سرانجام پس از کشمکشهای رسانهای بر سر عنوان مدیریت رضا مردانی، معاونت امور هنری وزارت ارشاد با صدور حکمی از سوی سیدعباس صالحی، وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، به این ابهام پایان داد. بر اساس این حکم، رضا مردانی به طور رسمی به عنوان مدیرکل هنرهای نمایشی منصوب شد تا مدیریت این اداره کل را برعهده بگیرد.
مژده شمسایی، همسر بهرام بیضایی، در یادداشتی تاملبرانگیز اعلام کرد که پیکر این هنرمند فقید در آمریکا به خاک سپرده خواهد شد. او در واکنش به پویشهای مردمی برای بازگشت پیکر بیضایی به ایران، تأکید کرد که «پیکر بیضایی آثار و اندیشهی اوست» و از دوستداران وی خواست به جای مطالبهی بازگشت پیکر بیصدا، بر رفع توقیف فیلمها و انتشار کتابهای او تمرکز کنند.
نمایش «باد زرد ونگوگ» به کارگردانی علیرضا کوشکجلالی، تلاشی است برای احضار وضعیت روانی نقاش بزرگ پستامپرسیونیسم که با وجود بهرهگیری از تکنیکهای بصری همچون ویدئومپینگ و گروههای فرم، در سطح یک تجربه تکراری باقی میماند. این اثر که بر مدار بازی تحسینبرانگیز فرهاد آئیش و حضور متفاوت المیرا دهقانی میچرخد، بیش از آنکه افقی تازه در بازنمایی ذهن رواننژند بگشاید، متکی بر الگوهای تثبیتشده و گاه فرسوده تئاتر دهه گذشته است.
در پی درگذشت بهرام بیضایی در ۸۷ سالگی، نیکنام حسینپور، مدیر روابط عمومی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، اعلام کرد که تصمیمگیری درباره محل تشییع و خاکسپاری این هنرمند فقید کاملاً بر عهده خانواده اوست.
نمایش «خوابگرد» به نویسندگی نوید ایزدیار، کارگردانی سیدمحمدصادق سیادت و تهیهکنندگی عرفان بیگدلی بهزودی در تهران روی صحنه میرود. در این اثر، لیلا اوتادی بهعنوان مجری طرح و حسین فلاح در مقام مشاور کارگردان حضور دارند. این نمایش روایتگر داستان جوانی به نام غریب است که در جستوجوی پاسخ پرسشهای گذشته، میان کابوس و واقعیت سرگردان شده است.
امگاه یکشنبه ۷ دیماه، تماشاگران و هنرمندان تئاتر ایران در آیینی خودجوش و باشکوه، سالن انتظار تئاتر شهر را به محراب سوگ بهرام بیضایی تبدیل کردند. در این شبِ غمناک، تمامی اجراهای تالارهای اصلی، چهارسو، سایه و قشقایی با یک دقیقه سکوت آغاز شد و نوای ویولنسل بهرنگ معتمدی در کنار پرترههای ماندگار استاد، یادآور جاودانگی مردی شد که زادروز و هجرتش را در ۵ دیماه به هم پیوند زد.
محمود دولتآبادی، نویسنده صاحبنام ایرانی، با انتشار یادداشتی سوزناک به درگذشت بهرام بیضایی واکنش نشان داد.
زهره بهروزینیا، کارگردان نمایش «بازی بزرگ»، در گفتگو با ایسنا از غلبه حواشی بر متن در تئاتر امروز انتقاد کرد. وی با بیان اینکه رقابت برای جذب مخاطب، تئاتر را به سمت استفاده از چهرههای غیرتئاتری و تیزرهای تبلیغاتی تجملی سوق داده، تأکید کرد که ماهیت اصیل این هنر هزارساله در حال کمرنگ شدن است.
پوستر نمایش «کاپوتاژ» به نویسندگی کامران شهلایی و کارگردانی مشترک شهلایی و محمد لارتی، با طراحی امیر پاشا منتشر شد.
سیفالله صمدیان در سوگ درگذشت بهرام بیضایی، به بازخوانی خاطرهای تصویری از سال ۱۳۸۲ و اجرای نمایش «شب هزار و یکم» در تهران پرداخت. صمدیان که در آن زمان مسئولیت تصویربرداری این نمایش را بر عهده داشت، با توصیفِ لحظه تعظیم (رورانس) بیضایی در برابر تماشاگران، از آن به عنوان نمادی از عشق بیپایان او به فرهنگ ایران یاد کرد.
فقدان بهرام بیضایی، پایان حضور جسمانیِ هنرمندی است که هر واژهاش برای ایران و هر حرکتش بر صحنه، تلاشی برای بازشناسی هویت ملی بود. نویسنده شاهکارهایی چون «مرگ یزدگرد» و پژوهشگر بیبدیل «نمایش در ایران»، پس از ۱۸ سال دوری از صحنههای وطن، در غربت اما با قلبی تپنده برای ایران درگذشت. او که زادروزش را با هجرت نهاییاش پیوند زد، میراثی از خود به جا گذاشت که از تالار وحدت تا دانشگاه استنفورد، گواه استواری و سرفرازی اوست.
نمایش «شوخی میکنید موسیو تانر» به نویسندگی و کارگردانی اصغر نوری، از دوشنبه ۸ دیماه ۱۴۰۴، اجرای خود را در سالن استاد سمندریان مجموعه ایرانشهر آغاز میکند. این اثر که بر اساس رمانی از «ژانپل دوبوآ» دراماتورژی شده، روایتگر داستان مردی است که پس از ارث بردن یک خانه اشرافی، درگیر هزارتوی بیپایان بازسازی و چالشهای ناشی از آن میشود.
مرضیه برومند در گفتوگویی تسلیبخش، خاطرهای شنیدنی از تمرین نمایش «افرا» در سال ۱۳۸۶ بازگو کرد؛ روزی که گروه برای تولد ۶۹ سالگی بهرام بیضایی جشن گرفته بود، اما ناگهان خبر درگذشت اکبر رادی، فضای تالار وحدت را غرق در سوگ کرد.
پس از تأیید رسمی خبر درگذشت بهرام بیضایی در ۸۷ سالگی، جامعه هنری و فرهنگی ایران و جهان در سوگ نشست. مژده شمسایی، همسر و یار دیرین بیضایی، با دلنوشتهای تأثربرانگیز، خالیشدن جهان از حضور او را فریاد زد. اصغر فرهادی، کارگردان برنده اسکار، از بیضایی به عنوان «آموزگار بزرگ» و «ایرانیترین ایرانی» یاد کرد که در غربت چشم از جهان فروبست.
سیدعباس صالحی، وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، در پیامی رسمی درگذشت بهرام بیضایی را تسلیت گفت. او در این پیام با اشاره به دههها فعالیت مستمر این هنرمند در عرصههای نمایشی، سینمایی و پژوهشی، آثار بیضایی را بخشی ماندگار از حافظه هنر ایران دانست.
بهرام بیضایی، نویسنده، کارگردان، پژوهشگر و اسطورهشناس برجسته ایرانی، همزمان با سالروز تولد ۸۷ سالگیاش در تاریخ ۵ دیماه ۱۴۰۴ در کالیفرنیا درگذشت. گروه ایرانشناسی دانشگاه استنفورد با تایید این خبر، از بیضایی به عنوان هنرمندی بیبدیل یاد کرد که لحظهای از پاسداشت میراث فرهنگی ایران دست نکشید.
اوشان محمودی در نمایش «شهر گناه»، خانواده را به مثابه جزیرهای محصور در میان آبهای تیره به تصویر میکشد که اعضای آن در چرخهای باطل از سرکوب، گناه و سوپ ورمیشل گرفتار شدهاند. این اجرا با رویکردی جسورانه به مقوله جنسیت و استفاده از زنان برای ایفای نقشهای مردانه (و بالعکس)، مرزهای قطعیت را در مناسبات خانوادگی فرو میریزد. «شهر گناه» با گریمهای اغراقشده و بازیهای ماشینی، روایتی از زوال اقتدار پدرانه و تلاش بیثمر فرزندان برای رهایی از تروماهای گذشته است؛ تلاشی که در نهایت به بنبستی ساختاری و ایستایی محض ختم میشود.
محمود احدینیا در نمایش «مثل یک ترافل ساده»، با عبور از رئالیسم اجتماعی همیشگیاش، پروژهای بصری و مدرن را در قلب منطقه اقدسیه روی صحنه برده است. این تکگویی نمایشی که با بازی رامتین هوشمند اجرا میشود، در ظاهر کلاسی برای آموزش شیرینیپزی است، اما در باطن، روایتی بازیگوشانه و پژوهشمحور از تاریخ تمدن بشری را ارائه میدهد. نقطه عطف این اجرا، استفاده هوشمندانه از تکنولوژی «پروجکشن مپینگ» توسط «بل استودیو» و چرخش ناگهانی لحن از یک فضای مفرح به ساحتی تراژیک و متاثر از حوادث سال ۱۴۰۱ است که مخاطب عافیتطلب را با حقیقتی عریان روبرو میکند.
آیین پایانی یازدهمین دوره انتخاب آثار برتر ادبیات نمایشی ایران، همزمان با زادروز بهرام بیضایی و یادمان اکبر رادی، با معرفی برندگان تندیس در بخشهای تالیف، ترجمه، عروسکی و کودک برگزار شد.
معی از هنرمندان و پیشکسوتان هنرهای نمایشی در نامهای سرگشاده به سیدعباس صالحی، وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، خواستار پایان دادن به بلاتکلیفی معاونت هنری شدند. در این نامه که به امضای چهرههایی چون قطبالدین صادقی، جلیل فرجاد و سیامک زمردیمطلق رسیده، تأکید شده است که اداره این معاونت با سرپرست موقت، منجر به بحرانهایی نظیر عدم تخصیص بودجههای حمایتی، توقف پروژههای زیرساختی سالنها و تنزل کیفیت تولیدات تئاتر کشور شده است.
نمایش «فینگر فود» به کارگردانی سیما تیرانداز در حالی اجرای خود را در تئاتر شهر آغاز کرد که با واکنشهای گستردهای نسبت به مضامین اجتماعیاش همراه شد. در شب افتتاحیه این اثر، هایده حائری با حضور روی صحنه، ضمن انتقاد از نابرابری امتیازات اجتماعی میان مردان و زنان، از شجاعت زنان ایرانی در مواجهه با چالشهای مهاجرت و فشارهای جامعه گفت.
