سرانجام پس از کشمکشهای رسانهای بر سر عنوان مدیریت رضا مردانی، معاونت امور هنری وزارت ارشاد با صدور حکمی از سوی سیدعباس صالحی، وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، به این ابهام پایان داد. بر اساس این حکم، رضا مردانی به طور رسمی به عنوان مدیرکل هنرهای نمایشی منصوب شد تا مدیریت این اداره کل را برعهده بگیرد.
سیدعباس صالحی، وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، در پیامی رسمی درگذشت بهرام بیضایی را تسلیت گفت. او در این پیام با اشاره به دههها فعالیت مستمر این هنرمند در عرصههای نمایشی، سینمایی و پژوهشی، آثار بیضایی را بخشی ماندگار از حافظه هنر ایران دانست.
بهرام بیضایی، نویسنده، کارگردان، پژوهشگر و اسطورهشناس برجسته ایرانی، همزمان با سالروز تولد ۸۷ سالگیاش در تاریخ ۵ دیماه ۱۴۰۴ در کالیفرنیا درگذشت. گروه ایرانشناسی دانشگاه استنفورد با تایید این خبر، از بیضایی به عنوان هنرمندی بیبدیل یاد کرد که لحظهای از پاسداشت میراث فرهنگی ایران دست نکشید.
اوشان محمودی در نمایش «شهر گناه»، خانواده را به مثابه جزیرهای محصور در میان آبهای تیره به تصویر میکشد که اعضای آن در چرخهای باطل از سرکوب، گناه و سوپ ورمیشل گرفتار شدهاند. این اجرا با رویکردی جسورانه به مقوله جنسیت و استفاده از زنان برای ایفای نقشهای مردانه (و بالعکس)، مرزهای قطعیت را در مناسبات خانوادگی فرو میریزد. «شهر گناه» با گریمهای اغراقشده و بازیهای ماشینی، روایتی از زوال اقتدار پدرانه و تلاش بیثمر فرزندان برای رهایی از تروماهای گذشته است؛ تلاشی که در نهایت به بنبستی ساختاری و ایستایی محض ختم میشود.
محمود احدینیا در نمایش «مثل یک ترافل ساده»، با عبور از رئالیسم اجتماعی همیشگیاش، پروژهای بصری و مدرن را در قلب منطقه اقدسیه روی صحنه برده است. این تکگویی نمایشی که با بازی رامتین هوشمند اجرا میشود، در ظاهر کلاسی برای آموزش شیرینیپزی است، اما در باطن، روایتی بازیگوشانه و پژوهشمحور از تاریخ تمدن بشری را ارائه میدهد. نقطه عطف این اجرا، استفاده هوشمندانه از تکنولوژی «پروجکشن مپینگ» توسط «بل استودیو» و چرخش ناگهانی لحن از یک فضای مفرح به ساحتی تراژیک و متاثر از حوادث سال ۱۴۰۱ است که مخاطب عافیتطلب را با حقیقتی عریان روبرو میکند.
آیین پایانی یازدهمین دوره انتخاب آثار برتر ادبیات نمایشی ایران، همزمان با زادروز بهرام بیضایی و یادمان اکبر رادی، با معرفی برندگان تندیس در بخشهای تالیف، ترجمه، عروسکی و کودک برگزار شد.
معی از هنرمندان و پیشکسوتان هنرهای نمایشی در نامهای سرگشاده به سیدعباس صالحی، وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، خواستار پایان دادن به بلاتکلیفی معاونت هنری شدند. در این نامه که به امضای چهرههایی چون قطبالدین صادقی، جلیل فرجاد و سیامک زمردیمطلق رسیده، تأکید شده است که اداره این معاونت با سرپرست موقت، منجر به بحرانهایی نظیر عدم تخصیص بودجههای حمایتی، توقف پروژههای زیرساختی سالنها و تنزل کیفیت تولیدات تئاتر کشور شده است.
نمایش «فینگر فود» به کارگردانی سیما تیرانداز در حالی اجرای خود را در تئاتر شهر آغاز کرد که با واکنشهای گستردهای نسبت به مضامین اجتماعیاش همراه شد. در شب افتتاحیه این اثر، هایده حائری با حضور روی صحنه، ضمن انتقاد از نابرابری امتیازات اجتماعی میان مردان و زنان، از شجاعت زنان ایرانی در مواجهه با چالشهای مهاجرت و فشارهای جامعه گفت.
ایمانی اسمیت، بازیگر ۲۵ ساله که با ایفای نقش «نالای جوان» در نمایش مشهور شیر شاه (The Lion King) در برادوی به شهرت رسیده بود، در پی جراحات ناشی از چاقوکشی جان باخت. پلیس نیویورک پس از حضور در صحنه جرم، نامزد ۳۵ ساله وی را به اتهام قتل درجه یک و به خطر انداختن جان یک کودک دستگیر کرد.
رپرتوآر نمایشنامهخوانی گروه هنر «قلمرو» با همکاری مجموعه فرهنگیهنری نوفللوشاتو، طی دیماه ۱۴۰۴ برگزار میشود. در این رویداد گسترده، هشت اثر شاخص از نویسندگان بزرگی چون لورکا، برشت، دورنمات و پری صابری توسط تیمی از کارگردانان جوان و جمع کثیری از بازیگران و هنرجویان تئاتر خوانش خواهد شد.
با اعلام اداره کل هنرهای نمایشی، ۶ اثر منتخب بخش رادیوتئاتر چهلوچهارمین جشنواره بینالمللی تئاتر فجر معرفی شدند. از میان ۱۲۲ اثر متقاضی، ۴ نمایش از شهرستانها و ۲ اثر از تهران به مرحله نهایی راه یافتهاند که دیماه سال جاری در جریان افتتاحیه جشنواره در شهر کرمان به صورت زنده اجرا خواهند شد.
سینماتک خانه هنرمندان ایران در پنجاه و سومین نشست از سلسله جلسات نمایش فیلمتئاتر، به سراغ اثر برجسته «ژولیوس سزار» (۲۰۱۸) میرود. این برنامه که با همکاری انجمن منتقدان خانه تئاتر و در قالب بسته «گفتمان اقتدار؛ بازخوانی قدرت» برگزار میشود، به نمایش تقابل نخبگان با محبوبیت یک خودکامه و تبعات جنگ داخلی در رم باستان میپردازد. پس از اکران این اثر، نشست تحلیلی با حضور فرزانه ابراهیمزاده برگزار خواهد شد تا لایههای دراماتیک و سیاسی این اقتباس مدرن واکاوی شود.
لایحه بودجه سال ۱۴۰۵ از سوی رئیسجمهور به مجلس ارائه شد که طی آن بودجه مجموعه وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی با رشدی ۱۱.۱ درصدی به بیش از ۱۵ هزار و ۳۳۱ میلیارد تومان رسیده است. بر اساس این لایحه، بخش عمدهای از این اعتبار به هزینههای جاری اختصاص یافته و بودجه عمرانی سهمی ۲ هزار میلیارد تومانی دارد. علیرغم رشد کلی ارقام، حذف ردیف بودجه مستقل برای حوزههای حیاتی همچون موسیقی، هنرهای تجسمی، تئاتر و هنرمندان پیشکسوت، یکی از نکات قابلتأمل و چالشبرانگیز در سند مالی سال آینده محسوب میشود.
اختتامیه هفتمین جشنواره تئاتر شهر شامگاه ۴ دیماه ۱۴۰۴ با حضور چهرههای شاخص هنری و مدیران سازمان فرهنگیهنری شهرداری در پردیس تئاتر تهران برگزار شد. در این مراسم که با پیام ویدئویی شهردار تهران و تأکید بر ایجاد هویت هنری برای پایتخت آغاز گشت، برگزیدگان بخشهای مسابقه نوجوان، خیابانی، صحنهای و نمایشنامهنویسی معرفی شدند.
بنیاد اکبر رادی همزمان با پنجم دیماه، هجدهمین سالروز درگذشت اکبر رادی را گرامی داشت. در پیام منتشر شده از سوی این بنیاد، ضمن اشاره به تقارن تاریخیِ درگذشت این نمایشنامهنویس برجسته با زادروز استاد بهرام بیضایی، بر اهمیت خوانش و اجرای حرفهای آثار اسطورههای فرهنگی برای گسترش خردورزی در ایران تأکید شده است.
نماشاخانه طهران از هفتم دیماه میزبان نمایش «هملت» به کارگردانی مهدی اصغریان میشود. این اجرا که بر اساس شاهکار ویلیام شکسپیر و با ترجمه ابوالحسن تهامی آماده شده، داستان انتقام و تردید شاهزاده هملت را در فضایی میان خیال و واقعیت و از زبان دو گورکن روایت میکند.
مجموعه تئاتر شهر فصل جدید فعالیتهای خود را با هفت نمایش در سالنهای اصلی، چهارسو، قشقایی، سایه و کارگاه نمایش آغاز کرد. در این دوره، علیرضا کوشک جلالی با حضور چهرههایی چون فرهاد آئیش و شقایق فراهانی نمایش «باد زرد ونگوک» را روی صحنه دارد و سیما تیرانداز با کارگردانی «فینگر فود» به سالن چهارسو میآید. همچنین آثاری از زهره بهروزینیا، آرش سنجابی و شاهو رستمی، سبد متنوعی از درام، کمدی و تئاترهای تجربی را پیش روی مخاطبان قرار دادهاند.
نمایش «سلول» به کارگردانی محسن زرآبادیپور، پس از میزبانی از بیش از ۴۳۰۰ تماشاگر، تا پایان دیماه تمدید شد. همچنبن، عمارت نوفللوشاتو از ۱۷ دیماه میزبان نمایش «کمدی رؤیای آمریکایی» اثر تنسی ویلیامز به کارگردانی علی حضرتی خواهد بود.
هنرمندان تئاتر بجنورد روز جمعه ۵ دیماه، با برگزاری مجموعهای از برنامههای تخصصی، زادروز بهرام بیضایی را گرامی میدارند. این رویداد شامل کارگاه آموزشی «از متن مقدس تا صحنه معاصر» با حضور علیاصغر دشتی، نمایشنامهخوانی آثار بیضایی به کارگردانی علی عابدی و نشست تخصصی با سخنرانی محمد رضاییراد است.
نمایش «ماهی بلژیکی» به کارگردانی آروند دشتآرای، روایتی تکاندهنده از بحران هویتی انسانهایی است که میان تعاریف سنتی زن و مرد گرفتار شدهاند. این اثر با بازی کاظم سیاحی و طاهره هزاوه، از طریق یک سازه هندسی دوار و اتمسفری فانتزی، به نقد سیاستهای هویتی میپردازد. در این نمایش، ملاقاتی نمادین میان کودکی بیپناه و میانسالی منزوی شکل میگیرد که تنها راه رهایی خود را در گریز به دنیای تخیل مییابند.
همایون علیآبادی در یادداشتی تحلیلی، نمایش «زنی که فقط سیگار میکشد» به کارگردانی رضا آشفته را گامی نو در پیوند میان تئاتر و فلسفه دانست. او با اشاره به قرابت اندیشه آشفته با بزرگانی چون سارتر و کامو، این اجرا را نوعی سایکودراما و «تئاتردرمانی» توصیف کرد که توانسته بر بیماری کارگردان غلبه کند. علیآبادی ضمن تمجید از نگاه فلسفی اثر، آن را یادآور نمایشنامه مشهور «مضرات دخانیات» چخوف میداند که در فضایی سرشار از حیرت و اندیشه روی صحنه رفته است.
