یکشنبه , ۲۷ خرداد, ۱۴۰۳
یادداشت و مقاله تئاتر
چگونه آنتون چخوف روی کارگردانی مدرن تأثیر گذاشت؟/ سه نسخه از باغ آلبالو

چگونه آنتون چخوف روی کارگردانی مدرن تأثیر گذاشت؟/ سه نسخه از باغ آلبالو

نمایش‌نامه‌ی باغ آلبالو به نویسندگی آنتون چخوف در تاریخ تئاتر بسیار مهم است. جورجو استره‌لر، پیتر اشتاین و پیتر بروک، سه اجرای مشهور از این نمایش‌نامه را به‌صحنه برده‌اند. ماریا شِتسُوا و کریستوفر اینِس در کتاب «مقدمه‌ی کیمبریج بر کارگردانی تئاتر» به این موضوع پرداخته‌اند. ترجمه‌ی این مطلب را در ادامه می‌خوانید.

مدرسه دارالفنون، مأمن اولین تالار تئاتر ایران در عصر ناصری جمعه 25 خرداد 1403 22:13
بازخوانی مقدمه میرزاآقا تبریزی بر چهار نمایشنامه‌اش

مدرسه دارالفنون، مأمن اولین تالار تئاتر ایران در عصر ناصری

یکی از بخش‌های کمتر مورد توجه نوشتارهای میرزاآقا تبریزی، مقدمه و مؤخره‌ای است که او بر آثارش نگاشته و برخلاف نامه‌هایش به آخوندزاده، ضمن امضا با نام خود، تاریخ نگارش را هم درج کرده است. این دو نوشتار در زمان انتشارش در دهه پنجاه، بیش از هر کسی ذهن مایل بکتاش را به خود مشغول ساخته بود؛ اما نه در راستای گشودن محتوای آن و درک جهان‌بینی میرزاآقا که بیش‌تر در تلاش برای اثبات این مهم که میرزاآقا نگارنده نهان و ناشناخته نمایشنامه‌ مهم «بقال‌بازی در حضور» همانا میرزاآقا است.

درباره عباس نعلبندیان؛ نابهنگامی یک غریب‌ آشنای ابدی شنبه 12 خرداد 1403 16:40

درباره عباس نعلبندیان؛ نابهنگامی یک غریب‌ آشنای ابدی

مناسبات سیاسی و اجتماعی دهه ۶۰ برای نعلبندیان فهم‌ناپذیر بود و حوادثی چون جنگ و تلاطمات سیاسی، از توان کسی چون او خارج. مرگ خودخواسته واکنشی بود به وضعیتی که در آن نقشی نداشت اما از آسیب‌هایش در امان نمانده بود.

نگاهی به زندگی عباس نعلبندیان؛ آینه ویرانی شنبه 12 خرداد 1403 16:37

نگاهی به زندگی عباس نعلبندیان؛ آینه ویرانی

انتقاداتی که نعلبندیان خود در موردشان می‌گوید: «وقتی نمایشنامه «پژوهشی ژرف و سترگ و نو...» نوشته شد، عده‌ای از آن دفاع کردند و عده‌ای به مخالفت با آن پرداختند و من از آن به‌بعد به نویسنده دست‌راستی تبدیل شدم و تعبیری ایجاد شد که انگار اگر کسی به طرف نعلبندیان برود، آدم دست‌راستی است.» این جبهه‌بندی‌ها به‌قول محمود استادمحمد، ابتدای ویرانی و آغاز کوچ زودرس عباس نعلبندیان بود.

عباس نعلبندیان با تفاوت آغاز شد و با تفاوت به پایان ‌رسید شنبه 12 خرداد 1403 16:29

عباس نعلبندیان با تفاوت آغاز شد و با تفاوت به پایان ‌رسید

نعلبندیان از مرگ تا مرگ را در «ناگهان...»، با تکنیک‌های خلاقانه، فاصله‌گذاری شده و سورئال می‌نویسد. نعلبندیان، آستیم و فریدون، هر سه مُرده‌اند! و در لحظه‌ی پایان آغاز خود، آرام و با پای خود به سوی گور خود رفته‌اند. گوری که دیگران برایشان ساخته و آماده کرده‌اند. آیا «ناگهان...»، قصه‌ی شرم ما و ماست. «من، تو را انتظار می‌کشم، ای فرجام خوب!»، «آنک اتصال، اینک حیات.» «مرا به نوازش سترگ خاک مهمان کنید.» و...

چتر سیاه اژدهای هفت‌سر بر سر تئاتر جوان کشور جمعه 21 اردیبهشت 1403 19:19

چتر سیاه اژدهای هفت‌سر بر سر تئاتر جوان کشور

وقتی این چهره‌ها تصمیم می‌گیرند به عنوان یک عنصر مالی خود را به بدنه تئاتر نوجوی کشور تحمیل کنند تا بهانه‌ای برای فروش بیشتر باشد، چندین مشکل دیگر به وجود می‌آید که باید درباره آن حرف زد.

چه باید کرد؟مسئله همیشگی تئاتر ما جمعه 21 اردیبهشت 1403 18:24
درباره احوالات این روزهای تئاتر رسمی و شکاف ایجادشده میان آن با اجراهای غیررسمی و غیبت غایبان

چه باید کرد؟مسئله همیشگی تئاتر ما

حال‌وهوای این روزهای تئاتر رسمی، دست‌کم در تهران، با تئاتری که برای اجرا مسیر اخذ مجوز از اداره‌کل هنرهای نمایشی را طی نمی‌کند، متفاوت است.

نوشتن نمایش‌نامه بدون کاراکتر/گفت‌وگو با مارتین کریمپ یکشنبه 20 اسفند 1402 01:25

نوشتن نمایش‌نامه بدون کاراکتر/گفت‌وگو با مارتین کریمپ

وقتی نوجوان بودم و در مدرسه نمایش‌هایی را به‌صحنه می‌بردم، به ابزوردها، خاصه یونسکو و بکت علاقه داشتم. من پشت یک مرداب کوچک و دورافتاده در شمال انگلستان زندگی می‌کردم و واقعاً با کار پینتر برخورد نکردم؛ بنابراین این یک تأثیر ناآگاهانه است؛ البته من به‌عنوان نویسنده یک جعبه ابزار دارم و اتفاقاً از برخی از ابزارهایی که پینتر ابداع کرد، استفاده می‌کنم.

درنگی بر سهم جریان جوانِ تئاتر از حمایت‌های دولتی/ اعتبار از هنرمان می‌گیریم، نه سالن‌ها دوشنبه 10 اردیبهشت 1403 19:30

درنگی بر سهم جریان جوانِ تئاتر از حمایت‌های دولتی/ اعتبار از هنرمان می‌گیریم، نه سالن‌ها

بیایید واقع‌بین باشیم. مگر امروز «فین جین» و «چه کسی جوجه تیغی را کشت؟» پرفروش‌ترین و پرامتیازترین نمایش‌های در حال اجرا نیستند؟ مگر سال گذشته «انسان/اسب پنجاه پنجاه»، «شازده اجباری» و... پرفروش‌ترین‌ها نبودند و همه در سالن‌های خصوصی اجرا شدند؟ باید منصف باشیم و این توهم را که اجرا در سالن‌های تئاترشهر به ما اعتبار می‌بخشد، فراموش کنیم.

درباره حضور مجید مجیدی کارگردان سینما به‌عنوان تهیه‌کننده در حوزه تئاتر؛ حمایت برای ادامه حیات شنبه 25 فروردین 1403 20:12

درباره حضور مجید مجیدی کارگردان سینما به‌عنوان تهیه‌کننده در حوزه تئاتر؛ حمایت برای ادامه حیات

تئاتر خصوصی و این روزها حتی تئاتر دولتی، برای روی صحنه رفتن از حضور تهیه‌کنندگانی بهره می‌برند که گهگاه نام و آوازه‌شان چنان بلند است که نه‌تنها می‌تواند گمنامی گروه‌های تئاتری را جبران کند که تماشاگر عام را هم به سالن‌های تئاتر می‌کشاند. تهیه‌کنندگانی از حوزه سینما که فراموش نکرده‌اند تئاتر ایران برای ادامه حیات نیازمند حمایت است؛ حمایتی که بیش‌ازآن‌که از سوی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، معاونت هنری و اداره‌کل هنرهای نمایشی صورت بگیرد، در قاموس‌شان تبدیل به نظارت و ممیزی شده و اهالی تئاتر را بر آن داشته است که حتی برای اجرا در سالن‌های دولتی، دل به حضور تهیه‌کنندگانی خوش دارند که در عرصه سینما خوش‌نام و پرآوازه‌اند.

مقایسه اجمالی دو پیام به مناسبت روز جهانی تئاتر؛ آیا تئاترانتقادی و پرسشگر نمی‌خواهیم؟ سه شنبه 21 فروردین 1403 17:27

مقایسه اجمالی دو پیام به مناسبت روز جهانی تئاتر؛ آیا تئاترانتقادی و پرسشگر نمی‌خواهیم؟

مرورِ حتی اجمالی پیام جهانی یون فوسه و پیام کاظم نظری و نگاهی به تلقی‌های موجود در هر کدام از متن‌ها به خوبی فاصله اندیشه تئاتر ایران و جهان را بازمی‌نمایاند و مخاطب هوشمند این تفاوت را به ظرافت درخواهد یافت.

فقر و آرمان‌شهرگرایی در تئاتر معاصر ایران؛ ‌کاربست‌های تخیل در صحنه ملالت‌ها سه شنبه 21 فروردین 1403 12:33
تئاتر اجتماعی ما بعد از انقلاب اغلب محدود به بازتولید واقعیت اجتماع بدون تولید مازادی رهایی‌بخش بوده است

فقر و آرمان‌شهرگرایی در تئاتر معاصر ایران؛ ‌کاربست‌های تخیل در صحنه ملالت‌ها

تئاتر معاصر ایران چندان به آرمانشهرگرایی نپرداخته و هر وقت تلاش کرده در این وادی قدم بزند آثاری نه‌چندان درخشان بر صحنه آورده است. بنابراین وقت آن است که در این باب تامل کند و با نگاهی هستی‌شناختی و انتقادی به خود، بار دیگر این پرسش را مطرح کند که آیا جهانی دیگر ممکن است یا فقط می‌توان به وضعیت حاضر بسنده کرد و با بر صحنه بردن آثار سترون، مناسبات اینجا و اکنون را بازتولید کرد.

آیا ما را تفاوتی نیست بین استعفا و فرار از پاسخگویی و مسؤولیت؟ دوشنبه 20 فروردین 1403 13:18
در پی استعفای حمیدرضا نعیمی از کانون نمایشنامه‌نویسان خانه تئاتر

آیا ما را تفاوتی نیست بین استعفا و فرار از پاسخگویی و مسؤولیت؟

آراز بارسقیان عضو کانون نمایشنامه‌نویسان خانه تئاتر در واکنش به سخنان حمیدرضا نعیمی مبنی بر استعفا از ریاست و همچنین کناره‌گیری از عضویت در این کانون، یادداشتی را منتشر کرد.

به مناسبت حضور اینفلوئنسرها بر صحنه تئاتر؛ در غیاب تئاتر تجربی و تاثیرگذار چهارشنبه 23 اسفند 1402 02:05

به مناسبت حضور اینفلوئنسرها بر صحنه تئاتر؛ در غیاب تئاتر تجربی و تاثیرگذار

حضور این افراد هنگامی بحث‌برانگیز می‌شود که بسیاری از اهالی تئاتر حذف و کنار گذاشته شده‌اند، همچنین بسیاری از دانشجویان و مشتاقان بازیگری با اینکه دوره‌های لازم را برای بودن در صحنه گذرانده‌اند، بنا به دلایل غیرتئاتری مجبورند به شغلی دیگر روی بیاورند.

درباره سعید پورصمیمی به بهانه زادروز ۸۰ سالگی‌اش؛ دانشمند بازیگری چهارشنبه 9 اسفند 1402 22:15

درباره سعید پورصمیمی به بهانه زادروز ۸۰ سالگی‌اش؛ دانشمند بازیگری

سعید پورصمیمی از تئاتر برآمده است و همچنان نیز یک تئاتری اصیل است و هرگاه فرصتی می‌یابد به نوشتن نمایشنامه و یا بازی روی صحنه رجوع می‌کند. به عبارتی هیچ گاه پیوندش را با خاستگاه‌اش یعنی نمایش از هم نگسسته است.

درباره نمایشنامه «مرگ فروشنده»؛ رویای آمریکایی و تراژدی سقوط دوشنبه 7 اسفند 1402 17:48

درباره نمایشنامه «مرگ فروشنده»؛ رویای آمریکایی و تراژدی سقوط

«مرگ فروشنده» اثر «آرتور میلر» که در سال‌های پس از جنگ جهانی دوم نوشته شده است، به طور فراگیری به عنوان یکی از مشهورترین آثار نمایشی آمریکا در نظر گرفته می‌شود. کاراکتر «ویلی لومان»، قهرمان نمایشنامه، فروشنده‌ای است که کمیسیون رو به کاهش‌اش دیگر اجازه و توان حفظ سبک زندگی خانوادگی‌اش را به او نمی‌دهد. همانطور که در طرح داستان نمایش آشکار می‌گردد، آنچه در ادامه نمایشنامه برای مخاطب فاش می‌شود، تصویری متضاد از «رویای آمریکایی» است.

درباره نمایشنامه «اثبات» اثر «دیوید آبرن»؛ کشف پیچیدگی در تئاتر یکشنبه 29 بهمن 1402 14:53

درباره نمایشنامه «اثبات» اثر «دیوید آبرن»؛ کشف پیچیدگی در تئاتر

نمایشنامه «اثبات» اثر «دیوید آبرن» یک نمایشنامه چند وجهی است که به طرز ماهرانه‌ای عناصر درام، ریاضیات و روان‌شناسی را با هم ترکیب می‌کند. این نمایشنامه پرسش‌های عمیقی را در مورد نبوغ، سلامت روان، پویایی فضای خانواده و تلاش برای شناخت ایجاد می‌کند. شخصیت‌های غنی و طرح پیچیده این نمایشنامه، کاوشی عمیق و البته برانگیزنده از وضعیت انسانی را ارائه می‌کند و آن را به اثری برجسته در تئاتر معاصر تبدیل می‌کند.

درنگی بر مفهوم «آروماتورژی»؛ رایحه‌ای که صحنه نمایش می‌پراکند دوشنبه 2 بهمن 1402 18:08

درنگی بر مفهوم «آروماتورژی»؛ رایحه‌ای که صحنه نمایش می‌پراکند

 بن رندل، مدیر تولید می‌گوید: «کیسه‌های هوایی در اتاق وجود دارد که بیشتر از بقیه بو می‌دهد، بسته به جایی که در اتاق هستید ممکن است چیزی را بو کنید یا نه و حتی افرادی که بویی از اسانس می‌گیرند ممکن است برای مدت طولانی متوجه آن نشوند و چالش دیگر این است که رندل و تیمش در عرض چند ثانیه، آن رایحه را جذب کنند. آروماتروژی در مقابل امری روایی، باید بیشتر به یک مولفه جوی نمایش تبدیل شود جایی که مخاطب می‌گوید: «این بو دقیقا در همین لحظه اتفاق می‌افتد و مستقیما به این رویداد مرتبط است.» گرگ می، به عنوان رییس جلوه‌های ویژه جی‌اند‌ام، رایحه‌هایی را برای نمایش‌های مختلف طراحی کرده است، از جمله رایحه‌ای از یاس برای نمایش بانوی کیبهو در سالن کاتوری نیویورک و همچنین بویی شبیه اسب.

بازندگان جامعه طبقاتی یکشنبه 1 بهمن 1402 16:39
حاشیه‌نشین‌ها و فرودستان در داستان‌هایی از غلامحسین ساعدی، به مناسبت هشتادوهشتمین زادسالش

بازندگان جامعه طبقاتی

دستفروش، پیرمردی است که قبل از آمدن به محله‌ای پرت‌افتاده در جنوب شهر، در ده‌کوره‌ها می‌گشته و خرت‌و‌پرت می‌فروخته و پس از اینکه همه چیزش را از دست داده به شهر آمده و حالا با کهنه‌فروشی خرج و مخارج زن پیر و سه دخترش را درمی‌آورد. او البته تنها نیست و بسیاری از کسانی که در دهات و روستاها روی زمین کار می‌کردند از میانه دهه چهل به این‌ سو جاکن شده‌اند و به ناچار به حاشیه‌ها و محله‌های خودساخته جنوب شهر آمده‌اند.

 نوشته‌ای به بهانه ۸۵ سالگی علی رفیعی، زیباترین زنده‏‌ی تئاتر ایران سه شنبه 26 دی 1402 14:36

نوشته‌ای به بهانه ۸۵ سالگی علی رفیعی، زیباترین زنده‏‌ی تئاتر ایران

در برهوت مدیریت فرهنگی و هنری سرزمین ما، هرگز این امکان و بستر برای کارگردان- مؤلف بزرگی چون دکتر رفیعی فراهم نشده که او در مکانی ثابت، با گروهی ثابت و کارگاهی مستمر، به شکلی مداوم به کارش بپردازد و اندیشه‌ها و تجربیات گرانقدرش را به نسل‌های جوان‌تر انتقال دهد. او و بزرگانی چون او با همه‌ی بی‌مهری‌ها از جان مایه گذاشته‌اند تا بر صحنه‌ها زیبایی و عشق و فرهیختگی را به نمایش بگذارند. تلاشی یکسویه که غالباً به چشم مدیران کم‌مایه نیامد یا اساساً درک نشد.