. جایی که کلمات روی کاغذ به تصویر بدل می‌شوند و فضا، داستانی فراتر از دیالوگ‌ها را روایت می‌کند.

بهترین فیلم‌نامه غیراقتباسی (Original Screenplay)

• برنده: «مأمور مخفی» (The Secret Agent) – کلبر مندونسا فیلو فیلم‌نامه «فیلو» معجزه‌ای در ساختار و خویشتن‌داری است. او تعلیق را از طریق گفتگو، پارانویا را از طریق سکوت و نقد سیاسی را از طریق شخصیت‌پردازی بنا می‌کند. «مأمور مخفی» هرگز برای توضیح دادن خود متوقف نمی‌شود؛ چرا که به هوش مخاطب اعتماد دارد تا پیچیدگی‌های اخلاقی را بدون نقشه راه طی کند. دیالوگ‌ها سرشار از زیرمتن (Subtext) هستند و هر تبادل کلامی، مانند مذاکره‌ای بر سر مرگ و زندگی به نظر می‌رسد.

• نامزدهای شایسته: سیم‌های مرد مرده، ابدیت، گناهکاران، متاسفم عزیزم.

بهترین فیلم‌نامه اقتباسی (Adapted Screenplay)

• برنده: «همنت» (Hamnet) – مگی اوفارل و کلوئی ژائو اوفارل و ژائو مفهوم سوگ را بدون کاستن از قدرت ادبی آن، به امری سینمایی تبدیل کرده‌اند. «همنت» هرگز هدف اصلی داستان را گم نمی‌کند: فقدان تحمل‌ناپذیر والدین و ازدواجی که در بوته آزمایش اندوه قرار گرفته است. فیلم‌نامه فضایی برای سکوت و لحظاتی که زبان از قاصر است باز می‌کند و روایت را مانند خودِ «حافظه» ساختار می‌دهد.

• نامزدهای شایسته: بوگونیا، کرونولوژی آب، زندگی چاک، رویاهای قطار.

بهترین گروه بازیگری و کستینگ (Casting)

• برنده: «موج نو» (Nouvelle Vague) – استفان باتوت انتخاب بازیگران برای فیلم «موج نو» مانند کشف یک راز بزرگ است. گروه بازیگران مانند یک پیکره واحد عمل می‌کنند؛ جایی که هر بازیگر ویژگی خاص خود را می‌آورد بدون آنکه به کل اثر آسیب بزند. باتوت می‌دانست که کستینگ فقط پیدا کردن بازیگر «درست» نیست، بلکه ایجاد شیمی میان افرادی است که قرار است نقش اسطوره‌هایی چون ژان‌لوک گدار، ژان سیبرگ و ژان‌پل بلموندو را احیا کنند.

بهترین انیمیشن بلند (Best Animated Feature)

• برنده: «آملی کوچک یا شخصیت باران» (Little Amélie or the Character of Rain) این جواهر انیمیشنی، شگفتی را در کوچکترین جزئیات پیدا می‌کند. این اثر در امتناع از توضیح بیش از حد یا نگاه تحقیرآمیز به مخاطب، رویکردی رادیکال و آرام دارد. سبک انیمیشن نقاش‌گونه و صبورانه است و اجازه می‌دهد تصاویر در ذهن رسوب کنند. این انیمیشن بدون شک یکی از دلپذیرترین فیلم‌های سال است.

بهترین طراحی صحنه (Production Design)

• برنده: «همنت» (Hamnet) – فیونا کرومبی و آلیس فلتون «همنت» صرفاً تئاتر گلوب را بازسازی نمی‌کند؛ بلکه جهانی را احضار می‌کند که در آن سوگ در میان دیوارها جاری است. هر اتاق حس زندگی می‌دهد و هر بافت، فرسودگیِ زمان و دست‌ها را به دوش می‌کشد. این طراحی صحنه ثابت می‌کند که وظیفه‌اش دکوراسیون نیست، بلکه داستان‌گویی با استفاده از اشیاء برای مرئی کردنِ امر نامرئی است.

بهترین فیلم‌برداری (Cinematography)

• برنده: «رویاهای قطار» (Train Dreams) – آدولفو ولوسو ولوسو غرب آمریکا را مانند یک خاطره رنگ‌باخته به تصویر می‌کشد؛ زیبا، خشن و در حال ناپدید شدن. کار او در «رویاهای قطار» سرشار از برداشت‌های بلند و مشاهده‌ای صبورانه است که اجازه می‌دهد مناظر، قامت انسان را کوچک جلوه دهند، بدون آنکه هویت انسانی در آن‌ها گم شود. فیلم‌برداری او به خوبی درک کرده است که تنهایی، یک رابطه فضایی است. این تصاویر قلب را تکه‌تکه می‌کنند.
  

درخشش تکنولوژی و هنر؛ برندگان بخش‌های فنی و مستند ۲۰۲۵

در لایه‌های زیرین هر شاهکار سینمایی، هنرمندانی حضور دارند که با نخ، گریم، کدهای دیجیتال و نت‌های موسیقی، رویا را به واقعیت پیوند می‌زنند. در این بخش، برترین‌های این حوزه‌ها را مرور می‌کنیم.

بهترین طراحی لباس (Costume Design)

• برنده: «شرور: برای همیشه» (Wicked: For Good) – پل تازول این فیلم انفجاری از رنگ، بافت و جزئیات شخصیتی است. هر لباس داستانی را روایت می‌کند؛ اینکه این شخصیت‌ها در حال تبدیل شدن به چه کسی هستند، چگونه قدرت به ظاهر آن‌ها شکل می‌دهد و عصیان در زمانی که از خاکستری بودن امتناع می‌کند، چگونه به نظر می‌رسد. لباس‌ها تعادلی میان فانتزی و حقیقت برقرار کرده‌اند.

بهترین تدوین (Film Editing)

• برنده: «مأمور مخفی» (The Secret Agent) – ماتئوس فاریاس و ادواردو سرانو تدوین در این فیلم مانند یک مکانیزم تعلیق عمل می‌کند که لحظه به لحظه سفت‌تر می‌شود. ریتم فیلم بی‌نقص است و تدوین با کنترل سرعت روایت، نوعی پارانویا ایجاد می‌کند که باعث می‌شود هر جابجایی سکانس، شبیه به یک تهدید بالقوه به نظر برسد.

بهترین چهره‌پردازی و آرایش مو (Makeup and Hairstyling)

• برنده: «ناخواهری زشت» (The Ugly Stepsister) شاهکار نادیده گرفته شده امسال، بازآفرینی داستان سیندرلا است. گریم‌ها بدون آنکه بیگانه باشند، فانتزی هستند و بدون آنکه زننده باشند، جسورانه طراحی شده‌اند. دگرگونی‌ها کامل است اما هرگز بازیِ بازیگر را در زیر لایه‌های گریم پنهان نمی‌کند؛ تعادلی که حفظ آن بسیار سخت‌تر از چیزی است که به نظر می‌رسد.

بهترین صداگذاری (Best Sound)

• برنده: «صراط» (Sirāt) – لایا کاسانوواس طراحی صدا در فیلم «صراط» به بهترین شکل ممکن مخاطب را آماج حملات صوتی قرار می‌دهد؛ غرق‌کننده، فراگیر و حیاتی برای قدرت آخرالزمانی فیلم. هر غرش موتور و هر خراش فلز، به یک ضرب‌آهنگ روایی تبدیل می‌شود. این فیلمی است که باید در بزرگترین و پرصدا‌ترین سالن تئاتر ممکن آن را تجربه کرد.

بهترین جلوه‌های ویژه (Visual Effects)

• برنده: «فرمول یک» (F1) جلوه‌های ویژه در فیلم F1 چنان با تار و پود اثر یکپارچه شده که فراموش می‌کنید در حال تماشای آن‌ها هستید. سکانس‌های مسابقه کاملاً ملموس و خطرناک به نظر می‌رسند و شما را بدون از بین بردن حس غوطه‌وری، به داخل ماشین می‌برند. تیم جلوه‌های ویژه می‌داند که شکوه بصری بدون انسجام فضایی ارزشی ندارد.

بهترین موسیقی متن (Original Score)

• برنده: «گناهکاران» (Sinners) – لودویگ گورانسون موسیقی گورانسون در این فیلم معجزه‌ای در ایجاد فضا (Mood) است. او می‌داند چه زمانی اوج بگیرد و چه زمانی ناپدید شود؛ چه زمانی بر احساسات تأکید کند و چه زمانی اجازه دهد تصاویر کار خود را انجام دهند. موسیقی همزمان حس تاریخی و کاملاً مدرن دارد.

بهترین ترانه غیراقتباسی (Original Song)

• برنده: ترانه "I Lied to You" از فیلم «گناهکاران» این ترانه مسحورکننده است و رهایتان نمی‌کند. مانند یک لنگر احساسی عمل می‌کند؛ مرثیه‌ای که مضامین فقدان، بقا و تاب‌آوری فیلم را به دوش می‌کشد. این از آن دست آهنگ‌هایی است که گویی همیشه وجود داشته و بخشی از وجود ما بوده است.

بهترین مستند بلند (Documentary Feature)

• برنده: «بیا من را در نوری خوب ببین» (Come See Me in the Good Light) اثری در ستایش حافظه، پیری و کرامت انسانی. فیلم‌سازی رایان وایت صبورانه و دلسوزانه است؛ او هرگز برای رسیدن به روایت عجله نمی‌کند و اجازه می‌دهد آدم‌ها برای خودشان صحبت کنند. این مستند زیبایی عمیقی را در زندگی‌های معمولی که با نیت و هدف زیسته شده‌اند، پیدا می‌کند.
  

درخشش سینمای جهان و پادشاهی اپل و نتفلیکس در قاب تلویزیون

در آخرین بخش از بررسی برترین‌های سال، به سراغ مرزهای جغرافیایی می‌رویم که فراتر از هالیوود، جادوی تصویر را زنده نگه داشته‌اند و سپس نگاهی می‌اندازیم به دنیای سریال‌ها؛ جایی که استانداردهای تولید حالا دیگر هیچ تفاوتی با پرده بزرگ سینما ندارند.

بهترین فیلم بین‌المللی (Best International Feature)

• برنده: «مأمور مخفی» (The Secret Agent) از برزیل این اثر از برزیل، یک تریلر سیاسی است که فارغ از اینکه کجای جهان به تماشای آن بنشینید، به شکلی فوری و معاصر، با شما ارتباط برقرار می‌کند. کلبر مندونسا فیلو اثری تعلیق‌آمیز خلق کرده که بدون خودنمایی، عمیقاً سیاسی است اما هرگز لحن شعاری (Didactic) به خود نمی‌گیرد. این فیلم ثابت کرد که فیلم‌سازی بزرگ، از مرزها و زبان‌ها عبور می‌کند.

• سایر نامزدها: فقط یک تصادف بود، موج نو، صراط، صدای هند رجب.

اسکار تلویزیونی؛ بهترین سریال‌های ۲۰۲۵

بخش تلویزیون در این لیست با همان سخت‌گیری بخش سینما بررسی شده است. معیار ما نه دسته‌بندی‌های سنتی امی (Emmy)، بلکه تأثیر فرهنگی و دستاورد هنری بوده است؛ آثاری که در شبکه‌های اجتماعی بحث‌برانگیز شدند و تخیل جمعی ما را تسخیر کردند.

۱۰ سریال برتر سال ۲۰۲۵

لیست ۱۰ سریال برگزیده که سال را تعریف کردند: ۱. نوجوانی (Adolescence) - نتفلیکس ۲. استودیو (The Studio) - اپل تی‌وی ۳. آندور (Andor) - دیزنی پلاس ۴. جداسازی (Severance) - اپل تی‌وی ۵. آینه سیاه (Black Mirror) - نتفلیکس ۶. عشق در طیف (Love on the Spectrum) - نتفلیکس ۷. پیت (The Pitt) - اچ‌بی‌او مکس ۸. بازمانده (Survivor) - سی‌بی‌اس ۹. جبران بیش از حد (Overcompensating) - پرایم ویدیو ۱۰. تغییر دهنده بازی (Game Changer) - دراپ‌اوت

برندگان شاخه‌های اصلی بازیگری و کارگردانی تلویزیون

• بهترین بازیگر نقش اول مرد: پل جیاماتی (سریال Black Mirror)

• بهترین بازیگر نقش اول زن: بریت لوئر (سریال Severance)

• بهترین بازیگر نقش مکمل مرد: اوون کوپر (سریال Adolescence)

• بهترین بازیگر نقش مکمل زن: جانل جیمز (سریال Abbott Elementary)

• بهترین کارگردانی: ست روگن و ایوان گلدبرگ (برای اپیزود The Oner از سریال The Studio)

• بهترین نویسندگی: جک تورن و استیون گراهام (برای سریال Adolescence)

دستاوردهای فنی و هنری در دنیای تلویزیون

در بخش‌های فنی، سریال Andor و Severance بار دیگر ثابت کردند که چرا پیش‌گامان استانداردهای بصری مدرن هستند.

• طراحی صحنه: سریال Andor برای اپیزود "Who Are You?" که فضایی خیره‌کننده و غریب را ترسیم کرد.

• جلوه‌های ویژه: تیم جلوه‌های ویژه سریال Andor که تجربه‌ای سینمایی را به خانه‌ها آورد.

• فیلم‌برداری: متیو لوئیس برای اپیزود دوم سریال Adolescence؛ نمایشی از نور و سایه در خدمت درام.

• موسیقی متن و صدا: اپیزود "USS Callister: Into Infinity" از سریال Black Mirror که هم در بخش صدا و هم در موسیقی (اثر دانیل پمبرتون) بی‌رقیب بود.

• بهترین مستند سریالی: Pee-wee as Himself از شبکه اچ‌بی‌او مکس.

• طراحی بدلکاری: تیم بدلکاری سریال Severance برای اپیزود "Cold Harbor".

سخن پایانی: هر برگه رأی، داستانی درباره ارزش‌هایی است که ما در هنر جستجو می‌کنیم. سال ۲۰۲۵ به ما یادآوری کرد که سینما و تلویزیون، فراتر از سرگرمی، آینه‌ای برای درک بهتر انسانیت، سوگ و بقا هستند.