یکشنبه , ۲۷ خرداد, ۱۴۰۳
نقد و یادداشت | صفحه 7
روزگاری که آوینی و مخملباف به داریوش مهرجویی تاختند!

روزگاری که آوینی و مخملباف به داریوش مهرجویی تاختند!

مخملباف اگر چه رفتارش در قیاس با آوینی، قدری عوامانه بود. اما هر دو، تقریبا در یک دوران، و از یک منظر، به یک هنرمندروشنفکر - مهرجویی- تاخته بودند. آن دو، در آن روزگار دغدغه‌هایی شبیه به هم داشتند .

درباره فیلم «عروسی مردم»؛ قدرت و استیصال چهارشنبه 24 آبان 1402 13:18

درباره فیلم «عروسی مردم»؛ قدرت و استیصال

ساخته مجید توکلی، تلفیقی از قدرت و استیصال است؛ که در شکار ایده و بسط مضمونی سطحی آن قدرتمند ظاهر شده اما در پردازش نهایی و به نتیجه رساندن آن، دچار استیصال مفرطی می‌شود که اجازه نمی‌دهد کار در اندازه حقیقی خود بدرخشد و در حافظه تاریخی مخاطب ماندگار شود.

نگاهی به نقش زن در آثارسهیل بیرقی؛ سه‌گانه زنانه‌ای که سر زا رفت سه شنبه 23 آبان 1402 14:01

نگاهی به نقش زن در آثارسهیل بیرقی؛ سه‌گانه زنانه‌ای که سر زا رفت

سهیل بیرقی در ساحتی فراگیر تلاش کرد تا ۳ زن از طبقات مختلف جامعه را در مواجهه با مشکلات سبک زندگی خودخواسته‌شان به تصویر بکشد، ماحصل کار سه‌گانه خوش‌رنگ‌ولعابی شد که متاسفانه نتوانست مهندسی هوشمندانه‌ای را در چارچوب یک جامعه پرچالش طراحی کند و به همین دلیل این تریلوژی به نطفه‌ای شبیه شد که سر زا رفت و نتوانست پیشروی کند.

روایت مصطفی مستور از «جنگل پرتقال»/ نشان بده، حرف نزن! دوشنبه 15 آبان 1402 13:12
در قالب یک یادداشت تشریح شد؛

روایت مصطفی مستور از «جنگل پرتقال»/ نشان بده، حرف نزن!

مصطفی مستور نویسنده و پژوهشگر ادبی به بررسی نقاط ضعف و قوت فیلم سینمایی «جنگل پرتقال» از منظر روایت و ساختار سینمایی پرداخت.

مگر مملکت قوه قضاییه ندارد؟ دوشنبه 15 آبان 1402 12:57

مگر مملکت قوه قضاییه ندارد؟

هنرمندان سینما جزو دارایی‌ها و سرمایه‌های فرهنگی این کشور بوده و متعلق به این آب و خاکند و اعلام ممنوع‌الکاری آنها از طرف سازمان سینمایی در حیطه وظایف این سازمان نیست.

 نگاهی به فیلم «جنگل پرتقال»؛ اذعان به اشتباهات به تنهایی کافی است؟ یکشنبه 14 آبان 1402 16:32

نگاهی به فیلم «جنگل پرتقال»؛ اذعان به اشتباهات به تنهایی کافی است؟

«جنگل پرتقال» فرصتی است برای روبرو شدن با خویشتن. برای جبران مافات و برای برداشتن سنگ‌های سخت به جای برگشتن به عقب!

نوشته‌ علی رفیعی برای داریوش مهرجویی؛ نکند همه اینها فیلم است یکشنبه 14 آبان 1402 16:06

نوشته‌ علی رفیعی برای داریوش مهرجویی؛ نکند همه اینها فیلم است

می‌خواهم باز گردم، نمی‌دانم به دهه چند میلادی یا شمسی و در پاریس باشم و داریوش به من تلفن بزند برای بازی در فیلمی و من اعلام کنم که بازیگر بدی هستم و حالا نگاه کنم به بازیگران بد واقعی صحنه‌ی قتل او، اما از همه‌چیز خالی هستم.

درباره فیلم «جنگل پرتقال»؛ رها‌کننده و شورانگیز شنبه 13 آبان 1402 17:49

درباره فیلم «جنگل پرتقال»؛ رها‌کننده و شورانگیز

هرچه که هست، «جنگل پرتقال»، یکی دیگر از آن تلاش‌ها، در سینمای ما است که مخاطب‌اش را نه از دل هیاهوهای مرسوم و نگاه به طبقه‌ای خاص، که مخاطب‌اش را به واسطه اتمسفر پرانرژی و رنگ و لعابی که به کمک پیشبرد پیرنگ آمده‌اند، به دست می‌آورد و تماشای‌اش می‌تواند به اندازه شخصیت‌های رهای فیلم، رها‌کننده و شورانگیز باشد.

درباره فیلم گیج‌گاه؛ قطعات نچسب پازلی شلوغ شنبه 13 آبان 1402 16:46

درباره فیلم گیج‌گاه؛ قطعات نچسب پازلی شلوغ

گیج‌گاه در تقاطع کمدی-‌درام عاشقانه، نوستالژی و فیلمی در ستایش یا درباره سینما و آدم‌هایش نه به اندازه وسط می‌ایستد و نمی‌داند کدام طرف بایستد.

درباره فیلم «تفریق» مانی حقیقی؛ میعاد در لجن چهارشنبه 10 آبان 1402 19:26

درباره فیلم «تفریق» مانی حقیقی؛ میعاد در لجن

«تفریق» تریلر معمایی/رازآمیز مانی حقیقی این تم‌ها را جستجو می‌کند. از خلال درام پیچیده‌اش با منطق سوررئال و به واسطه موکد کردن مهمترین انگاره برآمده از جامعه ایرانی طی دو دهه اخیر؛ «کلنجار زشتی/سترونی با زیبایی/زایایی». بهترین فیلم کارنامه‌ی فیلمسازی حقیقی که هم مایه‌های فیکشنال‌اش روزآمد و جذاب شده و هم علاقه‌ی قدیمی فیلمسازش در رسیدن به بیانی کنایی در خوانش استعاری از جامعه ایرانی، بالاخره ثمر داده است.

درباره فیلم بی‌رویا؛ ناکامی رویای فیلمساز در اولین گام چهارشنبه 10 آبان 1402 18:08

درباره فیلم بی‌رویا؛ ناکامی رویای فیلمساز در اولین گام

گویا «آرین وزیر دفتری» پس از چند فیلم کوتاه هنوز درس اول کلاس فیلم‌سازی را نیاموخته است، زیرا فیلم «بی‌رویا» همانی است که مخاطب در خلال تماشای فیلم دریافته است نه آن چیزی که به‌صورت ناگهانی در تیتراژ و در قالب چند خط به مخاطب داده می‌شود تا ذهنیت او را به هم بریزد و دیدگاهش را نسبت به آنچه دیده است تغییر دهد. این تلاش مذبوحانه‌ای است که هرگز برای مخاطب پذیرفتنی نیست.

نقد فیلم «ملاقات خصوصی» ساخته امید شمس؛ ناکامی، سرخوردگی و رنج یکشنبه 7 آبان 1402 18:41

نقد فیلم «ملاقات خصوصی» ساخته امید شمس؛ ناکامی، سرخوردگی و رنج

ریل اصلی روایت به ماجرای عاشقانه‌ای می‌پردازد که غیر روال بودنش مخاطب را با خود همراه می‌کند. دختری زیبا در مزارع اطراف منزل مشغول چیدن داروهای گیاهی است. او و مادرش با یکدیگر زندگی می‌کنند و خبری از برادر و پدر نیست. پدر و برادر به‌خاطر خلافی که انجام داده‌اند، یکی در زندان و دیگری فراری است. دختر توسط گوشی هم‌بندِ پدر با پدرش در ارتباط است. کم‌کم این ارتباط رنگ و بویی عاشقانه گرفته و مخاطب دلباخته عشق این دو جوان می‌شود.

سهم کوچک انیمیشن ایرانی از یک صنعت چند میلیارد دلاری یکشنبه 7 آبان 1402 18:18

سهم کوچک انیمیشن ایرانی از یک صنعت چند میلیارد دلاری

در روز جهانی انیمیشن خوب است نگاهی به دنیای هنر انیمیشن در ایران داشته باشیم. انیمیشن در ایران هنوز تبدیل به یک صنعت نشده و دلایلی مختلفی برای آن وجود دارد. عدم توجه مسئولان و تصمیم‌گیران در عرصه کلان به این هنر و توانمندی آن و نگاه تحقیرآمیز به آن که انیمیشن را هنری سطح پایین و ساده و کودکانه قلمداد می‌کنند و متأسفانه این دیدگاه در عامه نیز وجود دارد باعث شده است تا علاوه بر دولتمردان و عموم مردم، فعالان این عرصه نیز خیلی فعالیت و هنرشان را جدی نگیرند.

درباره «پری» وفادارترین اقتباس مهرجویی؛ دخترک عارف و سرگشتگی‌‏هایش یکشنبه 7 آبان 1402 18:07

درباره «پری» وفادارترین اقتباس مهرجویی؛ دخترک عارف و سرگشتگی‌‏هایش

بهترین نکته‌ی «پری» همان نگاه متفاوت مهرجویی به شخصیت زن فیلم‌هایش در دوره‌ای است که زن‌ها کمتر قهرمان اصلی فیلم‌ها هستند یا لااقل زنانی که قهرمان فیلم‌ها می‌شوند هیچ‌کدام مثل پری شخصیت زن تحصیلکرده مستقل را که هدفش چیزی جز نگهداری خانواده است، ندارند. همان‌طور که هامون نماینده‌ی مرد روشنفکر طبقه‌ی متوسط بود، زنانی که مهرجویی دهه‌ی ۷۰ به تصویر می‌کشد ازجمله پری، زنانی هستند از طبقه‌ی متوسط که مشخص است به لحاظ فرهنگی هم جایگاه خوبی دارند. پری که تنها سفر می‌رود، سر کلاس دانشگاه با استاد بحث می‌کند و از خودش نظریه و دیدگاه دارد.

نقش زن در فیلم «سارا» داریوش مهرجویی؛ دوران، دوران آگاهی ا‏ست یکشنبه 7 آبان 1402 17:58

نقش زن در فیلم «سارا» داریوش مهرجویی؛ دوران، دوران آگاهی ا‏ست

سارا از معدود شخصیت‌های زنان سینمای ایران است که تلاش دارد خود و اطرافیانش را بهتر بشناسد و درنهایت در شرایط ظاهراً مطلوب که دیگر نه رازی وجود دارد، نه تهدیدی برای فاش‌شدن و در زمانی که چشم‌هایش را به‌خاطر سوزن‌دوزی برای پرداخت دیون‌اش به فنا داده، همسرش را ترک می‌کند. نوعی حس پوچی و بی‌ارزشی که این حس را می‌توان با مقایسه دو صحنه در فیلم متوجه شد؛ نخست، صحنه‌ای که با شور و شوق به دوستش می‌گوید که نان بازویش را می‌خورد ولی در انتهای فیلم با فکرکردن به آن‌ دوره سختی که گذرانده اما مورد بی‌حرمتی و قدرنشناسی قرار گرفته، می‌گوید که حالش از خودش به‌هم می‌خورد.

درباره بانویی «بانو» مهرجویی؛ از تنهایی به تنهایی! یکشنبه 7 آبان 1402 17:41

درباره بانویی «بانو» مهرجویی؛ از تنهایی به تنهایی!

مهرجویی در بانو همان مسیری را می‌رود که حمید هامون رفته بود. اما سرگشتگی و گمگشتگی بانو از جنس دیگری است. حمید هامون در پی این سرگشتگی، مجنون‌وار به دنبال مهشید می‌دود و این جنون و این دویدن در پی معشوق که همانا خود است را فریاد می‌زند. اما فریاد هامون در بانو تبدیل به سکوت عمیقی شده که ناشی از تنهایی است.

تحلیل کاراکتر زن در فیلم «لیلا»؛ زنی که سوخت اما خاکستر نشد یکشنبه 7 آبان 1402 17:37

تحلیل کاراکتر زن در فیلم «لیلا»؛ زنی که سوخت اما خاکستر نشد

آتشی که سر تا پای لیلا را از درون تا برون شعله‌ور کرده، هر لحظه گسترده می‌شود و او، این پروسه رنج را خودخواسته طی می‌کند؛ به این امید که معشوق نیز همپای او تن به آتش بسپارد. اما خوانش لیلا و رضا از عشق متفاوت است و درک عمق این تفاوت است که زن را از پای درمی‌آورد تا به این خودزنی پایان دهد!

حمید هامون نقطه تلاقی داریوش مهرجویی و داریوش شایگان شنبه 6 آبان 1402 19:04
با نگاهی به مهم‌ترین فیلم فلسفی سینمای ایران

حمید هامون نقطه تلاقی داریوش مهرجویی و داریوش شایگان

فاجعه تکان دهنده قتل داریوش مهرجویی و همسرش وحیده محمدی‌فر فارغ از روایت‌های موجود، برای بسیاری از دوست‌داران مهرجویی بهت و حیرت و سکوت را به همراه داشت. سکوت و بهتی که محصول رنجی وجودی است، چرا که هر کدام از ما که با سینمای او بزرگ شدیم و لحظه‌هایی را با سکانس‌ها و پلان‌های او کشف و ادراک کرده‌ایم، دچار تجربه حسی گنگی کرده که جز سکوت هنوز پاسخی برای آن نیافته‌ایم.

درباره سینمای داریوش مهرجویی؛ اگزیستانسیالیست نخبه‌گرا در کشاکش سنت و تجدد شنبه 6 آبان 1402 18:07

درباره سینمای داریوش مهرجویی؛ اگزیستانسیالیست نخبه‌گرا در کشاکش سنت و تجدد

ویژگی‌های عمده نگاه فلسفی مهرجویی عبارتند از: اولاً، نوعی اگزیستانسیالیسم است که در آثار اولیه‌اش به سارتر و کامو نزدیک است و وجهی اومانیستی دارد، اما به‌تدریج و به‌خصوص بعد از انقلاب به سمت هایدگر و مارسل و رویکردهای عرفانی و وحدت وجودی سوق پیدا می‌کند، ثانیاً نوعی محافظه‌کاری انتقادی و نخبه‌گرا که در سال‌های آغازین فیلمسازی او به‌ویژه در «دایره مینا»، دغدغه‌های عدالت اجتماعی دارد، اما در آثار بعد از انقلاب این دغدغه‌ها کمرنگ می‌شود، اما صبغه مدرنیستی و اومانیستی خود را حفظ می‌کند، به‌ویژه در برخی آثارش در دهه 1370 یعنی «بانو»، «سارا» و «لیلا».

درباره ماندگارترین فیلم داریوش مهرجویی؛ راز محبوبیت هامون شنبه 6 آبان 1402 17:58

درباره ماندگارترین فیلم داریوش مهرجویی؛ راز محبوبیت هامون

هرکدام از ما به‌نوعی هامون و دغدغه‌هایش را در زیست- جهان فردی و اجتماعی خویش تجربه می‌کنیم. «هامون» یک فیلم نیست، روایت تصویری تجربه زیست مشترک روشنفکری در سرزمینی است که درنهایت روشنفکر را وامی‌دارد که در اوج تمنا، نخواهد، نخواند و نماند!

تأثیر داریوش مهرجویی بر سینمای ایران انکارناپذیر است شنبه 6 آبان 1402 17:12

تأثیر داریوش مهرجویی بر سینمای ایران انکارناپذیر است

نقش و تأثیر سینماگری به نام داریوش مهرجویی بر کلیت سینمای ایران چه در گذشته و چه در حال را نمی‌توان کتمان کرد. مهرجویی درس‌خوانده فلسفه و عاشق سینمایی که اوایل دهه 1340 به ایران برگشت، بخت خود را در سینمای مثلا حرفه‌ای آن سال‌ها آزمود و از دل فیلمفارسی با فیلمی به نام الماس 33 فیلم‌سازی را آغاز کرد.