مستند «فاصله ۲۸۰» به کارگردانی و تهیه‌کنندگی محمدجواد آرمان‌مهر با تمرکز بر بحران تالاب بختگان، روایتی از فاصله‌ای است که در سال‌های اخیر میان حوزه‌های آبریز و این پهنه آبی در شرق استان فارس افتاده و حیات آن را تهدید کرده است.
چارسو پرس: محمدجواد آرمان‌مهر در گفت‌وگو با ایسنا درباره تازه‌ترین اثر خود که با همراهی سیدحسین آزادی ساخته شده، توضیح داد: «این فیلم فقط درباره یک عدد یا یک دریاچه نیست؛ درباره فاصله‌ای است که در طول سال‌ها میان حوزه‌های آبریز و تالاب بختگان ایجاد شد و آرام‌آرام حیات را از آن گرفت.»

این مستند به وضعیت بحرانی تالاب بختگان (طشک، بختگان و کمجان) می‌پردازد؛ تالابی که روزگاری دومین دریاچه بزرگ ایران و زیستگاه هزاران گونه گیاهی و جانوری بود. به گفته آرمان‌مهر، بختگان در سال‌های پرآبی میزبان بیش از یک میلیون پرنده از ۱۸۵ گونه مختلف بوده و نقشی مهم در چرخه زیستی منطقه و کشور ایفا می‌کرده است، اما طی سال‌های اخیر تغییرات گسترده در حوزه آبریز، سرنوشت این دریاچه را دگرگون کرده است.

او درباره انتخاب نام «فاصله ۲۸۰» گفت: «عدد ۲۸۰ به فاصله ۲۸۰ کیلومتری حوزه‌های آبریز تا ابتدای دریاچه اشاره دارد. روایت فیلم نیز بر همین فاصله و تغییراتی که در این مسیر رخ داده و در نهایت دریاچه را به مرز خشکی کامل رسانده، متمرکز است.»

به گفته این مستندساز، پس از بهره‌برداری از سد ملاصدرا از سال ۱۳۸۶، تغییرات شدت بیشتری یافت و در کنار خشکسالی و مداخلات انسانی، روند خشک‌شدن تالاب تسریع شد. او تأکید کرد نابودی تالاب تنها یک مسئله محیط‌زیستی نیست، بلکه پیامدهای اجتماعی گسترده‌ای همچون فقر، بیکاری و مهاجرت برای ساکنان حاشیه آن به دنبال داشته است.

آرمان‌مهر درباره شکل‌گیری ایده مستند گفت جرقه اولیه در سال ۱۳۹۶ و همزمان با بارندگی‌های مقطعی زده شد؛ زمانی که پرندگان برای لانه‌سازی بازگشتند، اما به دلیل کمبود آب، جوجه‌ها در بسترهای نمکی گرفتار شده و در نبود امکان شست‌وشوی نمک از بال و پر، دچار مرگ تدریجی می‌شدند. این مشاهدات میدانی زمینه‌ساز پژوهش جدی برای ساخت فیلم شد.

او با اشاره به روند تولید افزود: «فاصله ۲۸۰» حاصل حدود هشت سال کار مستمر است که از سال ۱۳۹۸ وارد مرحله پژوهش عمیق‌تر شد و در نهایت نسخه نهایی آن در سال ۱۴۰۳ آماده شد.

کارگردان مستند درباره دشواری‌های تولید نیز گفت بسیاری از نقاط فیلمبرداری در دورترین بخش‌های تالاب قرار داشت و گروه ناچار بود گاهی ۸ تا ۱۰ کیلومتر در بستر نمکی پیاده‌روی کند. همچنین هنگام تصویربرداری از پرندگان در فصل تخم‌گذاری، تنها ۲۰ تا ۳۰ دقیقه فرصت ثبت تصاویر وجود داشت و در صورت از دست رفتن موقعیت، باید تا سال بعد برای بازگشت پرندگان صبر می‌کردند.

مستند ۵۴ دقیقه‌ای «فاصله ۲۸۰» از ساعت ۱۷ روز دوشنبه (۴ اسفند) در پلتفرم هاشور به‌صورت آنلاین اکران شده است.


برچسب ها