چارسو پرس: دربارهی ابرقهرمانان و رابطهی آنها با ژانرهای مختلف، بهوفور بحث شده است اما هنرمندان کمیک برای نزدیک شدن به این شخصیتها، اغلب از سه طرح استفاده میکنند. اولی، علمی-تخیلی است، برای مثال، قهرمانان تواناییهای خود را از طریق یک سیاره بیگانه یا برخی مفاهیم علمی به دست میآورند. دومی، فانتزی است که در آن، قهرمانان قدرتهای خود را از موجودات جادویی، افسانهای، خدایان یا نیروهای ماوراءطبیعی دریافت میکنند، اما سومین مورد که از مهمترین ژانرهای نادیده گرفته شده به حساب میآید، زیرژانر ابرقهرمانی نوآر است که فیلم و سریالهای زیادی هم با محوریت آن نداریم و مهجور در نظر گرفته میشود.
ابرقهرمانانی همچون سوپرمن و بتمن که در دههی ۱۹۳۰ ساخته شدند بیشتر شبیه به یک فیلم جنایی هستند؛ زیرا معمولا قصههای آنها در خلال موقعیتهایی مانند درگیری با گنگسترها و یا جنایتکاران پیش میرفت. اما از آن زمان تاکنون برخی شخصیتهای ابرقهرمان توانستهاند به طور کامل ویژگیهای ژانر نوآر را در خود جای بدهند. با وجود آثار بسیاری که طی این سالها ساخته شده، ۹ فیلم ابرقهرمانی نوآر وجود دارد که بیشتر از همه مورد توجه سینمادوستان و علاقهمندان به این ژانر قرار گرفته است.
۹- کنستانتین (Constantine)
![](/uploads/posts/2024-06/medium/1717602269_9-min.jpg)
- سال اکران: ۲۰۰۵
- کارگردان: فرانسیس لارنس
- بازیگران: کیانو ریوز، ریچل وایس، شایا لباف، تیلدا سوینتن
- امتیاز کاربران IMDb به فیلم: ۷ از ۱۰
- امتیاز راتن تومیتوز به فیلم: ۴۶ از ۱۰۰
فیلم ابرقهرمانی نوآر «کنستاتین» دربارهی جان کنستانتین یک شکارچی شیطان با نقشآفرینی کیانو ریوز است؛ شخصیتی که میتواند هر موجود شیطانی پنهان شده در هر گوشه از جهان را به آسانی بیابد. این اثر کالت در زمان اکران خود از سوی منتقدین واکنشهای متفاوتی را دریافت کرد، اما در نهایت با وجود تمام ضد و نقیضها به یکی از بهترین اقتباسهای وایلد استورم کامیکس تبدیل شد.
داستان «کنستایتن» حولمحور یک کارآگاه جنگیر به نام کنستاتین پیش میرود. کنستاتین در گذشته برای گناهانی که انجام داده و درنهایت خودکشیاش به جهنم رفته است؛ اما تجربهی دوباره زندگی نیز به او داده میشود تا از طریق انجام کارهای نیک مسیر بهشت برایش هموار شود. پس از خودکشی ایزابلا دودسون خواهر دوقلوی او، افسر آنجلا دادسون به نزد کنساتین میرود تا در مورد مرگ خواهرش تحقیق کند. کنستانتین یک نقشه برای رقم خوردن آغاز آخرالزمان میکشد که در پی این تصمیم مامون پسر شیطان باید آزاد شود و درون خواهر دوقلو تناسخ یابد. در ادامه همین ماجراجویی خطرناک و بسیار چالشبرانگیز سبب میشود تا کنستاتین به بهشت نزدیکتر شود.
۸- مجازاتگر: منطقه جنگی (Punisher: War Zone)
![](/uploads/posts/2024-06/medium/1717602263_8-min.jpg)
- سال اکران: ۲۰۰۸
- کارگردان: لکسی الکساندر
- بازیگران: ری استیونسون، دومینیک وست، جولی بنز
- امتیاز کاربران IMDb به فیلم: ۵.۹ از ۱۰
- امتیاز راتن تومیتوز به فیلم: ۲۹ از ۱۰۰
درحالی که نسخهی دوم فیلم «مجازاتگر» (Punisher) از نقاط ضعف بسیاری در داستانگویی و شخصیتپردازی برخوردار است و حرفهای مهم و عمیقی برای گفتن ندارد، «مجازاتگر: منطقه جنگی» (Punisher: War Zone) نسخهی دیگر این اثر با وجود اینکه در گیشه با شکست بدی مواجه شد اما توانست کمی هوشمندانهتر عمل کند. این فیلم به دلیل لحن بسیار خشنی که دارد برای مخطبانی با روحیهی حساس، چندان مناسب نیست.
فیلم ابرقهرمانی نوآر «مجازاتگر» (Punisher) زندگی فرانک کسل یک مرد نظامی را دنبال میکند که خانوادهاش از سوی جنایتکاران کشته شده است. او که به فردی معروف به پانیشر تبدیل شده، اکنون در جستجوی یک خانواده اوباش میرود تا آنها را دستگیر کند. روستوی رئیس همین خانوادهی اوباش است و درگذشته از سوی خود فرانک، چهرهاش آسیب شدیدی دیده که به همین منظور، نام خود را به جیگساو تغییر میدهد. فرانک کسل همچنان در تلاش برای گرفتن روستوی است و روستوی در پی انتقام گرفتن از فرانک؛ بنابراین نیازی به گفتن نیست که باید در فیلم منتظر یک حمام خون باشیم!
فهرست ۱۱ فیلم نوآر برتر برای درک بهتر این سینما
۷- سایه (The Shadow)
![](/uploads/posts/2024-06/medium/1717602299_7-min.jpg)
- سال اکران: ۱۹۹۴
- کارگردان: راسل مالکهی
- بازیگران: الک بالدوین، جان لون، پنلوپه آن میلر، پیتر بویل
- امتیاز کاربران IMDb به فیلم: ۶ از ۱۰
- امتیاز راتن تومیتوز به فیلم: ۳۷ از ۱۰۰
احتمالا فیلم«سایه» درمیان عموم جز ابرقهرمانهای به یاد ماندنی نباشد؛ اما بیشک یکی از تاثیرگذارترینها محسوب میشود، طوری که بعدها الهامبخش آثاری مانند بتمن و دارک وینگ داک شد. فیلم ابرقهرمانی نوآر «سایه» یک اثر کلاسیک سرگرمکننده و پیشرو به شمار میرود که قطعا سزاوار شناخت بیشتر است.
اتفاقات داستان فیلم «سایه» درست پس از جنگ جهانی اول رقم میخورد. لامونت کرانستون خود را به عنوان یک جنگ سالار و سلطان مواد مخدر تبت معرفی میکند. در ابتدا او فردی طمعکار دیده میشود که فقط به دنبال پول و ثروت است. اما زمانی که لامونت این موقعیت را پیدا میکند تا از طریق یک نیروی ماورایی در مسیر نیرویهای خیر قرار بگیرد، نگاه و جهانبینیاش به سمت یک تغییر کامل و مثبت میرود. علاوه بر این لامونت به قدرت و توانایی هیپنوتیزم کردن و نامرئی شدن میرسد. زمانی که او پس از هفت سال آموزش مداوم به خانهاش در نیویورک بر میگردد شخصیت سایه در او پدیدار میشود، بنابراین طی روز یک ثروتمند و شبها وحشتی برای جنایتکاران است.
۶- دیک تریسی (Dick Tracy)
![](/uploads/posts/2024-06/medium/1717602335_6-min.jpg)
- سال اکران: ۱۹۹۰
- کارگردان: وارن بیتی
- بازیگران: وارن بیتی، آل پاچینو، مدونا
- امتیاز کاربران IMDb به فیلم: ۶.۲ از ۱۰
- امتیاز راتن تومیتوز به فیلم: ۶۱ از ۱۰۰
برخی از فیلمها سعی کردهاند تا تمام ویژگیهای داستانی و بصری یک کتاب کمیک را به لایو اکشن ترجمه کنند، اما هیچ اثری نتوانسته مانند «دیک تریسی» بر مولفههای بصری منبع اصلی خود متعهد باشد. فیلم «دیک تریسی» دربارهی کارآگاهی منصف و سرسختی است که با نیروهای شیطانی تبهکار شهر میجنگد.
داستان فیلم «دیک تریسی» هیچ نوآوری و بداعتی در خود جای نداده است؛ اما ساختار کلی، لحن پرکشش و شخصیتپردازی بینظیری دارد. به طور کلی تمام بازیگران فیلم جزئیات کلیدی و مهم نقش خود را بسیار خوب ارائه میدهند تا جایی که تقریباً هرکدام از آنها با آرایشهای متمایز و مخصوص خود، شخصیتهای نوآر را برای مخاطبان یادآوری میکنند.
۵- نگهبانان (Watchmen)
![](/uploads/posts/2024-06/medium/1717602313_5-min.jpg)
- سال اکران: ۲۰۰۹
- کارگردان: زک اسنایدر
- بازیگران: مالین اکرمان، بیلی کروداپ، متیو گود، جفری دین مورگان
- امتیاز کاربران IMDb به فیلم: ۷.۶ از ۱۰
- امتیاز راتن تومیتوز به فیلم: ۶۵ از ۱۰۰
فیلم «نگهبانان» برمبنای یک مجموعه داستان مصور از شرکت دیسی کامیکس با همین نام از آلن مور و دیو گیبونز ساخته شده است. درواقع نسخه اصلی کتاب کمیک، یکی از قابلاعتناترین داستانهای مصور تاریخ به حساب میآید؛ اما این اثر خیلی خوب توانسته لحن و سبک تاریک کتاب را به لایو اکشن منحصربهفردی ترجمه کند. فیلم «نگهبانان» با رویکردی خلاقانه و ساختارشکن برای جهان ابرقهرمانها، مفهوم تازهای عنوان کرده و اساسا آنها را افرادی ناقص جلوه میدهد که سطوح درونی آسیبدیدهای دارند و ضمن اینکه گاهی رفتارهای کاملاً نفرتانگیزی از خود بروز میدهند. اتفاقات داستان «نگهبانان» در سال ۱۹۸۵ میگذرد.
تعدادی قهرمان در گذشته با مبارزات خود بر تاریخ جهان تأثیر گذاشتهاند اما پس از بازنشستگی اجباری، کارهای قبلی را دیگر انجام نمیدادند. هنگامی که کارآگاه رورشاک متوجه کشته شدن یک ابرقهرمان میشود، او و چند قهرمان بازنشسته سعی دارند تا دلیل اصلی این قتل را کشف کنند. این حادثه به عنوان یک معمای قتل حل نشده باقی میماند که هیچ پاسخ منطقی و درستی برای آن پیدا نمیشود.
۴- مرد تاریکی (Darkman)
![](/uploads/posts/2024-06/medium/1717602316_4-min.jpg)
- سال اکران: ۱۹۹۰
- کارگردان: سام ریمی
- بازیگران: لیام نیسون، فرانسیس مکدورمند، کالین فریلز، لاری دراک
- امتیاز کاربران IMDb به فیلم: ۶.۴ از ۱۰
- امتیاز راتن تومیتوز به فیلم: ۸۳ از ۱۰۰
سام ریمی با ساخت فیلم ابرقهرمانی نوآر «مرد تاریکی» داستانی بسیار خلاقانه در پس شخصیتی منحصربهفرد ارائه میدهد که اتفاقات پیرامون زندگیاش یک پیوند همدلانه میان او و بیننده ایجاد میکند. دانشمندی به نام پیتون وست لیک، فرم جدیدی از پوستهای مصنوعی که میتواند تا ۱۰۰ دقیقه زیر نور خورشید دوام بیاورد را اختراع میکند. او با تعدادی گانگستر درگیر میشود و طی این اتفاق صورتش به طور دردناکی میسوزد.
پیتون برای بهبود وضعیت جسمیاش، تحت درمان خاصی قرار میگیرد که همین درمان باعث میشود که قدرتهای جدید در او آشکار شود. پیتون سپس در مسیر مسائل و اتفاقاتی مهمی قرار میگیرد که جذابیت یک داستان ابرقهرمانی را برای بیننده بیشتر میکند. درواقع کشمکشهای درونی این شخصیت میان محافظت از افراد مهم زندگیاش و انتقام از اشخاصی که به او آسیب زدهاند، یادآور مبارازت شخصیتهای نوآر و هیولاهای کلاسیک است.
۳- شکستناپذیر (Unbreakable)
![](/uploads/posts/2024-06/medium/1717602265_3-min.jpg)
- سال اکران: ۲۰۰۰
- کارگردان: ام. نایت شیامالان
- بازیگران: بروس ویلیس، ساموئل ال. جکسون، رابین رایت، اسپنسر تریت کلارک
- امتیاز کاربران IMDb به فیلم: ۷.۳ از ۱۰
- امتیاز راتن تومیتوز به فیلم: ۷۰ از ۱۰۰
«شکستناپذیر» یکی از اولین فیلمهای ابرقهرمانی جریان اصلی، ساختهی ام. نایت شیامالان است. پیام قالب اثر به این موضوع میپردازد که اگر ناگهان یک انسان معمولی در دنیای ما به قدرتهای خارقالعادهای دست یابد، دقیقا با چه چیزی روبهرو خواهد شد. علاوه بر این «شکستناپذیر» نشان میدهد که چگونه مجموعه حوادث و آسیبهایی که در گذشتهی یک شخصیت روی داده است از او شخصیتی جدید، خارقالعاده و خطرناک میسازد.
داستان «شکستناپذیر» دربارهی دیوید دان، تنها بازمانده تصادف وحشتناک یک قطار است. دان پس از ملاقات با مردی مرموز به نام الیجا پرایس متوجه میشود که دارای حس و قدرتهای بسیار بالایی است که سریعا افراد خطرناک را تشخیص میدهد. بنابراین جایی که یک قهرمان وجود دارد، باید یک شرور نیز وجود داشته باشد و دان از آن چیزی که فکر میکند به پرایس نزدیکتر است.
۲- کلاغ (The Crow)
![](/uploads/posts/2024-06/medium/1717602317_2-min.jpg)
- سال اکران: ۱۹۹۴
- کارگردان: الکس پرویاس
- بازیگران: براندون لی، سوفیا شیناس، راشل دیویس، ارین هادسون
- امتیاز کاربران IMDb به فیلم: ۷.۵ از ۱۰
- امتیاز راتن تومیتوز به فیلم: ۸۶ از ۱۰۰
«کلاغ» یکی از دلهرهآورترین فیلمهای ابرقهرمانی با درونمایهی مرگ، رنج و رستاخیز است که در بستر یک بار عاطفی عمیق، قصهی خود را شرح میدهد. مرگ براندون لی بازیگر اصلی فیلم در حین فیلمبرداری، تاثیرات بسیاری بر فضای خاکستری و منفی اثر گذاشته، طوری که از حس و حال عجیبی برخوردار است.
داستان فیلم ابرقهرمانی نوآر «کلاغ» دربارهی اریک دراون و نامزدش شلی در شب قبل از هالووین به دست گروهی به قتل میرسند. یک سال بعد اریک توسط یک کلاغ زنده میشود و تصمیم میگیرد از افرادی انتقام بگیرد که باعث مرگ او و شلی بودند.
صنعت سینما چگونه از سلطهی ژانر ابرقهرمانی خارج شد؟
۱- بتمن (The Batman)
![](/uploads/posts/2024-06/medium/1717602259_1-min.jpg)
- سال اکران: ۲۰۲۲
- کارگردان: مت ریوز
- بازیگران: رابرت پتینسون، زوئی کراویتز، پل دینو، جفری رایت
- امتیاز کاربران IMDb به فیلم: ۷.۸ از ۱۰
- امتیاز راتن تومیتوز به فیلم: ۸۵ از ۱۰۰
فیلم «بتمن» به دلیل تمرکز بر ریشههای نوآر و پلیسی از نظر بصری و مفهومی بسیار تاریک است. این اثر سرشار از موقعیتهای داستانی پرکشش است که با کنار گذاشتن ایدهی ماموریت انتقام بتمن، طرح داستانی متفاوتی را ارائه میدهد. احتمالاً فیلم ابرقهرمانی نوآر «بتمن» نمایشی از فاسدترین نسخه شهر گاتهام است؛ جایی که رازهای عجیبی را میتوان در آن پیدا کرد. علاوه بر تاریکی درون فیلم، احساس امیدواری چیزی است که نشان میدهد قطعا نجات شهر ارزش تلاش کردن دارد.
بعد از گذشت دو سال از زندگی حرفهای بتمن در مبارزه با جنایتهای شهر یک قاتل زنجیرهای با نام ریدلر، چهرههای سرشناس در شهر گاتهام را یکی پس از دیگری به قتل میرساند. همین امر آغازگر مسیری برای بتمن با بازی درخشان رابرت پتینسون است. همانطور که مبارز شنل پوش وارد سفر پر ماجرای خود میشود به مراتب متوجه تأثیر زندگی انتقامجویانهاش بر شهر و عواقب بعدی آن خواهد شد.