در این نامه آمده است: چوبک عزیزم دلم گرفته است و میدانم در چه بنبستی هستم...راه میروم و فروغ را میبینم...فروغ در من جاری است... فروغ در خون من بود و حالا هم هست. فروغ در میان انگشتان من بود و حالا نیست...
بیست و هفتمین دوره جشنواره فیلم کرالا در هند با نمایش «لامینور» و «خشت و آینه» ساختههای داریوش مهرجویی و ابراهیم گلستان، به این ۲ سینماگر درگذشته ایرانی ادای احترام میکند.
روشنفکری گلستان نیز نوعی روشنفکری روستایی است. او در اسرار گنج دره جنی اعتقاد دارد که نفت (گنج)، باعث بدخبتی مردم ایران شده است. کاراکترهای او در روستا زندگی میکنند و شناختی از زندگی شهری مدرن ندارند.
اولین فیلم فمینیستی ایران، میتواند "خشت و آیینه" (۱۳۴۴) به کارگردانی ابراهیم گلستان باشد که در پیشینهٔ سینمای فمینیستی ایران محسوب میشود. این فیلم به طور ضمنی به مسائل جنسیتی و نقش زنان در جامعه میپردازد و در زمانی که مفاهیم فمینیسم در ایران هنوز به طور رسمی شناخته نشده بود، بیانکنندهٔ اهمیت این مسائل در سینما بود
سمیعی: گلستان نگاهی اشرافی به جهان دارد. مثلا در «خروس» که یکی از شاهکارهای اوست، با اینکه از همینگوی تقلید میکند ولی حتی بهتر از همینگوی نوشته است. ما شخصیت ناظر را به عنوان مهمان میبینیم که وارد خانهای شده و از بالا به همهچیز نگاه میکند. یعنی آدمها را آنقدر کوچک میشمارد که به هیچوجه وارد بازیشان نمیشود.
آنچه او را در چشم برخی به مقام خدایگانی رساند علاوه بر آنچه گفته شد تبختر ذاتیاش بود که نسبت به اطرافیان و نزدیکانش نیز گاه غیرقابل تحمل میشد.
ابراهیم گلستان روایت جالبی از نحوه راضی کردن رئیس دادگاه برای عکسبرداری از جلسه محاکمه محمد مصدق داشته است.
گلستان در پيشانی رمان «اسرار گنج دره جنی» نوشته: هرگونه انطباق آدمهای واقعی با شخصيتهای اين داستان بايد باعث شرمندگی آنها شود(به مضمون) شايد معمای ابراهيم گلستان در همين جمله باشد.
ابراهیم گلستان روز سه شنبه ۲۲اوت ۲۰۲۳ در منزل مسکونیاش در بریتانیا و در کنار خانواده اش درگذشت. مراسم خاکسپاری او به طور خصوصی برگزار خواهد شد.
سینماتک «بولونیا» با همکاری شهرداری و دانشگاه بولونیا، میزگردی با عنوان «بولونیا برای ایران» با نمایش آثار ایرانی تدارک دیده است.
جشنواره فیلمهای ایرانی در شیکاگو امسال میزبان نمایش منتخبی از آثار ابراهیم گلستان و چند فیلم سینمای روز ایران از «جنگ جهانی سوم» تا «برادران لیلا» خواهد بود.
روایتهای مختلفی درباره توقیف فیلم «اسرار گنج دره جنی» ساخته ابراهیم گلستان وجود دارد. یک روایت میگوید که فیلم توقیف نشده، چون قرارداد اکران فیلم، پیش از انقلاب به صورت هفتگی بوده و به علت عدم استقبال از اکران برداشته میشود اما برای نقض این ادعا گلستان توضیحاتی داده است.
ابراهیم گلستان از هنرمندان پرکاری محسوب میشود که در زمینههای مختلف از عکاسی گرفته تا فیلمسازی و نویسندگی کارنامهی پرحجمی دارد. این هنرمند که مدتهاست خارج از کشور سکونت دارد، قابهای ماندگاری مانند تصویری تاریخی از دادگاه دکتر مصدق را به ثبت رسانده است. اما ابراهیم گلستان که حالا یک قرن زندگی کرده است، در عالم هنر واقعا چه جایگاهی دارد؟
پرویز فنیزاده که در نقش روشنفکری با نام پرویز سر میز حضور دارد، کلمه حقیقت و وهم را میگیرد و شروع به صحبت کردن میکند. از حقیقت و وهم میگوید و خودش بهسرعت دچار هذیانگویی میشود. لاطائلاتی میبافد که هیچ معنایی ندارند، همه هم مبهوت و با دقت در حال گوش کردن هستند و هیچکس هم نمیپرسد که چه میگویی. تنها کسی که درنهایت جرئت میکند به او بگوید «چرت گفتن را بس کن» تاجی است.
«خشت و آینه» اگرچه جاهایی در قاب و میزانسن به نورئالیسم ایتالیایی نزدیک، مستندگونه و بیچیدمان میشود، اما در جاهایی هم گویی هیچکاک با آن وسواس مثالزدنی کارگردانی کرده و سکانس کافه چنین است.
«خشت و آینه» اگر نه نخستین، لااقل محکمترین خشتی بود که برای ساختن دیوار سینمای متفاوت ایرانی بر زمین گذاشته شده بود. با این همه، این دیوار در همان نخستین رجهای خود فروریخت؛ نه مردم آن را دیدند، نه منتقدان آن را تحویل گرفتند.
درست یک روز بعد از اکران «گنج قارون» که تا سالها پرفروشترین فیلم تاریخ سینمای ایران بود، فیلمی اکران شد که نه مردم درکش کردند و نه منتقدان و نه روشنفکران آن را تایید کردند اما همین فیلم در سینمای ایران ماندگار شد.
۶۱ سال پس از آنکه ابراهیم گلستان با برنز جشنواره فیلم ونیز، برنده نخستین جایزه بینالمللی سینمای ایران لقب گرفت، حالا موضوع فیلم مستندی است که در جشنوارههای بینالمللی مختلفی حضور دارد.
مستند «جمعه می بینمت» که به چگونگی ارتباط نامتعارف میان ابراهیم گلستان و ژان لوک گدار پرداخته به زودی در جشنواره برلین رونمایی میشود.
خواهرزاده جلال آل احمد در نوشتاری به انتقاد از مستند «سیمین، ساکن جزیره سرگردانی» که از بیبیسی فارسی پخش شده، پرداخته است.
جواد طوسی، منتقد سینما، در یادداشتی با عنوان «حکایتِ ما و ابراهیم و عیار تنها» به انتقاد از گفتههای اخیر ابراهیم گلستان و بهرام بیضایی پرداخت.
ابراهیم گلستان در گفتگو با پرویز جاهد از فرخ غفاری و کانون فیلم تهران میگوید.
گلستان در این نامه نیز به سیاق سالهایی که گذشت، از توانایی و استعداد مسعود کیمیایی مینویسد؛ اینکه او را از مستعدترین و محکمترین فیلمسازانی میداند که در ایران همچنان در کار سینما هستند و البته تأکید دارد که این دوستی و حمایت البته سابقه دارد.
من خود را آماده نکرده بودم برای پیروی از آن، برای بد گفتن. فقط رفتم یک فیلم تازه ببینم که خیلی هم تازه در آمده بود. حتی برای تعیین تکلیف حسی و فکری خودم هم نبود. فکر هم نمیکردم که حاصل آن دیدنِ احتمالی نوعی احتمال اسهاب یا تعیین تکلیف را یا بیاورد یا لازم باشد که بیاورد
من را از شرکت نفت بیرون کردند برای خاطر اینکه مخالفِ سیستم آنها رفتار میکردم. اما کنسرسیوم اصرار کرد برایشان فیلمی بسازم که گفتند ما او را از شرکت نفت بیرون کردیم و آنها گفتند این را میخواهیم. آنجا هم که رفتم مطابقِ میل و فکر خودم فیلمِ «موج و مرجان و خارا» را ساختم.
کارگردان «صحنههایی از یک جدایی» با اشاره به اینکه این مستند از ۱۰۰ ساعت فیلم پشتصحنه «جدایی نادر از سیمین» اصغر فرهادی و گفتگو با فیلمساز و هنرمندانی دیگر ساخته شده، از مشکل اکران آنلاین گفت و اینکه «پلتفرمهای پرطرفدار کنونی به سینمای هنروتجربه نگاه خوبی ندارند»
چهل و دومین جشنواره بینالمللی مستند «سینما دوریل » فرانسه، میزبان مستندهایی از ابراهیم گلستان و فروغ فرخزاد خواهد بود.
سینمای ایران که کوتاه زمانی پس از سینمای جهان کار خود را شروع کرد، در طی دورهای نزدیک به ۷۰ سال (از ۱۲۷۹ تا ۱۳۴۹) مسیری را پیمود که فیلمهایش نشان از روزهای افتان و خیزان آن دارد.
نسخههای ترمیمشده فیلمهای مستند خانه سیاه است و تپههای مارلیک در بخش کلاسیکهای هفتاد و ششمین دوره جشنواره فیلم ونیز روی پرده میروند.
چهل و سومین جشنواره بینالمللی فیلم هنگ کنگ (HKFA) میزان چند فیلم ایرانی در بخشهای مختلف خواهد بود.
نسخه ترمیمشده فیلم «خشت و آینه» ساخته ابراهیم گلستان به عنوان یکی از فیلمهای بخش کلاسیک جشنواره ونیز ۲۰۱۸ به روی پرده میرود.
ترجمهی ایتالیایی دو نمایشنامهی ایرانی رونمایی میشود.
نمایشنامه های «گربه در خون خودش» و «قلعه انسانات» نوشته علی شمس با مقدمه ای از ابراهیم گلستان به زبان ایتالیایی ترجمه شد.
احمد طالبی نژاد منتقد پیشکسوت سینمای ایران در سالهای اخیر کمتر نوشته اما هرگاه که نوشته سعی کرده برخلاف برخی همدوره ای هایش، صریح بنویسد. طالبی نژاد در تازه ترین یادداشت خود به انتقاد از رفتار نادرست یکی از کارگردانان تئاتر پرداخت.
امروز 22 تیر ماه سالروز درگذشت حمید سمندریان است؛ هنرمندی که بعد از عبدالحسین نوشین از او به عنوان پدر تئاتر ایران یاد میشود.