سرانجام پس از کشمکشهای رسانهای بر سر عنوان مدیریت رضا مردانی، معاونت امور هنری وزارت ارشاد با صدور حکمی از سوی سیدعباس صالحی، وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، به این ابهام پایان داد. بر اساس این حکم، رضا مردانی به طور رسمی به عنوان مدیرکل هنرهای نمایشی منصوب شد تا مدیریت این اداره کل را برعهده بگیرد.
عباس اقسامی، کارگردان باتجربه تئاتر، به زودی نمایش «تلخاب» را بر اساس نمایشنامهای از رها پوررحمتی در تالار مولوی روی صحنه میبرد. این نمایش که در فضایی میان واقعیت و خیال روایت میشود، با آمیزهای از درام، روانکاوی و طنز تلخ، مفاهیمی چون هویت، قدرت و فریب را به چالش میکشد.
نمایش «تلافی» به کارگردانی نیما قاسمی، از روز پنجشنبه ۱۱ دیماه در سالن کوچک مرکز تئاتر مولوی اجرای خود را آغاز میکند. این نمایش که در نخستین هفته تئاتر «روبنا» موفق به کسب عنوان اثر برگزیده شده بود، داستان نویسندهای جوان را روایت میکند که حین نگارش یک نمایشنامه مونتاژی بر اساس شخصیتهای تاریخی، در گرداب واقعیت و خیال گرفتار شده و با مخلوقات ذهنی خود دچار اصطکاک میشود.
مرکز تئاتر مولوی از روز جمعه ۵ دیماه، میزبان نمایش «مکبث؛ خنجری در ذهن» به نویسندگی و کارگردانی مهران یاراحمدی شده است. این اثر ۶۰ دقیقهای که با نگاهی فیلسوفانه به مفهوم مرگ و رهایی از «بدن شرور» پرداخته است، تلاش میکند با بهرهگیری از تکنیکهای نوری، نقشهبرداری (مپینگ) و طراحی حرکت، فضای ذهنی و متلاطم شخصیتهای شکسپیر را بازسازی کند.
با اعلام دبیرخانه چهل و چهارمین جشنواره بینالمللی تئاتر فجر به دبیری سید وحید فخر موسوی، ۱۴ اثر نمایشی از استانهای مختلف کشور برای حضور در این دوره از جشنواره انتخاب شدند.
نمایش «شنبه ساعت ۱۰:۱۰ دقیقه» به نویسندگی و کارگردانی الهه موچانی و تهیهکنندگی وحید معینیدانشمندی، از روز یکشنبه ۱۴ دیماه در تماشاخانه صحنه آبی روی صحنه میرود.
نصرت پرتوی، بازیگر و کارگردان پیشکسوت و از اعضای کلیدی «گروه هنر ملی»، در یادداشتی به مناسبت درگذشت بهرام بیضایی، او را حافظه فرهنگی و اندیشمندی کمبدیل خواند.
اگرچه سینمای بهرام بیضایی به دلیل پیوند ناگسستنی با زبان، اساطیر و تاریخ ایران، برای مخاطب فرنگی همواره دشوارفهم مینمود، اما انتشارات «آی. بی. توریس» با انتشار دو مجلد پژوهشی در سالهای ۲۰۲۳ و ۲۰۲۴ به ویراستاری سعید طلاجوی، این سد را شکست. این کتابها با رویکردی میانرشتهای، از نشانهشناسی تا اکوفمینیسم، به واکاوی آثار ماندگاری چون «رگبار»، «چریکه تارا» و «سگکشی» میپردازند.
مژده شمسایی، همسر بهرام بیضایی، در یادداشتی تاملبرانگیز اعلام کرد که پیکر این هنرمند فقید در آمریکا به خاک سپرده خواهد شد. او در واکنش به پویشهای مردمی برای بازگشت پیکر بیضایی به ایران، تأکید کرد که «پیکر بیضایی آثار و اندیشهی اوست» و از دوستداران وی خواست به جای مطالبهی بازگشت پیکر بیصدا، بر رفع توقیف فیلمها و انتشار کتابهای او تمرکز کنند.
نمایش «باد زرد ونگوگ» به کارگردانی علیرضا کوشکجلالی، تلاشی است برای احضار وضعیت روانی نقاش بزرگ پستامپرسیونیسم که با وجود بهرهگیری از تکنیکهای بصری همچون ویدئومپینگ و گروههای فرم، در سطح یک تجربه تکراری باقی میماند. این اثر که بر مدار بازی تحسینبرانگیز فرهاد آئیش و حضور متفاوت المیرا دهقانی میچرخد، بیش از آنکه افقی تازه در بازنمایی ذهن رواننژند بگشاید، متکی بر الگوهای تثبیتشده و گاه فرسوده تئاتر دهه گذشته است.
در پی درگذشت بهرام بیضایی در ۸۷ سالگی، نیکنام حسینپور، مدیر روابط عمومی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، اعلام کرد که تصمیمگیری درباره محل تشییع و خاکسپاری این هنرمند فقید کاملاً بر عهده خانواده اوست.
نمایش «خوابگرد» به نویسندگی نوید ایزدیار، کارگردانی سیدمحمدصادق سیادت و تهیهکنندگی عرفان بیگدلی بهزودی در تهران روی صحنه میرود. در این اثر، لیلا اوتادی بهعنوان مجری طرح و حسین فلاح در مقام مشاور کارگردان حضور دارند. این نمایش روایتگر داستان جوانی به نام غریب است که در جستوجوی پاسخ پرسشهای گذشته، میان کابوس و واقعیت سرگردان شده است.
امگاه یکشنبه ۷ دیماه، تماشاگران و هنرمندان تئاتر ایران در آیینی خودجوش و باشکوه، سالن انتظار تئاتر شهر را به محراب سوگ بهرام بیضایی تبدیل کردند. در این شبِ غمناک، تمامی اجراهای تالارهای اصلی، چهارسو، سایه و قشقایی با یک دقیقه سکوت آغاز شد و نوای ویولنسل بهرنگ معتمدی در کنار پرترههای ماندگار استاد، یادآور جاودانگی مردی شد که زادروز و هجرتش را در ۵ دیماه به هم پیوند زد.
محمود دولتآبادی، نویسنده صاحبنام ایرانی، با انتشار یادداشتی سوزناک به درگذشت بهرام بیضایی واکنش نشان داد.
زهره بهروزینیا، کارگردان نمایش «بازی بزرگ»، در گفتگو با ایسنا از غلبه حواشی بر متن در تئاتر امروز انتقاد کرد. وی با بیان اینکه رقابت برای جذب مخاطب، تئاتر را به سمت استفاده از چهرههای غیرتئاتری و تیزرهای تبلیغاتی تجملی سوق داده، تأکید کرد که ماهیت اصیل این هنر هزارساله در حال کمرنگ شدن است.
پوستر نمایش «کاپوتاژ» به نویسندگی کامران شهلایی و کارگردانی مشترک شهلایی و محمد لارتی، با طراحی امیر پاشا منتشر شد.
سیفالله صمدیان در سوگ درگذشت بهرام بیضایی، به بازخوانی خاطرهای تصویری از سال ۱۳۸۲ و اجرای نمایش «شب هزار و یکم» در تهران پرداخت. صمدیان که در آن زمان مسئولیت تصویربرداری این نمایش را بر عهده داشت، با توصیفِ لحظه تعظیم (رورانس) بیضایی در برابر تماشاگران، از آن به عنوان نمادی از عشق بیپایان او به فرهنگ ایران یاد کرد.
فقدان بهرام بیضایی، پایان حضور جسمانیِ هنرمندی است که هر واژهاش برای ایران و هر حرکتش بر صحنه، تلاشی برای بازشناسی هویت ملی بود. نویسنده شاهکارهایی چون «مرگ یزدگرد» و پژوهشگر بیبدیل «نمایش در ایران»، پس از ۱۸ سال دوری از صحنههای وطن، در غربت اما با قلبی تپنده برای ایران درگذشت. او که زادروزش را با هجرت نهاییاش پیوند زد، میراثی از خود به جا گذاشت که از تالار وحدت تا دانشگاه استنفورد، گواه استواری و سرفرازی اوست.
نمایش «شوخی میکنید موسیو تانر» به نویسندگی و کارگردانی اصغر نوری، از دوشنبه ۸ دیماه ۱۴۰۴، اجرای خود را در سالن استاد سمندریان مجموعه ایرانشهر آغاز میکند. این اثر که بر اساس رمانی از «ژانپل دوبوآ» دراماتورژی شده، روایتگر داستان مردی است که پس از ارث بردن یک خانه اشرافی، درگیر هزارتوی بیپایان بازسازی و چالشهای ناشی از آن میشود.
مرضیه برومند در گفتوگویی تسلیبخش، خاطرهای شنیدنی از تمرین نمایش «افرا» در سال ۱۳۸۶ بازگو کرد؛ روزی که گروه برای تولد ۶۹ سالگی بهرام بیضایی جشن گرفته بود، اما ناگهان خبر درگذشت اکبر رادی، فضای تالار وحدت را غرق در سوگ کرد.
پس از تأیید رسمی خبر درگذشت بهرام بیضایی در ۸۷ سالگی، جامعه هنری و فرهنگی ایران و جهان در سوگ نشست. مژده شمسایی، همسر و یار دیرین بیضایی، با دلنوشتهای تأثربرانگیز، خالیشدن جهان از حضور او را فریاد زد. اصغر فرهادی، کارگردان برنده اسکار، از بیضایی به عنوان «آموزگار بزرگ» و «ایرانیترین ایرانی» یاد کرد که در غربت چشم از جهان فروبست.
