حمید امجد از دوستان نزدیک استاد بهرام بیضایی در متنی امیدبخش متنی را درباره سلامتی استاد بیضایی منتشر کرد.

همزمان با انتشار خبر بیماری استاد بهرام بیضایی، صحبت‌های چند سال قبل پرویز پرستویی در گفت و گو با فریدون جیرانی درباره دیدارش با این کارگردان و عدم حضور و فیلم نساختن او در ایران بار دیگر مورد توجه قرار گرفت. روایت دوری یکی از بزرگ‌ترین نام‌های سینمای ایران از وطنش و سینمایی که هر روز نام‌های بزرگش کمتر می‌شوند.

انتشار تصویری از بهرام بیضایی در کنار شهرام ناظری طی دو روز گذشته بازتاب‌های فراوانی داشته است.

ایلنا نوشت: انتشار تصویری از بهرام بیضایی در کنار شهرام ناظری در ۲۴ ساعت اخیر بازتاب‌های زیادی داشته است. تاریخ این تصویر فروردین امسال ذکر شده و ظاهرا این قاب در آمریکا ثبت شده. بنا به شنیده‌ها، کارگردان بزرگ سینمای ایران درگیر بیماری سرطان شده است.

در چند روز گذشته صحبت‌هایی درباره بیماری استاد بهرام بیضایی با عکسی خاص منتشر شده است. پرویز پرستویی درباره این عکس نوشت: آرزوی سلامتی برای استاد بی بدیل دارم، اما خداوند نگذرد از جفاکاران که قدر گوهران گرانبها را نمی‌دانند و باعث غربت نشینی این بزرگواران می‌شوند.

تصویری که از ساعاتی قبل در فضای مجازی از بهرام بیضایی نویسنده و کارگردان سرشناس ایرانی دست به دست می شود اسباب نگرانی شده است...

۲۴ سال پیش که بهرام بیضایی تصمیم گرفت که سفارش نوشتن یک نمایشنامه با موضوع امام علی را بپذیرد، شاید خودش هم فکرش را نمی‌کرد که این نمایشنامه به بهترین متنی که درباره این شخصیت نوشته شده، تبدیل شود.

با نگاه به همه اين سال‌ها مي‌توان فهميد، چه بر سر سينما آمده است.سينماگران برجسته دهه چهل و پنجاه سال‌ها بعد هر يك به‌گونه‌اي دچار مشكل شده و از ادامه راه بازمانده بودند.

روایت بیضایی در مرگ یزدگرد، همان طور که در ابتدای فیلم آورده است، نوعی طعنه به واقعیت آن تاریخی است که مورخان گفته‌اند. او در این فیلم، نقبی بازیگوشانه به این تاریخ رسمی‌ زده است و از لابه‌لای جنبه‌های مختلف «واقعیتِ» منقول، به دنبال «حقیقتِ» مغفول است؛ و چه نیک و درست و دقیق به این گستره نگریسته شده است.

حقیقتش این است که اگر اصرار مهدی هاشمی و پرویز پورحسینی نبود، شاید اصلا این نمایشنامه، رنگ صحنه به خود نمی‌دید ولی بهرام بیضایی، وقتی پافشاری و گذشت آنان را دید، چاره‌ای جز موافقت نیافت.

گفت وگوی دکتربهمن مقصولو با  بهرام بیضایی در دو مقطع زمانی، یکی در سال ۱۳۸۱ در تهران و دیگری ۱۵ سال بعد، در سان‌فرانسیسکوی آمریکا انجام شده است. در بند بندِ متن ویراسته و آماده شده برای چاپ، بیضایی با دلشکستگی و حتی گاهی با خشم و اندوه ، ازتجربه ها یش می گوید.

روزنامه اعتماد نوشت: در سینمایی که بزرگانی چون بیضایی و تقوایی فرصت کار پیدا نمی‌کنند و کیارستمی از یک دوره‌ای به بعد هر آنچه ساخت در خارج ایران بود، خالص‌سازی در جریان است.

مسئولان وقت با نوشته شدن اسم سوسن تسلیمی روی پرده مخالف بوده‌اند! «بعدا گفتند اسم این خانم نمی‌تواند قبل از اسم مرد بیاید. گفتند هر جوری هست اول اسم یک مرد را بیاورید و بعد اسم این خانم را.

جهانِ بازساخته‌ی بیضایی البته دارای نشانه‌هایی روشن است. نخستینِ آن، قهرمان‌ها و شخصیت‌هایی هستند ـ عمدتاً زنان ـ که اگرچه در روزگارِ امروز می‌زیند، اما پیوندی ناگسستنی با افسانه‌ها و اسطوره‌های ایرانی دارند. دو دیگر اشیاء و ابزاری‌اند ـ همچون آینه و شمشیر ـ که از تاریخ می‌آیند و در جهان ما بدل به نشانه‌هایی روشن می‌شوند برای گسترش صلح و عشق و زیستن و سوم آیین‌ها و تشریفاتی که ریشه در طبیعت، زمین و باروری دارد.

همزمان با پنجم دی‌ماه زادروز بهرام بیضایی و سالمرگ اکبر رادی، چهره‌های مطرح عرصه هنرهای دراماتیک ایران، شماره سوم کتاب آواژ با عنوان «سرفصل» با یادکردی از نصرت‌الله نویدی نمایشنامه‌نویس سال‌های دور ایران منتشر شد.

فیلم سینمایی «غریبه و مه» ساخته بهرام بیضایی با بازی زنده یاد پروانه معصومی در جشنواره فیلم سنگاپور به نمایش گذاشته می‌شود.

سیروس حسن‌پور در یک کارگاه کارگردانی تعریف کرد که چگونه در هفت سالگی با تمرین‌های پنهانی به بازی در فیلم «عمو سیبیلو» رسیده است.

نسخه ترمیم‌شده فیلم «رگبار» از معروف‌ترین آثار بهرام بیضایی در دوره جدید جشنواره فیلم تلوراید آمریکا به نمایش گذاشته می‌شود.

برای فیلمنامه‌ای که در کمتر از یک‌ماه نوشته شده بود، 10 سال زمان برد تا کارگردان پیدا شود. تقریباً تمام نگاه‌ها روی این مسئله متمرکز بود که بیضایی در کسوت کارگردان این فیلم ظاهر نشود.

نکته جالب درباره آثار بیضایی این است که علی‌رغم داشتن دغدغه‌های پررنگ ملی و بومی، فیلم‌های او «مردانه» نیستند و اتفاقا خیلی وقت‌ها زنانی مقتدر و عملگرا قهرمان آن هستند.

نسخه‌های ترمیم‌شده دو فیلم از ساخته‌های بهرام بیضایی در جشنواره سینمای کشف‌شده بولونیا در کشور ایتالیا به نمایش گذاشته شد.

کارگردان «کت چرمی» گفت: در سینمای اجتماعی باید ترکیب متعادلی از تیرگی و روشنایی را به مخاطب تحویل دهیم تا آن را بپذیرد.

نمایشنامه «مجلس شبیه در ذکر مصایب استاد نوید ماکان و همسرش مهندش رخشید فرزین» از جمله نمایشنامه‌هایی است که با حضور جمع پرشماری از بازیگران روی صحنه رفته است.

سلسله‌ نشست‌های نمایش‌نامه‌خوانی کانون نمایشنامه نویسان و مترجمان تئاتر ایران با عنوان «ما» با نمایشنامه‌ای از بهرام بیضائی و نمایشنامه‌خوانی محمد رحمانیان آغاز می‌شود.

محمود دولت آبادی گفت: یک بار بهرام بیضایی گفت «مردم حافظه تاریخی ندارند» بسیار قابل تامل بود این سخن او برای من در همان حدود نیم قرن پیش. اکنون لازم است بیفزایم حاکمان بر ما هم نیازی به حافظه تاریخی و تجربه‌اندوزی از آن احساس نمیکنند.

زن در سینمای بهرام بیضایی موضوعی است که توسط سارا آصفی، نویسنده و پژوهشگر اصفهانی موردتوجه قرار گرفته و با تمرکز بر فیلم‌های «کلاغ»، «مرگ یزدگرد»، «باشو غریبه کوچک» و «چریکه تارا»، در کتاب خود با نام «چهار زن در دو دهه از سینمای بهرام بیضایی» به آن پرداخته است.

علی نصیریان گفت که عمدی نبوده که در طول سال‌های فعالیتش با مسعود کیمیایی و بهرام بیضایی کار نکرده است زیرا فرصتی برای این همکاری پیش نیامده است.

داریوش فرهنگ با بیان خاطراتی از همکاری با مهدی هاشمی و ساخت «سلطان و شبان»، درباره بهرام بیضایی و حضورش در فیلمی از این کارگردان گفته است: بیضایی سوال‌های نه زمان حال بلکه آینده را هم می‌داند و در حرفه خود یعنی سینما و تئاتر یک فیلسوف است.

گلاب آدینه نمایش «پرده خانه » نوشته بهرام بیضایی را اواخر مهرماه روی صحنه می‌برد.

محمد رحمانیان تنها کسی بود که نسبت به مساله پیش آمده اعتراض کرد. او در یادداشتی انتقادی نوشت: «به لغوهای پیاپی، برگزار نشدن‌ها و توقیف‌ها و تعطیلی‌ها عادت کرده‌ایم... می‌شد این سمینارها برپا شود و گفت‌وگوها شکل بگیرد و آیین‌ها (نکوداشت) به سرانجام رسد و هیچ آسیبی هم به گوشه‌ای از میز هیچ مدیری نرسد.»

انجمن صنفی نمایش‌نامه‌نویسان و مترجمان تئاتر ایران اعلام کرد که برنامه‌های اردیبهشت این انجمن که با نکوداشت بیضایی نیز همراه بود لغو شده است.

آیین نکوداشت بهرام بیضایی به‌همراه سمینارهایی در ارتباط با ‌نمایشنامه‌نویسی به همت انجمن صنفی نمایشنامه‌نویسان و مترجمان تئاتر ایران برگزار می‌شود.

سید حسین رسولی: سه نمایش «بهرام بیضایی» در آمریکا، «امیررضا کوهستانی» در آلمان و «علی شمس» در ایران را مهم‌ترین رویدادهای تئاتری در سال ۱۴۰۰ می‌دانم.

بیضایی مثل هر مؤلف دیگری، فضای ذهنی و مضامین و کلیدواژه‌های تماتیک خاص خودش را دارد که تداوم کاربرد، آنها را به‌نوعی کهن‌الگو و «شبکه نماد» ویژه در جهان آثارش تبدیل کرده تا با استفاده از آنها و ارجاع اشیا، آدم‌ها و کنش‌ها به اشیا، آدم‌ها و کنش‌های دیگر، واقعیت‌های عمیق‌تری را درباره طرز کار جهان نشان دهد. بسیاری از آنها در همه آثار او دیده می‌شود، اما ممکن است با گذشت زمان کم‌رنگ یا پررنگ شود. آشنایی مخاطب با آنها به درک و طبعا لذت بیشتر از آثار و سینمای او کمک می‌کند.

بهزاد خورشیدی ـ طراح و گرافیست ـ همزمان با سالروز تولد بهرام بیضایی، هنرمند کشورمان طرحی را کشیده و همراه با یادداشتی منتشر کرد.

همه نمایش در یک چهارراه می‌گذرد و حتّی چایخانه اَجَقْ همان وسط بازی می‌شود. ولی این یگانگی مَکان با گُریز به درمانگاه و خانه و جاده نزدیک مرز در داستانِ پرستار و سر زدن به خانه راننده و زنش و باجه تلفن در طرابوزان در داستان راننده و عبور از اتاق نامه‌ْرسانی و دفتر رئیس و خیابان در داستانِ نامه‌ْبَر می‌شکند؛ و همچنین با گُذر ِسارنگِ‌سَهِش از محلّه‌ای که دیگر نیست و گُذر نهال فرّخی از محلّه چنان‌که هست!

پادکست «سینما، خاطره» این هفته با بررسی فیلم‌سینمایی «رگبار» از رادیو سوینا پخش می‌شود.

به باور نعلبندیان هنرمندان حوزه رئالیسم شکست‌خوردگان جریانات اجتماعی‌اند. مصاحبه‌کننده در همین راستا نعلبندیان را قضاوت می‌کند که او به واسطه جایگاه طبقاتیش چنین ادبیاتی را پیش گرفته است

کیومرث مرادی کارگردان تئاتر قصد دارد با همکاری فرشاد فزونی نوازنده و آهنگساز، به شکل و شیوه‌ای مدرن، نمایشنامه «آژی دهاک» بهرام بیضایی را برخوانی کند.

بيضايي در نقدش بر «روزنه آبي» رادي را به نوعي ندانستن متهم و مرز روشني ميان نگاه خويش و رادي تعيين مي‌كند. رادي نيز متن بيضايي را متني كامل نمي‌داند و آن را ناقص و مملو از ايراد مي‌داند.

انديشه بيضايي معاصر است. او افق گذشته را با افق امروز در هم مي‌آميزد. كارهاي او آيينه زمان خودشان هستند، ضمن اينكه دغدغه‌هاي هميشگي بيضايي مثل هويت گمشده ايرانيان و زنان در كارهايش تكرار مي‌شود.

پس از اجراي نمايش‌هاي «ميراث» و «ضيافت» در پاييز 1346، اولين تجربه مستقل بهرام بيضايي در كارگرداني تئاتر، نشستي با حضور سعيد سلطان‌پور، آربي آوانسيان، سيروس طاهباز، محمود دولت‌آبادي، مليكيان و شخص بيضايي برگزار مي‌شود.

حميد امجد: سوال جدي‌تر، از همه دريغ‌گويان درباره رفتن آقاي بيضايي و كاركردنش دور از وطن خود، مي‌تواند اين باشد كه همه سال‌هايي كه او نرفته بود با او و انبوه طرح‌هاي پيشنهادي‌اش چه كرديم و حالا كه رفته چه پيشنهاد باوركردني بهتري برايش داريم جز اينكه باز هم برگردد پشت همان درهاي بسته منتظر بنشيند؟

پس جداسازي سينماي بيضايي از تئاتر بيضايي به سادگي مي‌تواند نگاه تك‌بعدي و ناكارآمدي را در جهت تفسيرهاي هيجاني مداوم سازد. از اين رو سرزميني كه بهرام بيضايي در «چريكه تارا» بازسازي مي‌كند، بركنده از اين نوع نگاه، نمي‌تواند تنها به نمايه‌هاي تصويري محدود شود.

علی شمس: بیضایی برای من نگاه به تجربيات بزرگ جهاني را در كنار علاقه‌مندي و استخراج از آنچه به عنوان ايراني در فرهنگ و رسوم خود دارم، به برابري و تعادل رسانده است. رتبه بيضايي در تئاتر ايران رتبه داناي طوسي در شعر است و من قدردان او به واسطه آنچه تاكنون كرده - كه زياد است و پربار است و ستودني- هستم.

ده سال است كه پنجم دي براي دوستداران بهرام بيضايي، يادآور سالي ديگر است كه با افسوسِ كوچش گذشته و همواره با حسرتِ همزيستي با آثار اخيرش و گاه با اين پرسش تكراري كه چرا در سرزمين مادري‌اش بايد اين‌گونه با او رفتار مي‌شد؟ آيا نسل جوان امروز از جايگاه وصف‌ناشدنيِ او آگاه است؟

کتاب «بهرام بیضایی و وقتی همه خوابیم» به کوشش علیرضا کاوه منتشر شد.

جواد طوسی، منتقد سینما، در یادداشتی با عنوان «حکایتِ ما و ابراهیم و عیار تنها» به انتقاد از گفته‌های اخیر ابراهیم گلستان و بهرام بیضایی پرداخت.

بهرام بیضایی در مستند «تعزیه به روایت دیگر» به کارگردانی پرویز جاهد ازتعزیه می‌گوید.

در بحث‌هایی مانند بیکاری بیست‌ساله ناصر تقوایی یا در محاق ماندن پروژه‌های رویایی خسرو سینایی و بزرگان دیگر، ‏بسیاری از اوقات این توجیه مطرح شده که چون این افراد فیلم‌هایشان صرفه اقتصادی ندارد، از چرخه تولید بیرون مانده‌اند.